Sommige spinnen hebben indrukwekkende trucjes ontwikkeld om een prooi te vangen: van het gebruik van hun eigen speeksel als val, tot het bouwen van een web dat zó sterk is dat zelfs een slang erin vast kan komen te zitten. Nu hebben onderzoekers een bijzonder boosaardige tactiek ontdekt die sommige wielwebspinnen lijken te gebruiken om vuurvliegjes naar hun web te lokken.

Toen Xinhua Fu, vuurvliegjesonderzoeker aan de Huazhong Agricultural University in China, in 2004 spinnenwebben onder de loep nam, viel hem iets op. Alleen mannelijke vuurvliegjes zaten vast in de dodelijke valstrikken. Nog vreemder: soms zonden die gevangen mannetjes vrouwelijke knippersignalen uit.

Een dodelijke verleiding

Om dit fenomeen beter te begrijpen, reisden Fu en zijn team naar een gebied met veel rijstvelden en vijvers bij een dorpje in de buurt van Wuhan (China). Daar richtten ze zich op Araneus ventricosus, een veelvoorkomende soort wielwebspin die elke avond, wanneer de vuurvliegjes actief worden, een nieuw web weeft.

Het onderzoeksteam ving mannelijke vuurvliegjes en plaatste ze op de spinnenwebben. Met camera’s legden ze vast wat er vervolgens gebeurde. Wanneer een mannelijk vuurvliegje verstrikt raakte in het web, werd hij door de spin ingepakt en gebeten in het borststuk. Zo injecteerde de spin een kleine hoeveelheid gif, legt Fu uit. Daarna verstopte de spin zich in een hoek van het web, terwijl het vuurvliegje in het midden bleef hangen.

Niet veel later begon het gevangen vuurvliegje een vrouwelijk lichtsignaal uit te zenden, waardoor andere mannetjes naar het web werden gelokt. Zodra het geknipper van het vuurvliegje stilviel, herhaalde de spin de operatie. Fu zegt dat dit zo’n twee uur doorging, waarna de spin zich tegoed deed aan de prooi.

Hoe manipuleren spinnen hun prooi?

Het idee dat spinnen hun maaltijd uitstellen om hun prooi als aas te gebruiken, is intrigerend, zegt Dinesh Rao, een wetenschapper aan de Veracruzaanse Universiteit (Mexico) die niet aan het nieuwe onderzoek meewerkte: ‘Spinnen hebben altijd honger. Dat zo’n spin besluit een vuurvliegje nog niet te eten om meer slachtoffers te kunnen vangen, is zeer interessant.’

Hoewel Rao en andere experts het erover eens zijn dat het lichtsignaal van de vuurvliegjes verandert wanneer ze vastzitten in een web, is meer onderzoek nodig om te begrijpen of dit daadwerkelijk het werk is van de spinnen – en zo ja, hoe ze dit voor elkaar krijgen.

‘Met dit onderzoek is nog niet bewezen dat het de spin is die ervoor zorgt dat het lichtpatroon van de vuurvliegjes verandert,’ zegt Rao. Fu en zijn team hebben wel een hypothese. Ze vermoeden dat de spinnen gevangen vuurvliegjes manipuleren door middel van hun gif.

Dat klinkt onwerkelijk, maar is al eerder vastgesteld: zo bestaan er ‘zombieparasieten’ die het gedrag van hun slachtoffers manipuleren. Als volgende stap wil het team daarom onderzoeken ‘hoe het gif van spinnen de lichtsignalen van vuurvliegjes beïnvloedt,’ zegt Fu.

Nog niet uitgelezen? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van National Geographic en ontvang de favoriete verhalen van de redactie wekelijks in je mail.