Vervuiling bedreigt enkele van ’s werelds oudste rotstekeningen

Experts vrezen dat de petrogliefen van Murujuga – die zijn genomineerd om in de Werelderfgoedlijst te worden opgenomen – binnen een eeuw verdwenen zullen zijn als gevolg van vervuilende mijnbouw en de klimaatverandering.

Door Ronan O’Connell
Gepubliceerd 14 apr. 2022 10:59 CEST
Burrup Peninsula Hills, Pilbara, Western Australia

Murujuga, gelegen op het West-Australische Burrup Peninsula, is een van ’s werelds belangrijkste clusters van rotstekeningen. In het gebied zijn naar schatting één miljoen petrogliefen te vinden, waarvan sommige ruim 40.000 jaar geleden in de rotsen werden gekerfd.

Foto door

Op een afgelegen schiereiland in West-Australië en op zo’n zestien uur rijden van de dichtstbijzijnde stad gapen 30.000 jaar oude gezichten de zeldzame toeristen aan die deze onherbergzame plek bezoeken. De menselijke figuren op de rotswanden maken deel uit van de petrogliefen van Murujuga, een van de grootste clusters van ingekerfde rotstekeningen ter wereld. Deze kunstwerken zijn tienmaal ouder dan de piramiden van Egypte.

De petrogliefen van Murujuga werden tienduizenden jaren geleden vervaardigd en omvatten één miljoen verschillende afbeeldingen die verspreid over het Burrup Peninsula zijn te vinden. De afbeeldingen, waaronder die van menselijke figuren, tonen de evolutie van het landschap in deze regio en fungeren daardoor als een soort encyclopedie in steen. De ingekerfde rotstekeningen of petrogliefen tonen ook de gebruiken van diverse plaatselijke stammen en een aantal uitgestorven dieren, zoals de Tasmaanse tijger en een kangoeroesoort met een opvallend dikke staart. De kunstwerken weerspiegelen de mythologie van een van ’s werelds oudste culturen, die van de Australische Aboriginals.

Hoewel deze uitzonderlijke plek zelfs bij de meeste Australiërs niet erg bekend is, beginnen de rotstekeningen nu meer aandacht te krijgen, en wel om twee zeer uiteenlopende redenen. Allereerst is er de vreugde over het voorstel om de petrogliefen van Murujuga in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO op te nemen, waardoor het aantal bezoekers aan deze afgelegen plek sterk zou kunnen groeien. Maar die vreugde wordt getemperd door grimmige waarschuwingen van de kant van experts in rotstekeningen, die vrezen dat de petrogliefen van Murujuga binnen een eeuw zouden kunnen verdwijnen als gevolg van vervuiling die afkomstig is van het reusachtige en uitdijende industriegebied dat Murujuga omringt.

Zo’n ramp is niet ondenkbaar in West-Australië, waar de economie grotendeels berust op het delven van grondstoffen. Twee jaar geleden liet het op een na grootste mijnbouwbedrijf ter wereld, Rio Tinto, een 46.000 jaar oude heilige kloof met daarin Aboriginal-rotstekeningen, de Juukan Gorge, opblazen in het kader van de uitbreiding van een project voor ijzerertswinning. Die wandaad vond zo’n 225 kilometer ten zuiden van Murujuga plaats.

Zie ook: Kijk hoe honden in de Oudheid werden vereerd

Eeuwige rotskunst

Beide locaties met petrogliefen bevinden zich in de Pilbara. In deze onherbergzame regio in het noorden van West-Australië zijn diepe ravijnen, grillige bergketens en onafzienbare vlakten van rode aarde te vinden – en ook enkele van ’s werelds meest winstgevende mijnen. West-Australië behoort tot de dunstbevolkte gebieden op aarde. In deze deelstaat, die ongeveer viermaal zo groot is als Texas, wonen niet meer dan 2,6 miljoen mensen, van wie tachtig procent in de hoofdstad Perth is gevestigd en minder dan vier procent Aboriginals zijn.

De rotstekeningen van Murujuga omvatten afbeeldingen van menselijke figuren, menselijke gezichten en ook uitgestorven dieren die duizenden jaren geleden in deze regio voorkwamen.

