Dit gevaarte wil je niet op je hoofd krijgen. De ijzermeteoriet Lebanon behoort tot de grootste meteorieten die ooit op Mars zijn gevonden. Hoe groot hij precies is, weten wetenschappers niet: een deel ligt verborgen onder het roestkleurige zand. Het zichtbare gedeelte is al ongeveer twee meter breed en moet minstens enkele tonnen wegen. Op de voorgrond ligt een kleiner fragment, dat toepasselijk Lebanon B is genoemd.
Een kolos van ijzer in het Marszand
Toch valt Lebanon in het niet bij de grootste ijzermeteoriet die we op aarde kennen. De Hoba-meteoriet in Namibië meet ongeveer drie bij drie meter en heeft een geschatte massa van ongeveer zestig ton.
Lebanon werd in 2014 onderzocht door de Amerikaanse Marsrover Curiosity. Die landde op 6 augustus 2012 in de enorme Gale-krater en rijdt sindsdien over het Marsoppervlak om de geologische geschiedenis van de planeet te ontrafelen.
Waarom er zo veel meteorieten op Mars liggen
Lebanon was niet de eerste meteoriet die op onze buurplaneet werd ontdekt. Die primeur kwam in 2005 op naam van Marsrover Opportunity, die een ijzermeteoriet ter grootte van ongeveer een basketbal aantrof. Sindsdien hebben verschillende Marsrovers nog veel meer exemplaren gevonden.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Dat meteorieten op Mars relatief gemakkelijk bewaard blijven, is niet zo vreemd. De planeet kent geen regen, rivieren of uitbundige vegetatie die gesteente snel kunnen verweren of aan het zicht onttrekken. Wel slijten wind en rondwaaiend zand langzaam aan het oppervlak. Daardoor kunnen meteorieten er zeer lang herkenbaar blijven liggen.
Ook de dunne atmosfeer speelt een rol. Binnenkomende ruimtestenen worden er minder sterk afgeremd dan in de veel dichtere aardatmosfeer. Vooral grotere exemplaren kunnen daardoor met hoge snelheid het oppervlak bereiken.
Het raadsel van de gaten in Lebanon
Opvallend zijn de vele holtes in het oppervlak van Lebanon. Hoe die precies zijn ontstaan, is niet duidelijk. Een mogelijke verklaring is dat de meteoriet ooit mineralen bevatte die minder goed bestand waren tegen verwering dan het omringende ijzer.
Een van de mogelijkheden is olivijn, een mineraal dat vaker voorkomt in ijzermeteorieten. Door langdurige blootstelling aan wind en zand kunnen zulke zachtere bestanddelen zijn verdwenen, waardoor de grillige gaten achterbleven.
Marsstenen die uiteindelijk op aarde belanden
Lebanon zelf heeft bij zijn aankomst geen grote inslagkrater achtergelaten. Maar Mars draagt overal sporen van veel gewelddadigere botsingen. Wanneer een grote planetoïde of meteoriet inslaat, kunnen stukken Marsgesteente met zo veel kracht worden weggeslingerd dat ze aan de zwaartekracht van de planeet ontsnappen.
Een klein deel van die brokstukken begint vervolgens aan een soms miljoenen jaren durende reis door het zonnestelsel. Uiteindelijk kunnen ze op aarde terechtkomen. Inmiddels zijn honderden meteorieten geïdentificeerd waarvan de chemische en mineralogische eigenschappen aantonen dat ze van Mars afkomstig zijn.
Een meteoriet die Lebanon doet verbleken
Curiosity rijdt zelf rond in het bewijs van zo’n veel grotere kosmische botsing. De Gale-krater heeft een diameter van ongeveer 150 kilometer en ontstond miljarden jaren geleden door de inslag van een enorm ruimteobject.
Govert Schilling is wetenschapsjournalist en expert op het gebied van astronomie. Voor National Geographic richt hij zijn blik elke maand naar het heelal en bespreekt hij wat hij daar zoal aantreft.
Vergeleken met de kracht die nodig was om zo’n gigantische krater uit het Marsoppervlak te slaan, is zelfs een ijzeren kolos als Lebanon bescheiden. Op menselijke schaal is hij enorm; op de schaal van het zonnestelsel nauwelijks meer dan een kiezelsteen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
