Met de zomer in aantocht zijn wij mensen niet de enigen die van het warme weer profiteren. Warmere lentes en langere zomers betekenen een langer tekenseizoen. Hoe kun je tekenbeten voorkomen en wat moet je doen als je een teek op je lichaam vindt? We vroegen het aan experts.

In 2025 meldden Nederlanders het hoogste aantal tekenbeten in vijf jaar tijd, zo blijkt uit cijfers van Tekenradar.nl. Vorig jaar werden in totaal 10.795 tekenbeten gerapporteerd, een stijging van ruim veertig procent ten opzichte van 2024. De meeste meldingen kwamen uit Drenthe (142 meldingen per 100.000 inwoners), de minste uit Noord-Brabant (40 meldingen per 100.000 inwoners).

Waar kun je een teek oplopen?

‘Mensen zijn bang dat teken uit de bomen vallen, maar dat is niet hoe het werkt,’ vertelt entomoloog Michael Reiskind, van North Carolina State University (VS). In plaats daarvan houden teken zich vaak op in planten en struiken tot ongeveer anderhalve meter hoog. Dat kan in het bos of het park zijn, maar ook gewoon in je achtertuin.

Volgens Stichting Tekenbeetziekten wordt een derde van alle tekenbeten opgelopen in eigen achtertuin, waar ze worden verspreid door vogels, eekhoorns en huisdieren zoals katten en honden. Belgisch onderzoek laat zien dat in 44,3 procent van de onderzochte tuinen teken voorkomen.

Hoe kun je jezelf beschermen tegen teken?

Er zijn twee effectieve manieren om jezelf te beschermen tegen teken: het dragen van de juiste kleding en het gebruik van een insectenwerend middel in gebieden waar teken voorkomen.

‘Als je door grasrijke of bosrijke gebieden loopt, draag dan een lange broek en een shirt met lange mouwen. Controleer daarna je kleding en huid op teken,’ zegt Timothy Brewer, arts en epidemioloog gespecialiseerd in infectieziekten aan de University of California in Los Angeles (VS). Op lichtgekleurde kleding kun je teken makkelijker zien zitten en het is slim om je broek in je sokken te stoppen, zodat ze niet langs je broekspijp omhoog kunnen kruipen. Er zijn ook outdoormerken die kleding met insectenwerende eigenschappen verkopen.

Een insectenwerend middel dat teken afstoot kan ook helpen. Kies daarvoor een middel met DEET. Het percentage geeft aan hoe lang het middel werkt. In de praktijk is een lager percentage prima als je bijvoorbeeld maar een uurtje gaat wandelen. Als je langer buiten bent, is een hoger percentage aan te raden, al kun je er ook voor kiezen om je vaker in te smeren.

Zo controleer je jezelf op teken

Zodra je van buiten naar binnen gaat, is het slim om te controleren op teken. Als je maar kort buiten bent geweest, zitten ze vaak rond je enkels en benen. Als je echter langer in de buitenlucht bent geweest, kunnen ze overal naartoe zijn gekropen. In dat geval is het verstandig om een vriend of familielid te vragen om ook je rug en haargrens te controleren. Teken worden vaak aangetroffen in de liesstreek, oksels en haargrens, achter de oren en in de bilspleet.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

Nog een tip: het kan ook helpen om direct na een verblijf in het groen te douchen om eventuele niet-vastgehechte teken af te spoelen.

Wat moet je doen als je bent gebeten door een teek?

Heb je er een ontdekt, dan moet je een teek zo snel mogelijk weghalen. Het is daarbij van belang om het hele dier te verwijderen. Het RIVM heeft stapsgewijze instructies voor het verwijderen van een teek.

Gebruik daarvoor een puntig pincet en pak de teek zo dicht mogelijk op de huid bij de kop vast en trek hem omhoog zonder te rukken. Daarna kun je het beetwondje ontsmetten.

Het is zaak om de plek daarna nog drie maanden in de gaten te houden. Maak daarvoor een foto van het wondje en noteer de datum. Als er een verkleuring van de huid optreedt, bijvoorbeeld een groter wordende rode ring of vlek rond de plek, moet je contact opnemen met de huisarts.

De ziekte van Lyme

Teken kunnen ziektes overbrengen, zoals de ziekte van Lyme. Als je een volgezogen teek op je lichaam vindt die er duidelijk al een tijdje zit, loop je een hoger risico. Hoewel het meestal 24 tot 48 uur duurt voordat een teek de ziekte van Lyme overdraagt, kunnen andere ziekten, zoals anaplasmose en babesiosis, sneller worden overgedragen.

Let daarom in de weken na een beet goed op klachten. Symptomen van een door teken overgedragen ziekte zijn onder andere koorts, hoofdpijn, gewrichtspijn en huiduitslag, zegt Timothy Flanigan, specialist in infectieziekten aan de Brown University (VS). Krijg je hiermee te maken, dan adviseert het RIVM om een arts te raadplegen. Die kan beoordelen of behandeling met bijvoorbeeld antibiotica nodig is.

Wie in de natuur of tuin is geweest, doet er dus goed aan zich te beschermen en het lichaam achteraf te controleren op teken. Tegelijkertijd is er ook een geruststelling: hoewel teken ziektes kunnen overbrengen, is de kans daarop klein als je een teek snel verwijdert en alert blijft op klachten.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!