All is well – alles gaat goed. Met die woorden eindigde de radioboodschap die daags na het bereiken van de top van Mount Everest werd verstuurd. De Nieuw-Zeelandse klimmer Edmund Hillary en Nepalese sherpa Tenzing Norgay waren de allereersten die de top van de hoogste berg ter wereld bereikten én het konden navertellen.
Achter Hillary en Tenzing stond een expeditie van honderden mensen
Het is 29 mei 1953 tegen het eind van de ochtend als Edmund Hillary en Tenzing Norgay geschiedenis schrijven door de top van Mount Everest te bereiken. Hier op het dak van de wereld maken ze foto’s, planten ze drie vlaggen en laten ze offers achter. Het is het letterlijke hoogtepunt van de expeditie, die enkele maanden eerder begon in de Nepalese hoofdstad Kathmandu.
De expeditie staat onder leiding van de Britse kolonel John Hunt en het team bestaat uit veertien onderzoekers, 362 dragers en twintig berggidsen. Voor Edmund Hillary is het zijn vierde beklimming in de Himalaya, Tenzing Norgay wist een jaar eerder al een recordhoogte te bereiken als onderdeel van een Zwitserse Everest-expeditie. De 39-jarige sherpa is een ervaren bergbeklimmer en heeft alle expedities sinds de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Zijn heroïsche bijnaam? Tijger van de sneeuw.
Volgens de Volkskrant krijgt Norgay voor zijn deelname aan de expeditie een salaris van 225 roepies per maand, in 1953 vergelijkbaar met 170 gulden, plus ‘een sneeuwtoelage van een rijksdaalder per dag’.
Zo begon de maandenlange tocht naar de top van Everest
Op 10 maart 1953 vertrekt het eerste deel van het gezelschap vanuit Kathmandu naar Everest, de tweede groep volgt een dag later. De tocht is een enorme logistieke operatie: de dragers vervoeren tenten, voedsel, zuurstofapparatuur, brandstof en klimuitrusting.
Ongeveer twee weken later bereiken ze Namche Bazaar, een belangrijke handelsplaats die ook wel de toegangspoort tot de Everestregio wordt genoemd. Vanaf hier wordt de route steiler en gevaarlijker.
Op 12 april komt de groep aan bij het basiskamp van Mount Everest, gelegen op een hoogte van 5455 meter. Vanaf hier begint de echte beklimming en moeten ze de beruchte Khumbu-ijsval doorkruisen: een gletsjergebied vol diepe kloven, ijsmuren en instabiele ijsblokken. In dit onherbergzame deel van de Himalaya is de kennis en ervaring van de sherpa’s cruciaal: ze leggen een route aan met ladders, touwen en bruggen, en brengen tonnen aan materiaal naar boven.
De eerste poging strandt vlak onder de top
In de weken daarna is men druk bezig met de opbouw van de hogere kampen en stijgt het expeditieteam stapsgewijs steeds met enkele honderden meters. Elk kamp brengt de klimmers dichter bij de top, maar het maakt de omstandigheden ook dodelijker. Op 21 mei wordt de South Col bereikt, een brede bergpas op ongeveer 7900 meter hoogte. Vanaf hier loopt de route via de zuidoostelijke graat naar de top.
Op 26 mei wordt door twee klimmers uit het gezelschap een eerste poging ondernomen om de top te bereiken. Ze zijn dichter bij de top dan iemand ooit is geweest, maar ze moeten vlak daarvoor omkeren.
Een succesvolle beklimming van Mount Everest
Twee dagen later is het de beurt aan Hillary en Norgay. De keuze voor dit duo is niet toevallig. Tenzing kent de berg en heeft ervaring op grote hoogte; Hillary is technisch sterk en heeft veel ervaring met ijzig en rotsachtig terrein. Hen lukt het wel om de top te bereiken. Na een ijskoude nacht in een tentje op 8500 meter hoogte klimmen ze in vijf uur naar de top.
Hun doel mag op dat moment dan bereikt zijn, hun expeditie zit er allerminst op. De 8848 meter hoge top van Mount Everest markeert slechts een keerpunt in hun expeditie. Het gevaarlijkste deel moet dan nog komen: de afdaling. Op het stuk naar beneden liggen complete uitputting, zuurstofgebrek en concentratieverlies op de loer.
Gecodeerd bericht in morse
Toch lukt het Hillary en Norgay om veilig terug te keren naar de lager gelegen kampen. Wanneer het nieuws van hun geslaagde toppoging de expeditie bereikt, maakt journalist Jan Morris zich op om het bericht naar de buitenwereld te sturen. Om te voorkomen dat concurrerende journalisten het nieuws onderscheppen, gebruikt hij een vooraf afgesproken code: ‘Snow conditions bad stop advanced base abandoned yesterday stop awaiting improvement all well.’
De ogenschijnlijk onheilspellende woorden bevatten juist het goede nieuws: de code maakte duidelijk dat Hillary en Tenzing de top hadden bereikt. Een hardloper brengt het bericht vervolgens naar Namche Bazaar, waar het via een radioverbinding wordt doorgestuurd. Uiteindelijk bereikt het nieuws Londen op tijd om op 2 juni 1953, de dag van de kroning van koningin Elizabeth II, wereldnieuws te worden.
Wie zette als eerste voet op de top van Everest?
Volgens latere verklaringen was het Edmund Hillary die als eerste voet op de top zette, maar de beklimming wordt vanaf het begin als een gezamenlijke prestatie van Hillary en Norgay beschouwd.
Sterker nog, eerder tijdens de expeditie had Norgay zijn klimpartner waarschijnlijk van een dodelijke val gered. Toen Hillary in de Khumbu-ijsval op een ijsplaat sprong en die onder zijn voeten afbrak, wist Norgay hem met het touw en zijn ijsbijl voor een val in een diepe gletsjerspleet te behoeden. Dat vertrouwen bracht hen uiteindelijk samen naar het hoogste punt op aarde.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Stéphanie is freelance (reis)journalist en fotograaf. Ze schrijft voor National Geographic het liefst over onderwerpen waar ze ook in het dagelijks leven niet over uitgepraat raakt. Met ruim vijftig landen op de teller is reizen een van haar grote hobby's, maar eerlijk is eerlijk: in haar volkstuintje is ze minstens zo gelukkig als ver weg.
