Wat doen deze twee sterrenstelsels zo dicht bij elkaar? Waarom is het ene stelsel zo veel kleiner en helderder dan het andere? En beïnvloeden ze elkaar misschien met hun zwaartekracht, op weg naar een toekomstige botsing?
Het zijn precies de vragen die de Amerikaanse astronoom Halton Arp tientallen jaren geleden al fascineerden. Arp bestudeerde sterrenstelsels die vervormd leken of zichtbaar met elkaar in wisselwerking waren. Hij verzamelde honderden van zulke bijzondere objecten in zijn beroemde Atlas of Peculiar Galaxies. Het duo op deze opname kreeg daarin de naam Arp 4.
Twee stelsels die helemaal geen paar vormen
Toch blijkt de werkelijkheid hier minder spectaculair, maar minstens zo fascinerend. Dankzij gedetailleerd onderzoek van het licht van sterrenstelsels kunnen astronomen bepalen hoe ver ze van ons verwijderd staan. Daarbij ontdekten ze dat het blauwe sterrenstelsel rechts zich op ongeveer 65 miljoen lichtjaar afstand bevindt.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Het geelwitte sterrenstelsel links staat echter veel verder weg: ongeveer 675 miljoen lichtjaar van de aarde. De twee hebben dus niets met elkaar te maken. Ze lijken alleen toevallig bijna in dezelfde richting aan de hemel te staan.
Dat optische bedrog zorgt nog voor een tweede verrassing. Hoewel het linker stelsel op de foto kleiner oogt, is het in werkelijkheid juist verreweg het grootste van de twee.
Een kosmisch beeld vol diepte
De opname van de Hubble Space Telescope laat nog veel meer zien dan alleen deze twee sterrenstelsels. De heldere ster rechtsonder is bijvoorbeeld helemaal geen verre melkweg, maar een ster in ons eigen Melkwegstelsel. Die bevindt zich hooguit enkele tienduizenden lichtjaren van ons vandaan, astronomisch gezien praktisch om de hoek.
Daarachter zijn talloze kleine roodachtige vlekjes zichtbaar. Dat zijn weer andere sterrenstelsels, op afstanden van miljarden lichtjaren. De foto toont dus objecten die zich op enorm verschillende dieptes in het heelal bevinden.
Hoe groot zijn die afstanden?
Die driedimensionale structuur van het universum is moeilijk voor te stellen. Een vergelijking helpt misschien. Stel dat de ster rechtsonder zich op slechts enkele millimeters van je neus bevindt. Dan zou het blauwe sterrenstelsel ongeveer tien meter verderop staan, ergens in het huis van de buren.
Govert Schilling is wetenschapsjournalist en expert op het gebied van astronomie. Voor National Geographic richt hij zijn blik elke maand naar het heelal en bespreekt hij wat hij daar zoal aantreft.
Het geelwitte stelsel links zou zich meer dan honderd meter van je vandaan bevinden, aan het einde van de straat. En de verre achtergrondstelsels? Die zouden pas zichtbaar worden op minstens een kilometer afstand.
De foto van Arp 4 laat daarmee niet alleen twee ogenschijnlijk botsende sterrenstelsels zien, maar vooral hoe misleidend onze blik op het heelal soms kan zijn, en hoe ongelooflijk diep het universum werkelijk is.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
