Kunnen volwassenen nieuwe hersencellen aanmaken? Een artikel dat vorige maand werd gepubliceerd in het tijdschrift Nature wekt de indruk dat het geheim van superouderen – mensen met een uitzonderlijk cognitief vermogen voor hun leeftijd – mogelijk schuilt in het feit dat ze meer nieuwe neuronen hebben dan hun leeftijdsgenoten. Het is de tweede studie in korte tijd die dit ondersteunt – en dat zou een doorbraak kunnen betekenen voor de behandeling van ziekten zoals Alzheimer en dementie.

Onderzoek naar nieuwe hersencellen

Lange tijd dachten wetenschappers dat hersencellen zich niet konden vernieuwen. Tot Josef Altman, destijds neurobioloog aan het Massachusetts Institute of Technology (VS), in 1962 radioactieve markeringen gebruikte om aan te tonen dat er bij volwassen ratten nieuwe neuronen werden gevormd in verschillende hersengebieden.

De meeste experts waren het er echter over eens dat zijn bevindingen niet van toepassing waren op mensen. Dat werd pas drie decennia later aangetoond door Fred ‘Rusty’ Gage, een neurowetenschapper die nu verbonden is aan het Salk Institute for Biological Studies (VS).

Leestip: Hoe oud zijn je hersenen écht? Wetenschappers kunnen het nu meten

Hij onderzocht het postmortemweefsel van kankerpatiënten die waren behandeld met bromodeoxyuridine, een chemische stof die wordt opgenomen door cellen die zich delen. Gage en zijn team ontdekten dat er inderdaad neuronen werden gevormd in de hippocampus van deze patiënten. Dit was het eerste bewijs dat volwassen mensen nieuwe hersencellen aanmaken.

Een belangrijke kanttekening: voor dit onderzoek werd niet gekeken naar de daadwerkelijke vorming van hersencellen. Sommige experts wezen erop dat bromodeoxyuridine-labeling moeilijk te interpreteren kan zijn, omdat celdood of celherstel mogelijk tot valspositieve resultaten kan leiden.

Het aanmaken van nieuwe neuronen

Voor Agnes (Yu) Luo, moleculair geneticus aan de University of Cincinnati (VS) die stamcellen en regeneratie bestudeert, vormt een artikel uit 2014, waarin het niveau van radioactieve deeltjes in postmortem menselijk hersenweefsel werd onderzocht, het overtuigendste bewijs voor neurogenese bij volwassenen.

Leestip: Je brein langer gezond houden? Spreek dagelijks een tweede taal

Tussen 1945 en 1963 werden bij atoomproeven radioactieve deeltjes in de atmosfeer verspreid. Onder deze deeltjes bevonden zich koolstof-14-isotopen, die zich ophopen in het DNA van een delende cel of van nieuwe cellen die worden gevormd.

Toen wetenschappers het hippocampusweefsel onderzochten van mensen die ten tijde van de kernproeven volwassen waren, vonden ze hoge concentraties van de isotopen in hun DNA. Dit suggereerde dat er tot ver in hun vijftiger jaren nog nieuwe neuronen werden gevormd.

Zeldzaamheid

Ook over dit onderzoek geldt geen consensus. Critici wijzen erop dat de koolstof ook gegenereerd zou kunnen zijn door cellulaire processen, zoals methylering en demethylering, waarbij koolstofatomen worden toegevoegd en verwijderd.

Leestip: Op deze leeftijden gaat het verouderingsproces van je lichaam plotseling sneller

Deze kritiek werd ook geuit in een literatuuroverzicht uit 2020, waarin werd betoogd dat neurogenese bij volwassenen een illusie is. Het onderzoek analyseerde neurogenese-onderzoeken die decennia eerder waren uitgevoerd, waarbij methodologische fouten, tegenstrijdige bevindingen en andere problemen werden aangehaald. De review pleitte voor meer standaardisatie van de methoden die worden gebruikt om neurogenese op te sporen.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Als neurogenese al plaatsvindt, is het extreem zeldzaam, zegt Shawn Sorrells, neurowetenschapper aan de University of Pittsburgh die hersenontwikkeling bestudeert. In een onderzoek uit 2018 gebruikten hij en zijn collega’s verschillende methoden om weefselmonsters te testen en ontdekten dat na de eerste paar levensjaren neurogenese in de menselijke hippocampus niet bestaat of op zijn minst extreem zeldzaam is. Voorstanders van de neurogenesetheorie hebben echter betoogd dat ook deze conclusies gebreken vertonen.

Een nieuwe kijk op het debat

In juli 2025 rapporteerden onderzoekers in het tijdschrift Science dat ze, met behulp van genoomanalyse en kunstmatige intelligentie, cellen in volwassen menselijk hersenweefsel hadden kunnen identificeren die de genetische kenmerken vertoonden van delende cellen om neuronen te creëren. Volgens onderzoekers wijst dit erop dat sommige mensen – hoewel langzaam – nieuwe neuronen aanmaken op volwassen leeftijd.

Het tijdschrift Nature berichtte eind februari 2026 dat ‘superouderen’ een uitzonderlijk groot aantal onrijpe neuronen hebben – ongeveer twee keer zo veel als cognitief normale volwassenen. Dat suggereert dat ze een voorraad onrijpe neuronen hebben die klaar zijn om uit te groeien tot functionele neuronen.

Geen oorzakelijk verband

Eva Feldman, neurowetenschapper aan de University of Michigan (VS), zegt dat het debat niet zozeer gaat over óf neurogenese bij mensen voorkomt, maar over hoeveel en hoe consistent het voorkomt. ‘Wat is hun functie en wat is de klinische impact daarvan? Het artikel suggereert dat deze nieuwe neuronen wel degelijk bijdragen aan leren en geheugen.’ Ze voegt er echter aan toe dat dit geen oorzakelijk verband aantoont.

Leestip: Heeft ouder worden ook voordelen? Deze hersenwetenschappers onderzoeken het

Volgens critici is het nog steeds niet duidelijk of de neuronen ooit zouden rijpen. ‘Er kunnen cellen geboren worden die meteen afsterven en nooit gebruikt worden,’ zegt Staci Bilbo, neurowetenschapper en waarnemend hoofd van de afdeling Neurobiologie aan Duke University (VS). Ook Sorrells blijft sceptisch en noemt de studies indirect bewijs. ‘We zien niet daadwerkelijk hoe een cel fysiek verandert in de volgende cel.’

Behandeling van Alzheimer

Zoals vaak het geval is in de wetenschap, zit het venijn in de details. Als wetenschappers manieren kunnen ontdekken om dode neuronen te vervangen of de groei van nieuwe neuronen te versnellen, zouden ze mogelijk een verscheidenheid aan neurodegeneratieve ziekten kunnen behandelen, waaronder de ziekte van Alzheimer.

Toch zijn er wetenschappers die beweren dat we daar misschien helemaal geen nieuwe cellen voor nodig hebben. ‘Misschien heeft het menselijk brein andere manieren gevonden om flexibel te zijn die niet afhankelijk zijn van het in stand houden van neurale stamcelvoorraden en het vervolgens langzaam differentiëren van neuronen in de loop van de tijd,’ aldus Sorrells.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!