Diep in de bossen van Brandenburg, ongeveer veertig kilometer ten zuiden van Berlijn, ligt een van de intrigerendste spooksteden van Duitsland: Wünsdorf. De basis diende aanvankelijk als een Pruisische schietbaan, maar zou uitgroeien tot het militaire zenuwcentrum van nazi-Duitsland. Later werd het de grootste Sovjetbasis buiten de Sovjet-Unie. Hoe kon deze plek zo vaak van rol veranderen?
Van Pruisische schietbaan tot militair bolwerk
De militaire geschiedenis van Wünsdorf begint in 1877, wanneer het Pruisische leger hier een nieuwe schietbaan aanlegt. De afgelegen ligging midden in het bos maakt het gebied ideaal voor militaire training. Dankzij de spoorlijn tussen Berlijn en Dresden wordt Wünsdorf bovendien goed bereikbaar.
In de jaren daarna verrijzen barakken, een militaire school en opleidingsfaciliteiten. Tegen het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog is Wünsdorf uitgegroeid tot een van de grootste militaire complexen van Europa.
Een ongewoon krijgsgevangenenkamp
Tijdens de Eerste Wereldoorlog krijgt Wünsdorf een nieuwe functie: krijgsgevangenenkamp. Het zogeheten Halbmondlager (‘kamp van de halve maan’) herbergt voornamelijk islamitische soldaten uit de koloniale legers van Groot-Brittannië en Frankrijk.
Onder de gevangenen bevinden zich onder meer Arabieren, Marokkanen en Turken. In 1915 wordt er zelfs de eerste moskee op Duitse bodem gebouwd, zodat de gevangenen hun geloof kunnen uitoefenen. De Duitse autoriteiten hopen hiermee koloniale soldaten te overtuigen zich tegen hun eigen overheersers te keren.
Nazihoofdkwartier onder de grond
Na de oorlog blijft Wünsdorf militair terrein. In de jaren dertig bouwen de nazi’s het complex verder uit: Wünsdorf wordt een opleidingslocatie waar Duitse pantserdivisies worden getraind. In 1937 begint de bouw van het ondergrondse communicatiecentrum Zeppelin, met muren van drie meter dik.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Daarnaast verrijzen de bunkers Maybach I en II, die tijdens de Tweede Wereldoorlog dienen als hoofdkwartier van het Duitse leger. Bovengronds worden houten nepgebouwen geplaatst om het complex vanuit de lucht op een onschuldig dorp te laten lijken. Toch wordt Wünsdorf meerdere keren gebombardeerd door de geallieerden.
‘Klein Moskou’: grootste Sovjetbasis buiten de USSR
In april 1945 nemen Sovjettroepen het vrijwel verlaten terrein in. Na de oorlog wordt Wünsdorf het hoofdkwartier van de Sovjetstrijdkrachten in Oost-Duitsland. De Duitse bevolking moet vertrekken en het gebied wordt hermetisch afgesloten. Op kaarten verdwijnt Wünsdorf, Duitsers noemen het voortaan die verbotene Stadt, ‘de verboden stad’.
Op het hoogtepunt wonen hier naar schatting 50.000 tot 75.000 Sovjetsoldaten en hun families. Er zijn scholen, winkels, een theater, sportfaciliteiten en zelfs een bioscoop. De basis krijgt de bijnaam Klein Moskou. Voor burgers van de Duitse Democratische Republiek (DDR) is het een mysterieuze enclave waar soms goedkope sigaretten en alcohol te krijgen zijn.
Verlaten, geplunderd en langzaam vervallen
Na de val van de Muur vertrekken de laatste Russische troepen in 1994. Ze laten honderden voertuigen, munitie en grote hoeveelheden afval achter. Wat bruikbaar is, wordt meegenomen; wat overblijft, vervalt. Vandaag staan lege bunkers, barakken en hangars verspreid over het terrein. De natuur neemt langzaam bezit van wat ooit een gesloten militaire stad was.
Leestip: Industriële pracht en vergane glorie: 9 mooie urbexlocaties in Duitsland
Wünsdorf is tegenwoordig deels toegankelijk via rondleidingen. Bezoekers kunnen onder begeleiding de bunkers en ondergrondse gangen verkennen. Andere delen van het terrein blijven afgesloten en worden bewaakt.
Bekijk hieronder meer beelden van spookstad Wünsdorf.
De militaire spookstad Wünsdorf
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
