De Trifidnevel in het sterrenbeeld Boogschutter is een broedplaats van nieuwe sterren, op ruim vierduizend lichtjaar afstand van de aarde. Maar wat zijn die twee merkwaardige uitsteeksels in de linkerbovenhoek van de foto, die nog het meest doen denken aan de voelsprieten van een slak?
Een kraamkamer voor sterren
De opname, gemaakt door de Hubble Space Telescope, toont een klein gebied nabij het centrum van de Trifidnevel. Een groot deel van het gas en stof in de nevel klontert in de loop van een paar miljoen jaar samen tot nieuwe sterren. Die geboorte gaat met veel kosmisch geweld gepaard; de ‘voelsprieten’ zijn daarvan het zichtbare gevolg.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Linksboven buiten beeld bevindt zich een hete, jonge ster. De energierijke straling van dat pasgeboren zwaargewicht verhit het omringende gas en verdampt de microscopisch kleine stofdeeltjes. Vandaar dat de linkerzijde van de foto zo transparant oogt; rechtsonder is veel meer koel stof aanwezig en wordt het licht van verder weg gelegen sterren geabsorbeerd.
De slakkenkop krijgt vorm
Maar waar de dichtheid hoger is dan gemiddeld, vindt dat proces van stralingsverdamping minder snel plaats. Zo is de onregelmatige vorm van de donkere wolk ontstaan, met de brede ‘slakkenkop’ als opvallendste uitstulping. De voorste, donkere voelspriet is ook zo’n resterende koele stofpilaar, met op het uiteinde een ster-in-wording.
De langgerekte heldere voelspriet is een smalle bundel van heet gas van bijna een lichtjaar lang, uitgestoten door een andere protoster die zich achter de slakkenkop schuilhoudt. Als de gedraaide hoorn van een eenhoorn boort hij zich met een snelheid van een paar honderd kilometer per seconde in de omringende nevel.
Hubble legt de veranderingen vast
De foto is vrijgegeven ter gelegenheid van de 36e verjaardag van de Hubble Space Telescope, die op 24 april 1990 werd gelanceerd. Inmiddels heeft Hubble ruim 1,7 miljoen waarnemingen verricht, wat resulteerde in meer dan 23 duizend wetenschappelijke publicaties.
Govert Schilling is wetenschapsjournalist en expert op het gebied van astronomie. Voor National Geographic richt hij zijn blik elke maand naar het heelal en bespreekt hij wat hij daar zoal aantreft.
In 1997 legde de succesvolle ruimtetelescoop de slakkenkop in de Trifidnevel ook al een keer vast. Door de twee foto’s met elkaar te vergelijken zijn subtiele veranderingen zichtbaar. Zo is de heldere voelspriet in de tussentijd vele miljarden kilometers langer geworden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
