De Orioniden en meer kosmische shows die je niet mag missen in oktober

Deze maand kunnen sterrenkijkers zich verheugen op een beroemde meteorenzwerm en het meest uitgelezen moment van het jaar om Uranus te bekijken.

Gepubliceerd 3 okt. 2018 14:02 CEST, Geüpdatet 5 nov. 2020 06:45 CET
De meteorenzwerm Orioniden, die rond 21 oktober op zijn hoogtepunt is, wordt veroorzaakt door achtergebleven stofdeeltjes ...
De meteorenzwerm Orioniden, die rond 21 oktober op zijn hoogtepunt is, wordt veroorzaakt door achtergebleven stofdeeltjes van de komeet Halley, hier te zien terwijl hij door het binnenste deel van het zonnestelsel suist.
Foto van Robert Ressmeyer/ Corbis/ VCG/ Getty

Terwijl een groot deel van de wereld zich voorbereidt op het aanbreken van het griezelseizoen, kunnen sterrenkijkers op zowel het noordelijk als het zuidelijk halfrond een paar fraaie verrassingen verwachten als ze zich ‘s avonds naar buiten wagen. Zo biedt oktober onder meer een optimaal zicht op een ijsreus aan de buitenrand van ons zonnestelsel, en zorgt een sliert achtergelaten stofdeeltjes van een van de beroemdste kometen in de geschiedenis voor spektakel.

Dus haal deze maand je verrekijker tevoorschijn en bereid je voor op een ontdekkingstocht door de kosmos.

Maan bij Praesepe - 4 oktober

De sterrenhoop Praesepe is makkelijker te vinden op 4 oktober, dankzij de maansikkel die als ‘gids’ dient.
Foto van A. Fazekas

Wie voor zonsopgang naar de oostelijke horizon kijkt, ziet een kleine maansikkel naast het sterrencluster Praesepe. De open sterrenhoop staat in het sterrenbeeld Cancer (Kreeft) en staat zo’n 560 lichtjaar van ons af. Met een verrekijker zijn in het cluster moeiteloos vele afzonderlijke sterren te herkennen.

Maan raakt Leeuw in het hart – 5 oktober

Bekijk de heldere ster Regulus in de buurt van de maan op 5 oktober.
Foto van A. Fazekas

Op deze nacht staat de maansikkel naast de heldere ster Regulus, die het hart vormt van het sterrenbeeld Leo (Leeuw). Regulus, een van de helderste sterren aan de nachthemel, is in feite een stelsel van meerdere sterren die door zwaartekracht bijeen worden gehouden.

Zodiakaal licht - 13 oktober

In de twee weken na deze datum hebben sterrenkijkers op het noordelijk halfrond een optimale kans om de subtiele gloed van het zodiakale licht te zien. Wie naar het donkere platteland gaat, ver verwijderd van het licht van de stad, kan voor zonsopgang boven de oostelijke horizon een driehoekige lichtgloed zien, zwakker dan die van de Melkweg.

Dit lichtverschijnsel wordt veroorzaakt door zonlicht dat wordt gereflecteerd door ontelbaar veel stofdeeltjes die tussen de planeten in het zonnestelsel zweven.

Lord of the Rings - 14 oktober

Op 14 oktober staat Saturnus dicht bij het asterisme Theepot, dat onderdeel is van het sterrenbeeld Sagittarius.
Foto van A. Fazekas

Ga een half uur na zonsondergang op zoek naar de geelkleurige gloed van Saturnus in de buurt van de maan die hoog aan de zuidelijke hemel komt te staan. Het zal lijken of beide hemelobjecten op het ‘theepotpatroon’ van sterren in het sterrenbeeld Sagittarius (Boogschutter) zijn gestapeld.

Strijd tussen Mars en maan - 17 en 18 oktober

Mars en de maan staan relatief dicht bij elkaar aan de nachthemel van 17 oktober.
Foto van A. Fazekas

De rode planeet is makkelijk te vinden op deze twee dagen dankzij de maan, die aan het begin van de avond langs het stralende, stervormige lichtpunt glijdt.

Hoogtepunt van de Orioniden - 21 oktober

Deze jaarlijkse meteorenzwerm beleeft zijn maximum tijdens de uren voor zonsopgang op de 21e en op de paar ochtenden daarna, met zo’n twintig vallende sterren per uur. Elke ‘ster’ is een stofdeeltje dat werd achtergelaten door de komeet Halley toen deze door het binnenste deel van ons zonnestelsel vloog tijdens zijn 75 jaar durende baan rond de zon.

De Orioniden lijken tevoorschijn te schieten uit het sterrenbeeld Orion (Jager), waarnaar ze vernoemd zijn, dat in deze tijd van het jaar even voor middernacht in het noordoosten opkomt. Orion is een van de eenvoudigst te herkennen sterrenpatronen, dankzij de drie heldere sterren die in het midden in een rijtje staan, en de gordel van de mythische figuur lijken te vormen.

Uranus in oppositie - 24 oktober

Uranus is in 2018 op zijn grootst en helderst te zien op 24 oktober.
Foto van A. Fazekas

De ijsreus staat op deze dag in oppositie, wat inhoudt dat de buitenplaneet voor dit jaar op zijn grootst en helderst aan onze hemel te zien is. Uranus staat op deze dag vanaf de aarde gezien tegenover de zon; de planeet komt na zonsondergang op in het oosten, in het zuidwestelijke deel van het sterrenbeeld Aries (Ram).

Met een magnitude van 5,7 nadert de planeet de grens van wat met het blote oog zichtbaar is. Op een donkere plek, ver van het licht van de stad, kun je proberen hem waar te nemen, maar zelfs als de planeet op zijn helderst is, is het makkelijker om de piepkleine groenblauwe schijf met een verrekijker of een kleine telescoop te zien.

Terugkeer van Praesepe - 31 oktober

De open sterrenhoop is weer goed te zien in de nacht van Halloween, als de maan naast het heldere cluster staat. De twee hemelobjecten staan die nacht maar op vier booggraden afstand, wat ongeveer de breedte van je drie middelste vingers is als je er met gestrekte arm naar kijkt.

Mooie nachten!

Andrew Fazekas, de ‘Night Sky Guy’, is de auteur van Star Trek:The Official Guide to Our Universe. Volg hem opTwitter en Facebook.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer