Een wapperende vlag, ontbrekende sterren en schaduwen die niet zouden kloppen: lang niet iedereen is ervan overtuigd dat Apollo 11 daadwerkelijk op het maanoppervlak landde in 1969. Ook de nieuwste maanmissie van NASA wakkert het debat onder complotdenkers opnieuw aan. Wat houden deze theorieën in? En hoe kunnen ze worden weerlegd?
Twijfel na een historisch moment
Op 20 juli 1969 kijkt een groot deel van de wereld ademloos toe hoe Neil Armstrong en Buzz Aldrin voet zetten op de maan. De dag erna spreken kranten van een wonder. Toch ontstaan in de jaren daarna twijfels bij sceptici: is de mens daadwerkelijk op de maan geweest?
Een van de bekendste maanlandingontkenners is auteur Bill Kaysing. In zijn boek We Never Went to the Moon (1974) beweert hij dat de maanlandingen in scène zijn gezet. Volgens hem zou de technologie in 1969 nog niet ver genoeg zijn geweest en waren de risico’s te groot. De Amerikaanse overheid zou de landing daarom hebben vervalst om de ruimtewedloop met de Sovjet-Unie te winnen.
Leestip: Bekijk hier de foto’s van NASA’s historische Artemis II-lancering
Ook de film 2001: A Space Odyssey, een sciencefictionfilm die voor die tijd ongekend realistisch oogde, blijkt voer voor complotdenkers. De film uit 1968 draagt bij aan complottheorieën waarin regisseur Stanley Kubrick wordt genoemd als de man achter de vermeende ‘in scène gezette’ maanlanding.
In de loop van de jaren groeien deze theorieën uit tot een hardnekkig complot, dat terugkomt in boeken en (pseudo)documentaires, zoals A Funny Thing Happened on the Way to the Moon van Bart Sibrel. Het bewijs dat wordt aangevoerd, blijkt echter zwak en goed te weerleggen.
De ‘wapperende’ vlag
Een van de bekendste argumenten van complotdenkers is de ogenschijnlijk wapperende Amerikaanse vlag die door astronauten Neil Armstrong en Buzz Aldrin in de maan werd geplant. Zonder atmosfeer zou een vlag immers stil moeten hangen, maar de beelden lijken iets anders te suggereren.
Toch is er een logische verklaring voor. De vlag zat niet netjes aan de horizontale stang vast en de zichtbare plooien zijn ontstaan doordat de vlag vooraf was opgevouwen. Daarnaast bewoog de vlag door aanraking van de astronauten en juist doordat er op de maan geen luchtweerstand is, bleef die beweging langer zichtbaar dan op aarde.
Straling in de ruimte
Maar hoe zit het dan met de kosmische straling? Een ander punt van twijfel betreft de vanallengordels. Deze twee stralingsgordels liggen rond de aarde en bevatten verhoogde stralingsniveaus, wat gevaarlijk kan zijn bij langdurige blootstelling.
De Apollo-astronauten vlogen echter met hoge snelheid door deze gebieden en werden relatief kort blootgesteld. Daardoor bleef de totale stralingsdosis ruim binnen veilige grenzen.
Waarom zien we geen sterren?
Het feit dat er geen sterren te zien zijn op de foto’s, zou volgens sceptici betekenen dat de beelden zijn opgenomen in een studio. Maar dat er geen sterren op de foto’s staan, betekent niet automatisch dat ze er niet waren.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
In werkelijkheid komt dit door de camera-instellingen. Het maanoppervlak en de ruimtepakken werden fel verlicht door de zon, waardoor een korte sluitertijd nodig was. Zwakke lichtbronnen, zoals sterren, worden dan niet vastgelegd. De hemel lijkt daardoor volledig zwart, ondanks dat de sterren er wel degelijk zijn.
Ook de gekke lichtreflecties die je op sommige foto’s kunt zien, zijn te wijten aan technische beperkingen van de camera’s. Dit fenomeen heet lensflare en de vlekken ontstaan door reflecties in de verschillende onderdelen van de lens.
Schaduwen en belichting
Nog een argument dat de foto’s zouden zijn genomen in een studio: gekke schaduwen. Ze lopen niet allemaal parallel, wat op belichting vanuit verschillende kanten zou wijzen – zoals op een filmset.
Leestip: Wetenschappers maken raketbrandstof van water: wordt de maan het tankstation van de toekomst?
Dit valt eenvoudig te verklaren door het onregelmatige maanoppervlak. Hierdoor vertekenen de schaduwen op de grond. Daarnaast wordt zonlicht weerkaatst door het oppervlak en objecten, waardoor ook schaduwpartijen gedeeltelijk verlicht zijn. Dat verklaart bijvoorbeeld waarom Buzz Aldrin goed zichtbaar is terwijl hij deels in de schaduw van de maanlander staat.
Hoe zit het met de voetafdrukken?
Tot slot wijzen sceptici op foto’s van voetafdrukken met een duidelijk profiel, terwijl de laarzen van astronaut Neil Armstrong glad zouden zijn. Hoe kan dat dan? Allereerst: foto’s van de voetafdrukken zijn gemaakt door Buzz Aldrin.
Ten tweede: beide mannen droegen speciale overschoenen over hun normale laarzen, zogeheten moon boots. Deze hadden dikke rubberen zolen met een grof profiel om ze te beschermen tegen het scherpe maanoppervlak.
Hoewel complottheorieën rond de maanlanding al decennia circuleren, zijn de aangevoerde argumenten goed te verklaren met natuurkundige en technische kennis. Voor wetenschappers bestaat er dan ook geen twijfel: de maanlanding van Apollo 11 heeft daadwerkelijk plaatsgevonden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
