Voor miljoenen mensen betekent het voorjaar het begin van niesbuien, jeukende ogen en benauwdheid. Maar de behandeling van allergieën verandert snel. Nieuwe medicijnen onderdrukken niet langer alleen de symptomen van hooikoorts, voedselallergieën en astma, maar richten zich op het opnieuw afstellen van het immuunsysteem zélf. Volgens experts kunnen die ontwikkelingen de allergiezorg de komende jaren ingrijpend veranderen.

Waarom ontstaan allergieën?

Een allergische reactie is eigenlijk een vergissing van het immuunsysteem. Het lichaam ziet een onschuldige stof – zoals pollen, huisstofmijt of een voedseleiwit – aan voor een verstorende indringer. Daardoor ontstaan ontstekingsreacties met klachten als niezen, jeuk, zwellingen en een verstopte neus tot gevolg.

Traditionele medicijnen richten zich vooral op het onderdrukken van die symptomen. Antihistaminica blokkeren bijvoorbeeld histamine, terwijl corticosteroïden ontstekingen remmen. Maar daarmee wordt de onderliggende oorzaak niet aangepakt. Daarom verschuift de aandacht steeds meer naar behandelingen die het immuunsysteem trainen om allergenen beter te verdragen.

Het immuunsysteem opnieuw trainen

Die aanpak staat bekend als immuuntherapie. Daarbij wordt het lichaam blootgesteld aan zeer kleine, langzaam oplopende hoeveelheden van een allergeen. ‘Het immuunsysteem verandert daadwerkelijk, zodat het minder allergisch wordt,’ zegt Dale Umetsu, allergoloog en immunoloog bij het academische ziekenhuis UCSF Health (VS).

Allergieprikken werken al decennialang volgens dit principe, maar de manier waarop immuuntherapie wordt toegepast verandert snel. Behandelingen worden steeds beter afgestemd op individuele patiënten.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

‘Gepersonaliseerde geneeskunde betekent tegenwoordig het optimaliseren van behandelingen op basis van iemands levensstijl, omgeving, diagnostische tests en individuele risico’s,’ aldus Umetsu.

Onderzoekers kijken ook naar nieuwe technieken, waaronder allergievaccins op basis van mRNA. Zulke behandelingen zouden het immuunsysteem mogelijk kunnen leren om allergenen te tolereren nog vóórdat klachten ontstaan. Voorlopig zijn deze methodes nog experimenteel. ‘Er moet nog worden aangetoond dat ze veilig en effectief zijn,’ waarschuwt Umetsu.

De opkomst van biologicals

Een ontwikkeling die veel aandacht krijgt, is de opkomst van zogeheten biologicals: geneesmiddelen op basis van natuurlijke eiwitten die heel gericht bepaalde onderdelen van het immuunsysteem blokkeren.

Leestip: Hoe gezond zijn omega 3-supplementen? Experts waarschuwen voor de risico’s

In recente onderzoeken werd onder meer gekeken naar stapokibart, een middel dat belangrijke immuunsignalen bij allergische ontstekingen remt. Uit een klinische trial uit 2024 bleek dat 64 procent van de deelnemers tijdens het pollenseizoen milde of helemaal geen klachten had.

Hoewel veel van deze studies nog relatief klein zijn, noemen experts de resultaten veelbelovend. ‘Ik ben al vier decennia lang kinderallergoloog, en in die periode zijn er slechts geringe ontwikkelingen geweest,’ zegt Robert Wood, directeur van de afdeling allergie, immunologie en reumatologie van het Johns Hopkins Children’s Center (VS). ‘Totdat de afgelopen jaren biologicals werden geïntroduceerd en onze aanpak volledig veranderde.’

Geen concurrenten van elkaar

Volgens experts hoeven biologicals en klassieke allergieprikken elkaar niet te vervangen. ‘Allergie-injecties hebben nog steeds een langduriger en meer ziekteverlagend effect dan welke biological dan ook,’ zegt Wood.

Leestip: Kanker en Alzheimer lijken elkaars tegenpolen – nieuwe studie wijst op de rol van het immuunsysteem

Purvi Parikh, allergoloog en immunoloog bij NYU Langone Health (VS), wijst op een belangrijk verschil: ‘Allergie-injecties bouwen tolerantie op voor een allergeen, terwijl biologicals specifieke immuunsignalen blokkeren in plaats van het hele systeem te onderdrukken.’ Veel artsen verwachten daarom dat beide behandelvormen elkaar juist zullen aanvullen.

Een behandeling op maat

Volgens kinderallergoloog Wood bestaat hét allergieseizoen eigenlijk niet. De een reageert vooral op pollen in het voorjaar, terwijl anderen juist klachten hebben door huisstofmijt, huisdieren of schimmels: allergenen die het hele jaar aanwezig zijn. Daardoor blijft het vinden van de juiste behandeling maatwerk.

Toch zien onderzoekers duidelijke vooruitgang. ‘Het is een ontzettend interessante tijd om je bezig te houden met de behandeling van allergieën,’ zegt Parikh. ‘We kunnen nu echt de kwaliteit van leven van patiënten verbeteren en zelfs hun leven redden.’

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!