Op het eerste gezicht lijken de sikkelvormige duinen op deze foto zo uit de Namib-woestijn te komen. Het landschap beslaat ongeveer een vierkante kilometer en vertoont dezelfde vloeiende lijnen en warme oranjetinten als de beroemde duinen van Namibië. Maar hier lopen geen gemsbokken rond, en ook geen toeristen die selfies maken in het surrealistische landschap. Dit is het poolgebied van Mars.
Zelfs rond het middaguur komt de temperatuur hier zelden boven het vriespunt uit. In de winter daalt het kwik tot ongeveer min tachtig graden Celsius. In die extreme kou bevriest kooldioxide uit de dunne atmosfeer en slaat neer op het oppervlak in de vorm van zogeheten droogijs – feitelijk koolzuursneeuw.
Droogijs en zand in een buitenaards samenspel
De golvende witte strepen aan de lijzijde van de duinen (rechtsonder) zijn steile hellingen bedekt met een laag droogijs. Aan de vlakkere loefzijde (linksboven), waar de wind vandaan komt, ligt het ijs verborgen onder opgewaaid, roestkleurig Marszand.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Deze foto werd gemaakt door de Mars Reconnaissance Orbiter, een Amerikaanse ruimtesonde die sinds 2006 rond Mars cirkelt. Vanuit een hoogte van ongeveer 300 kilometer legde de camera het moment vast waarop de lente aanbrak op het noordelijk halfrond van de planeet. Wanneer de zon weer hoger klimt, begint het droogijs te verdampen. Dat proces verloopt niet geleidelijk, maar explosief.
Zandexplosies op de rode planeet
Op sommige plekken warmt het donkere zand onder het ijs sneller op dan het oppervlak. Het droogijs sublimeert – het verandert direct van vaste stof in gas – en het kooldioxidegas raakt opgesloten onder de ijskap. Zodra de druk te groot wordt, breekt het gas naar buiten en sleurt het zand met zich mee.
Govert Schilling is wetenschapsjournalist en expert op het gebied van astronomie. Voor National Geographic richt hij zijn blik elke maand naar het heelal en bespreekt hij wat hij daar zoal aantreft.
De zwarte vlekken met radiale ‘tentakels’, bijvoorbeeld linksonder te zien op de afbeelding, zijn de sporen van zulke explosies. Het donkere zand wordt omhoog geblazen en waaiert vervolgens uit over het bevroren oppervlak. Door de lage zwaartekracht op Mars – ongeveer 38 procent van die op aarde – wordt het zand relatief hoog de ijle atmosfeer in geslingerd en dwarrelt het traag neer. Vanaf het oppervlak moet dat een bijna buitenaards schouwspel zijn.
Steilere duinen dan op aarde
Diezelfde geringe zwaartekracht zorgt ervoor dat de hellingen van de zandduinen op Mars steiler zijn dan op aarde. Toch kost het beklimmen van zo’n duin op Mars vermoedelijk minder moeite dan in Namibië; op de rode planeet weeg je ongeveer veertig procent van je aardse gewicht.
Een bemande ruimtevlucht naar Mars is voorlopig nog toekomstmuziek, maar als onze buurplaneet ooit een populaire vakantiebestemming wordt, zullen de poolduinen ongetwijfeld een belangrijke toeristische attractie gaan vormen. Net als de Namib-woestijn, maar dan zonder gemsbokken.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