Foto door Suzanne Long

Nog kostbaarder dan de ijzererts en het aardgas van de Pilbara is het culturele erfgoed van de Aboriginals in dit gebied. Al meer dan 50.000 jaar voordat Australië op brute wijze door de Britten werd gekoloniseerd, werd deze regio bewoond door het Ngarda-Ngarli-volk, de collectieve benaming voor de stammen die als de ‘traditionele eigenaars’ van Murujuga gelden: de Ngarluma, de Yaburara, de Mardudhunera, de Yindjibarndi en de Wong-Goo-Tt-Oo.

Het waren deze mensen die dit gebied ‘Murujuga’ noemden, waarmee ze op een gebied wezen dat ook de Dampier-Archipel en het Burrup Peninsula omvat. Volgens Benjamin Smith, professor in internationale rotskunst aan de University of Western Australia, ontstond hier in de loop van duizenden jaren een van ’s werelds belangrijkste clusters van petrogliefen.

Geen van de andere belangrijke vindplaatsen van rotstekeningen in de wereld – van zevenduizend jaar oude petrogliefen in Noorwegen tot 25.000 jaar oude grotkunst in Brazilie en 13.000 jaar oude schilderingen in Zimbabwe – kunnen zich wat betreft omvang en continuïteit meten met die van Murujuga, aldus Smith. ‘Wat Murujuga zo bijzonder maakt, is de hoge concentratie en de absolute aantallen van deze rotstekeningen,’ zegt hij. ‘Deze kunstwerken zijn ook gedurende een langere periode achter elkaar ontstaan dan op enige andere plek in de wereld en bestrijken een periode van minstens 40.000 en misschien wel 50.000 jaar.’

Volgens Smith hebben onderzoekers hier tot dusver nog maar drie procent van het totale gebied en 50.000 afbeeldingen in kaart gebracht, maar de cluster zou uiteindelijk zo’n twee miljoen afzonderlijke petrogliefen kunnen omvatten.

De ingekerfde rotstekeningen zijn niet alleen kunstwerken, maar hebben ook opmerkelijke wetenschappelijke inzichten opgeleverd. ‘Murujuga bevat enkele van de oudste afbeeldingen van het menselijk gezicht en van een reeks uitgestorven dieren,’ zegt Smith. ‘De telkens veranderende fauna die in de tekeningen is uitgebeeld, laat zien dat het gebied enorme schommelingen in het klimaat en het milieu heeft doorgemaakt. Ooit lag deze plek honderd kilometer verder landinwaarts. Nu is het een schiereiland dat door de zee wordt omringd.’

Volgens de mythologie van de Ngarda-Ngarli werden de rotstekeningen van Murujuga gecreëerd door de Marrga, de voorouderlijke scheppers van hun volk. Deze geesten hielpen de natuur vormgeven en bewonen ook de ‘Droomtijd’, het geheel van legendes en geloofsopvattingen die aan de basis ligt van de Aboriginal-cultuur, licht werpt op de schepping en als leidraad voor het volk dient.

In de rotsen van Murujuga zijn duizenden jaren oude Droomtijd-verhalen gekerfd, maar volgens Raelene Cooper, hoeder van de Marduthenera-stam, zijn deze kunstwerken ook nu nog van grote betekenis voor de Aboriginals. Voor buitenstaanders zijn de petrogliefen van Murujuga misschien interessante kunstwerken, maar voor haar volk ‘bevatten ze DNA en zijn ze levende, ademende en spirituele energie.’

‘De rotstekeningen vertellen de verhalen van de evolutie en vormen een oeroud testament van onze gewijde oergeschiedenis,’ legt Cooper uit. ‘Ze zijn geladen met onze diepe band met Moeder Aarde.’

Murujuga belicht het verleden, het heden en de toekomst voor nieuwe generaties, zegt Belinda Churnside, een hoeder van de Ngarluma-stam die deel uitmaakt van de Murujuga Aboriginal Corporation (MAC), de organisatie die de belangen van de traditionele eigenaars van Murujuga behartigt. ‘Deze rotskunst loopt van het begin der tijden tot aan het einde der tijden,’ zegt Churnside.

Strijd om het behoud van Murujuga

Maar in materieel opzicht ziet de toekomst van Murujuga er volgens Smith niet zo goed uit, want de oeroude vindplaats wordt bedreigd door vervuiling die afkomstig is van een reusachtig en uitdijend industriegebied op het Burrup Peninsula. ‘Als men de huidige niveaus aan vervuiling blijft toestaan, zal de oppervlakte van het gesteente van Murujuga worden beschadigd, en snel ook,’ zegt hij.

