Als niemand een mondkapje draagt, moet jij het dan nog wel doen?

In de Verenigde Staten wordt de mondkapjesplicht versoepeld vanwege de afname van het aantal coronagevallen. Deskundigen leggen uit waarom we de kapjes toch achter de hand moeten houden.

Door Meryl Davids Landau
Gepubliceerd 25 apr. 2022 14:55 CEST
Revelers

Feestgangers dansen op 29 augustus 2021 onder licht en rook in de Ritter Butzke in Berlijn. Ritter Butzke is een van de beroemde nachtclubs van Berlijn. Tijdens de pandemie werden alle clubs gesloten en kwamen de werknemers op straat te staan, maar afgelopen zomer kregen clubs met buitenruimten toestemming om onder voorwaarden weer open te gaan. Een van die voorwaarden was dat de clubs het bezoekersaantal moesten bijhouden, om aan de steeds veranderende regelgeving te voldoen. 

Foto door Ruben Salgado Escudero for National Geographic

Nu de mondkapjesplicht ook in de staat Hawaï is opgeheven, geldt in geen enkele Amerikaanse staat nog de verplichting om binnen mond-neusmaskers te dragen om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan. Toch zijn er nog veel mensen die in supermarkten, kantoorgebouwen, bioscopen en andere binnenlocaties een mondkapje dragen. Maar biedt dat nog voldoende bescherming als slechts de helft van de mensen mensen dat doet, of zelfs nog minder of verder helemaal niemand?

Die vraag is des te belangrijker nu het aantal coronagevallen in het grootste deel van de VS laag is, maar in Europa toeneemt door de snelle verspreiding van de omikronvariant BA.2. Een dergelijke stijging in Europa bleek in het verleden vaak een voorteken voor een aankomende piek in de Verenigde Staten.

‘Het klopt dat mondkapjes het meest zin hebben wanneer iedereen in je omgeving er ook een draagt. Als iemand zonder het te weten besmet is met het coronavirus, werkt een mondkapje als een duim die je op het uiteinde van een tuinslang houdt. Het voorkomt dat die persoon het virus uitspuugt,’ aldus Jaimie Meyer, een in infectieziekten gespecialiseerde arts van het Yale Medicine.

Maar ze voegt daaraan toe dat mensen die in de buurt van die besmette persoon een mondkapje dragen een kleinere kans lopen om eventuele druppeltjes in hun luchtwegen te krijgen en ziek te worden, zelfs wanneer die besmette persoon zelf geen mondkapje draagt.

Dit is wat Meyer en andere deskundigen zeggen over het eventuele nut van een mondkapje.

COVID-19-besmettingen bij jou in de buurt

In februari wijzigde de Amerikaanse evenknie van het RIVM, de CDC (Centers for Disease Control and Prevention), het advies voor het dragen van mondkapjes binnen. Dit werd voor gezonde mensen alleen nog aanbevolen in regio’s met een hoog aantal COVID-19-gevallen en ziekenhuisopnames.

Daarvoor publiceerde de CDC een nieuwe kaart met kleurcodering voor zones waar de besmettingsgraad laag, gemiddeld en hoog is. Gebieden met een laag risico, waar mensen binnen geen mondkapje hoeven te dragen, zijn groen. Sinds 24 maart geldt dit voor het grootste deel van de Verenigde Staten.

Amerikaanse counties (districten) waar veel opnames in het ziekenhuis en op de ic plaatsvinden en er 200 ziektegevallen per 100.000 inwoners of meer zijn, worden aangemerkt met de kleur rood. Enige tijd geleden gold dat voor een aantal van dergelijke districten in met name de staten Montana, Kentucky en Maine.

Kwetsbare personen in gele gebieden moeten met hun arts of andere zorgverlener overleggen of het nodig is om een mondkapje te dragen. In dergelijke regio’s ligt het aantal nieuwe ziektegevallen ook boven de 200 per 100.000, maar zijn er minder opnames in het ziekenhuis en op de ic.

De adviezen zijn bedoeld om de bevolking als geheel te beschermen en om ervoor te zorgen dat de gezondheidszorg het blijft aankunnen. Maar ze zijn er niet op gericht om te voorkomen dat individuen ziek worden, legt de in infectieziekten gespecialiseerde arts Jill Weatherhead van het Baylor College of Medicine uit.

