Hoe je de Perseïden-meteorenzwerm het beste kan bekijken

De spanning stijgt in de aanloop naar de indrukwekkendste meteorenzwerm van het jaar, die in de nacht van 12 op 13 augustus zijn hoogtepunt zal bereiken.

Gepubliceerd 10 aug. 2018 16:37 CEST, Geüpdatet 5 nov. 2020 07:04 CET
Een samengestelde foto laat zien hoe Perseïden-meteoren over de sterren scheren bij Yorkshire Dales National Park ...
Een samengestelde foto laat zien hoe Perseïden-meteoren over de sterren scheren bij Yorkshire Dales National Park in het Verenigd Koninkrijk.
Foto van Danny Lawson, PA Wire via AP

In de hele wereld kijken nachtkijkers halsreikend uit naar de komst van de Perseïden, de meteorenzwerm die in de nacht van 12 op 13 augustus zijn hoogtepunt zal bereiken. De ‘vallende sterren’ van de Perseïden vormen vaak de spectaculairste lichtshow van het jaar, en ditmaal zouden ze extra imposant moeten zijn omdat het hoogtepunt van de zwerm rond nieuwe maan valt, waardoor de meteoren aan een maanloze nachthemel uitstekend te zien zijn.

De Perseïden zijn al vanaf 17 juli te spotten en duren tot 24 augustus, maar op de meeste nachten in deze periode zie je hooguit een paar meteoren per uur. De show begint pas echt op de piekdata, wanneer er naar schatting zo’n negentig ‘vallende sterren’ per uur te zien zullen zijn.

Meteorenzwerm 101

Vorig jaar gooide het felle schijnsel van een bijna-volle maan roet in het eten. Maar in 2018 is het op 11 augustus nieuwe maan, slechts twee dagen voor het hoogtepunt van de Perseïden. Dat betekent dat het spectaculairste deel van de zwerm samenvalt met een heel smalle maansikkel, die al snel na zonsondergang achter de horizon verdwijnt.

Bij helder weer zou deze diepe duisternis in de nacht van 12 op 13 augustus voor een prachtige kijkervaring moeten zorgen, waarbij op het platteland tot wel 120 vallende sterren per uur gespot kunnen worden. Nachtkijkers in het oosten van Noord-Amerika, Europa en het Midden-Oosten zitten op de eerste rij voor deze overvloed aan meteoren, want de precieze piektijd vindt naar verwachting plaats om drie uur ‘s nachts op 13 augustus.

Hoewel je meteen vanaf het vallen van de avond kunt proberen de Perseïden te spotten, begint de beste tijd om de zwerm te bekijken na middernacht en duurt tot in de vroege uren van de ochtend van de 13e. De nachthemel zal rond middernacht dankzij een afwezige maan het donkerst zijn en de meteoren zullen dan recht op de aarde afkomen.

Zelfs bij het felle schijnsel van stadslichten zullen de meteoren goed zichtbaar zijn, maar in dat geval zul je hooguit een kwart tot de helft van het aantal vallende sterren per uur kunnen zien. Maar waar je ook bent, je moet je ogen altijd een halfuurtje laten wennen aan de duisternis voordat je serieus aan het spotten van vallende sterren kunt beginnen.

Helden en martelaren

De Perseïden verschijnen aan de nachthemel wanneer de aarde zich door een wolk van materiaal ploegt die door de komeet Swift-Tuttle wordt achtergelaten. Deze komeet werd voor het laatst in 1992 in de buurt van de zon geobserveerd. Terwijl de komeet vanuit de verste regio van ons zonnestelsel dichterbij de zon komt, beginnen verschillende van zijn diepgevroren bestanddelen te verdampen, waardoor materiaal van de komeet – variërend van gruis tot hele keien – losraakt en in een lange staart achter de komeet aan vliegt. De deeltjes worden langs de omloopbaan van de komeet rond de zon achtergelaten, waarbij de aarde elk jaar halverwege augustus door de staart vliegt.

Een illustratie laat de baan zien van de komeet Swift-Tuttle.
Foto van Illustration by A. Fazekas

Wanneer dat gebeurt, botsen de komeetdeeltjes met een snelheid van rond 160.000 kilometer per uur op de atmosfeer van de aarde, waardoor ze als meteoren meteen opbranden en daarbij de prachtige en vurige strepen aan de nachthemel vormen die we ‘vallende sterren’ noemen.

De meteoren lijken vanuit één punt vanuit het sterrenbeeld Perseus te komen, vernoemd naar de held uit de Griekse mythologie. Perseus zal na middernacht plaatselijke tijd aan de noordoostelijke nachthemel opkomen.

Anders dan de Griekse held, werd de verschijning van de Perseïden voor het eerst in oud-Chinese bronnen vermeld, die in het jaar 36 na Chr. met ontzag gewag doen van zwermen van meer dan honderd meteoren per uur.

In de loop der eeuwen werden de Perseïden daarna steeds weer in de bronnen van verschillende culturen vermeld. In het middeleeuwse Europa werd het verschijnsel door vrome gelovigen omschreven als ‘de tranen van Sint-Laurentius’, omdat de lichtshow samenviel met de naamdag van de heilige martelaar. Pas in de late negentiende eeuw ontdekten astronomen het verband tussen de meteorenzwerm en kometen.

 

meteoren lijken vanuit één punt vanuit het sterrenbeeld Perseus te komen, de radiant.
Foto van Illustration by A. Fazekas

Foto als aandenken

Wie een aandenken aan de lichtshow wil overhouden, kan een foto proberen te maken. Daarvoor heb je wel een digitale, eenogige spiegelreflexcamera (SLR) op een statief nodig, waarmee je opnamen met lange sluitertijden – van vijftien seconden of meer –kunt maken. 

Gebruik een groothoeklens om zoveel mogelijk van het firmament boven je in beeld te krijgen en stel je fototoestel in op een beeldgevoeligheid van ISO 400, om ook de zwakkere meteoren vast te kunnen leggen. Je kunt het best een zelfontspanner gebruiken om elke trilling bij het maken van de foto’s te vermijden.

Bedenk wel dat het nemen van een foto van de Perseïden enig geduld en wat geluk vereist. Het kan een paar minuten duren voordat een meteoor jouw beeldkader doorkruist, dus experimenteer met belichtingstijden van tot wel veertig seconden en blijf zo lang mogelijk foto’s maken.

Veel kijkplezier!

Lees ook: ‘De Perseïden-meteorenzwerm en nog 10 kosmische fenomenen in augustus’

Andrew Fazekas, de ‘Night Sky Guy’, schreef het boek Star Trek: The Official Guide to Our Universe en de tweede editie van The Backyard Guide to the Night Sky, die in het voorjaar van 2019 zal uitkomen. Volg hem op TwitterFacebook en zijn website.

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.