De Hyksos aan de tand gevoeld

Aan het eind van de 13de Dynastie kwam in Egypte een nieuw bewind aan de macht: de Hyksos. Was er inderdaad sprake van een grootscheepse invasie, zoals latere farao’s ons wilden laten geloven?

Friday, October 16, 2020,
Door Servaas Neijens
Op deze reconstructie van een schildering uit het graf van Chnoemhotep II in Beni Hassan, is ...

Op deze reconstructie van een schildering uit het graf van Chnoemhotep II in Beni Hassan, is rechts een man afgebeeld met de naam Abisharie de Hyksos. Hij was de leider van de Amaoe (West-Aziaten), die zich in Egypte hadden gevestigd. Aan de kleurrijke gewaden is te zien dat het buitenlanders zijn, Egyptenaren droegen wit linnen.

Foto van Metropolitan Museum New York

Dit artikel verscheen in Historia Magazine.

De periode van de Hyksosoverheersing duurde van ca. 1640 tot 1539 v.C. Het eind ervan is duidelijk: koning Ahmose verdreef de Hyksos, en met hem brak het Nieuwe Rijk aan. Maar wat zich afspeelde in de honderd jaar daarvoor, is in schemer gehuld. Geschreven bronnen uit die tijd zijn schaars en er is weinig archeologisch bewijs voor de gevechten en verwoesting die latere farao's lieten optekenen.

Wel is duidelijk dat de machthebbers in de Hyksostijd een andere achtergrond hebben dan de Egyptenaren zelf. Dat blijkt uit de architectuur en uit grafgiften in hun hoofdstad Avaris (Tell el-Dab'a). Een recente studie onder leiding van de Amerikaanse onderzoekster Chris Stantis van de Bournemouth University laat zien hoe die buitenlandse overheersing valt te verklaren zonder dat daar massale invallen aan te pas kwamen.

In tandglazuur wordt tijdens de jeugd strontium uit voedsel opgeslagen in het tandglazuur. Door de verhouding van verschillende strontiumsotopen te vergelijken met die in de bodem, kan worden bepaald waar een individu is opgegroeid. Op de site van Tell el-Dab'a deed Stantis onderzoek bij twee groepen personen uit graven met een betrouwbare datering. Bij 36 skeletten uit de 350 jaar vóór de Hyksostijd kon worden vastgesteld dat ruim de helft in het buitenland was geboren. Bij 35 personen die tijdens de Hyksosoverheersing werden begraven, was deze verhouding hetzelfde. Dit duidt erop dat er geen grote groepen nieuwkomers waren en dat er dus sprake was van een interne machtsovername, dan van een buitenlandse inval. Waar de Hyksos oorspronkelijk vandaan kwamen, is niet duidelijk. Het onderzoek laat wel zien dat het niet één plek was, maar een variatie aan herkomstgebieden.

Meer lezen over het Oude Egypte? Bestel nu de Egypte collectie op natgeoshop.nl

kijk verder

History

History month

Duik in oktober de geschiedenis in met History Month.
5:58

Het oude Egypte 101

De oude Egyptische beschaving, bekend om haar piramiden, farao's, mummies en graftombes, kende een bloeitijd van duizenden jaren. Maar wat was haar blijvende impact? Ontdek hoe het oude Egypte aan de samenleving bijdroeg met zijn vele culturele ontwikkelingen, met name op het gebied van taal en wiskunde.

Ga in oktober mee op reis door de geschiedenis

Van het oude Egypte tot het Romeinse rijk, op alle kanalen neemt National Geographic je deze maand mee in de geschiedenis van de mensheid.
Lees meer