De drempel van tweehonderd nieuwe gevallen is ‘heel hoog’, stelt epidemioloog Katelyn Jetelina, die werkzaam is aan het University of Texas Health Science Center en die een blog heeft onder de naam ‘Your Local Epidemiologist.’ Zij stelt dat je een lagere drempel zou moeten hanteren, van rond de 50 nieuwe ziektegevallen per 100.000 mensen, om je prettig te voelen zonder mondkapje. Ze is gevaccineerd en geboosterd en nam onlangs afscheid van haar mondkapje toen het aantal ziektegevallen in haar county (Dallas) onder dat niveau belandde.

De aantallen ziektegevallen per county zijn te vinden op de website van de CDC.

De keuze geen kapje meer te dragen

Natuurlijk zijn mondkapjes in de VS nog steeds verplicht voor mensen in bepaalde situaties. Toen de staat Californië de mondkapjesplicht introk, bleef er wel een verplichting om ze te dragen in ziekenhuizen, gevangenissen en andere plekken waar veel mensen bijeenkomen. Bepaalde bedrijven en private onderwijsinstellingen stellen het dragen van mondkapjes ook nog steeds verplicht. Bovendien stelt de federale overheid ze in de VS ook nog steeds verplicht in burgervliegtuigen en in het openbaar vervoer.

Voor mensen in een omgeving waar een mondkapje niet verplicht is, hangt de keuze om er al dan niet een te dragen af van hun persoonlijke omstandigheden, hun angst om ziek te worden en de besmettingsgraad in de omgeving, stellen deskundigen. ‘Veel mensen hebben zich erbij neergelegd dat ze ooit COVID-19 gaan krijgen, maar dat hoeft niet zo te zijn,’ aldus Meyer.

Vaccinatie vormt nog steeds de beste bescherming tegen de ziekte, benadrukt ze. Volgens een onderzoek waarover begin maart een artikel verscheen in het New England Journal of Medicine, waren de inentingen met het Pfizer-BionTech-vaccin 85 procent effectief bij de preventie van ziekenhuisopnamen en sterfgevallen onder de inwoners van de staat North Carolina tot zeven maanden na hun serie van twee vaccins. (De deelnemers aan het onderzoek hadden geen booster gekregen, wat voor extra bescherming zou zorgen). Maar na vaccineren is het dragen van een mondkapje de belangrijkste vorm van bescherming, stelt ze.

Mensen met onderliggende gezondheidsklachten of mensen die in hun omgeving dergelijke kwetsbare personen hebben, moeten daarin andere afwegingen maken dan anderen, aldus Jetelina. Mensen met een aangetast immuunsysteem moeten binnen bijna altijd een mondkapje dragen als er anderen in de buurt zijn. Personen die aan ziekten als diabetes lijden, waardoor ze een grotere kans hebben op complicaties door corona, zouden een lagere drempel van het aantal ziektegevallen kunnen aanhouden dan gezonde mensen, bijvoorbeeld 10 ziektegevallen per 100.000 mensen, stelt ze.

Nog weer anderen besluiten een mondkapje te dragen om hun kinderen te beschermen die nog te jong zijn voor een vaccin. Zo draagt Weatherhead in winkels en bij drukke bijeenkomsten binnen nog steeds een mondkapje om met name haar zoontje van vier te beschermen.

Willen mondkapjes zin hebben, dan moeten ze steeds en op de juiste manier worden gedragen, aldus de CDC. Sommige mensen in gebieden met een hoge besmettingsgraad denken mogelijk dat ze binnenshuis zonder mondkapje veilig zijn als ze op meer dan anderhalve meter afstand van anderen in de ruimte blijven. Maar het is een misvatting dat er totaal geen risico bestaat wanneer je binnen afstand houdt van anderen, zegt Linsey Marr, engineering-professor aan de Virginia Tech en deskundige op het gebied van virustransmissie. Zij legt uit dat het klopt dat de concentratie virusdeeltjes dichtbij een besmet persoon het grootst is, maar dat het coronavirus zich, net als sigarettenrook, uiteindelijk door de ruimte verspreidt.

Iedereen moet daarin zijn eigen afwegingen maken, en daar moet ook rekening mee worden gehouden, aldus Weatherhead. ‘Die keuze hangt af van allerlei factoren, en iedereen zal daarin anders beslissen,’ stelt ze.

Sommige mensen, waaronder Meyer, ‘vinden het vermoeiend om steeds weer een risicoafweging te maken, afhankelijk van de situatie.’ Daarom heeft zij besloten om steeds een mondkapje te dragen in winkels, supermarkten en binnenruimtes als de sporthallen waarin haar kinderen basketballen, ongeacht wat de mensen in haar omgeving doen. ‘Ik vind het makkelijker om dat kapje gewoon op te zetten en er niet steeds over te hoeven nadenken,’ stelt ze.