Lees ook: 400 jaar geleden gebruikten bezoekers van deze grot drugs

Volgens experts is op het Burrup Peninsula en de aangrenzende Dampier Archipelago het grootste aantal rotstekeningen ter wereld te vinden.

Foto door Suzanne Long

Sommige Aboriginal-groepen verzetten zich tegen het gasveld van Scarborough, een twaalf miljard dollar kostend project van het bedrijf Woodside. Volgens Cooper zou de giftige uitstoot van het project de rotskunst van Murujuga beschadigen. ‘We zien de materiële en verwoestende gevolgen van de chemische vervuiling en de uitstoot van broeikasgassen van bestaande projecten,’ zegt ze. Een woordvoerder van Woodside zegt dat de onderneming samenwerkt met het Murujuga Rock Art Monitoring Program, dat door de MAC en de deelstaatregering van West-Australië is opgezet.

Maar ondanks de controverse blijven plaatselijke gemeenschappen enthousiast over het feit dat de rotstekeningen van Murujuga zijn genomineerd op te worden opgenomen in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO en over de mogelijkheden van deze plek als toeristische bestemming. Cooper en Churnside zeggen dat het Ngarda-Ngarli-volk zich vereerd zou voelen als hun land op de Werelderfgoedlijst zou belanden. ‘De mogelijkheid dat wij een internationaal platform krijgen waarop we onze gewijde oergeschiedenis met de wereld kunnen delen, is opmerkelijk en geeft betekenis aan de strijd en de trauma’s uit het verleden,’ zegt Cooper.

De definitieve aanvraag voor opname van deze plek in de Werelderfgoedlijst zal begin volgend jaar worden ingediend, en plaatselijke autoriteiten bereiden zich nu al voor op de verwachte toestroom van bezoekers naar het gebied. Om die bezoekers op te vangen, zal in Conzinc Bay een nieuw toeristisch centrum worden ingericht. Het kustplaatsje ten noordwesten van Murujuga is momenteel alleen bereikbaar met terreinwagens, maar zou middels een nieuwe snelweg toegankelijk worden gemaakt. Het geplande centrum zou het Murujuga Living Knowledge Centre worden, dat volgens MAC-directeur Peter Jeffries ‘de verhalen van deze rotsen zal vertellen en bezoekers wegwijs zal maken in het oerland Murujuga.’

Sommige verbeteringen van de toeristische infrastructuur zijn al doorgevoerd, zoals de aanleg van de Ngajarli Art Viewing Trail, een zevenhonderd meter lang verhoogd vlonderpad met uitkijkplatforms en informatiebordjes waarover bezoekers langs de rotstekeningen in de Ngajarli Gorge worden gevoerd. De okerkleurige rotswanden van deze kloof zijn versierd met talloze petrogliefen, waarvan sommige 47.000 jaar oud zijn. De ingekerfde tekeningen tonen onder meer varanen, schildpadden, kangoeroes en grote planteneters. ‘Het vlonderpad geeft bezoekers de kans de petrogliefen van dichtbij te bekijken terwijl de tekeningen tegelijkertijd worden beschermd tegen verdere aantasting,’ zegt Natasha Mahar, directrice van het toerismebureau Northwest Tourism.

Als de aanvraag om Murujuga in de Werelderfgoedlijst op te nemen wordt gehonoreerd, zullen in de toekomst waarschijnlijk veel meer toeristen uit het buitenland oog in oog komen te staan met de 30.000 jaar oude gezichten die het oerverhaal van een heel volk en zijn gekoesterde land vertellen. Deze kunstwerken zijn lang geleden handmatig in de rotsen gekerfd, verrijkt met wijsheid en bedoeld om mensen ook in toekomstige tijden te verrukken.

De Australische journalist en fotograaf Ronan O’Connell werkt afwisselend in Ierland, Thailand en West-Australië.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Geschiedenis en Cultuur
Wat de drieduizend moskeeën van Istanboel ons vertellen
Geschiedenis en Cultuur
Deze strikte sekte heeft grote invloed op de Amerikaanse cultuur gehad
Geschiedenis en Cultuur
Het raadsel van Sint-Valentijn-beenderen
Reizen
Deze oude stad van de sultans is een wonder van de eenentwintigste eeuw
Fotografie
Dit zijn enkele van de meest heilige plekken van Europa

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.