Een groep die altijd een mondkapje op moet: patiënten met COVID-19 die de door de CDC aanbevolen isolatie van vijf dagen net achter de rug hebben. Deze personen mogen als ze geen symptomen meer hebben of als hun symptomen minder worden uit isolatie, maar moeten nog wel gedurende vijf dagen binnen een mondkapje dragen als ze in de buurt van anderen zijn, om de kans op verspreiding van het virus tegen te gaan.

De kwaliteit en pasvorm van het mondkapje zijn van groot belang

Onlangs verscheen een artikel in Morbidity and Mortality Weekly over een onderzoek naar de bescherming die verschillende soorten maskers bieden. Mensen die standaard een mondkapje droegen dat voldoet aan de Amerikaanse N95- of de Chinese KN95-norm hadden een 83 procent lagere kans op een positieve test dan hun mondkapjesloze medemensen. De ziektekans was 66 procent lager voor mensen die een chirurgisch mond-neusmasker droegen, en 56 procent lager voor dragers van stoffen kapjes.

In dit en ander, soortgelijk onderzoek werd echter niet specifiek bekeken hoeveel mensen ook gezichtsbescherming droegen rond de mondkapjesdragers. Maar aangezien het onderzoek werd verricht toen mond-neusmaskers in de staat Californië nog verplicht waren, is het waarschijnlijk dat veel mensen ze droegen, stelt Marr, die niet bij dit onderzoek betrokken was. Ze vermoedt dat de mondkapjes minder bescherming zouden hebben opgeleverd als er in de omgeving meer mensen zonder kapje waren geweest, maar dat het verschil tussen mensen die wel en geen mondkapje droegen nog steeds opvallend zou zijn geweest.

Uit het onderzoek blijkt bovendien het belang van een kwalitatief hoogwaardig, stofmasker-achtig mondkapje zoals de N95- of KN95-versies ten opzichte van een simpel stukje stof. De CDC stelt inmiddels dat ‘goed passende mond-neusmaskers de hoogste mate van bescherming bieden.’

‘Als er virusdeeltjes in de lucht zitten, wordt een zeer groot deel daarvan, 95 procent, door een N95-masker geblokkeerd,’ aldus Marr.

Gooi je mondkapje niet weg

Mensen die inmiddels geen mondkapje meer dragen, moeten het toch bij de hand houden, zeggen experts.

‘Ik wil positief zijn, want het is voorjaar. Maar het ziet er onheilspellend uit,’ door het toenemende aantal gevallen van omikron BA.2 in Europa, stelt Meyer. Zij raadt iedereen die momenteel geen mondkapje draagt aan om het aantal COVID-19-gevallen in de regio goed in de gaten te houden, voor het geval er sprake is van een plotselinge stijging.

Niemand weet of er binnenkort een nieuwe piek te verwachten is in de VS, omdat variant BA.2 meestal niet leidt tot herbesmetting van mensen die een eerdere omikronbesmetting doormaakten, volgens een onlangs gepubliceerd Deens onderzoek, dat nog niet door experts is beoordeeld. ‘Het is lastig om iets te zeggen over toekomstige besmettingen, omdat dat afhangt van de verspreiding van BA.1 en van de vraag hoeveel ‘hout’ er nog over is voor het vuur,’ aldus Jetelina.

‘Je kunt je mondkapje maar beter in de buurt houden, niet alleen vanwege de huidige situatie, maar ook vanwege de mogelijke toekomst,’ stelt ze. ‘Dat mondkapje kan je helpen om uit de klauwen van de ziekte te blijven.’

Noot van de redactie: Dit is een vertaling van een bewerkte versie van een eerder in het Engels verschenen artikel. In deze versie wordt ingegaan op het belang van afstand houden om blootstelling aan het coronavirus te voorkomen. 

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Wetenschap
Is er zicht op een universeel vaccin tegen coronavirussen?
Wetenschap
Is Omikron echt minder ernstig dan Delta? Dit zegt de wetenschap
Wetenschap
Zolang niet iedereen toegang heeft tot vaccins, zullen er meer ‘Omikrons’ volgen
Wetenschap
Ontwikkeling van nieuwe medicijnen tegen COVID-19 duurt lang
Wetenschap
Waarom paniek om ‘Omikron-variant’ (voorlopig) niet nodig is

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.