Dit artikel verscheen in Historia Magazine.

De periode van de Hyksosoverheersing duurde van ca. 1640 tot 1539 v.C. Het eind ervan is duidelijk: koning Ahmose verdreef de Hyksos, en met hem brak het Nieuwe Rijk aan. Maar wat zich afspeelde in de honderd jaar daarvoor, is in schemer gehuld. Geschreven bronnen uit die tijd zijn schaars en er is weinig archeologisch bewijs voor de gevechten en verwoesting die latere farao's lieten optekenen.

Wel is duidelijk dat de machthebbers in de Hyksostijd een andere achtergrond hebben dan de Egyptenaren zelf. Dat blijkt uit de architectuur en uit grafgiften in hun hoofdstad Avaris (Tell el-Dab'a). Een recente studie onder leiding van de Amerikaanse onderzoekster Chris Stantis van de Bournemouth University laat zien hoe die buitenlandse overheersing valt te verklaren zonder dat daar massale invallen aan te pas kwamen.

In tandglazuur wordt tijdens de jeugd strontium uit voedsel opgeslagen in het tandglazuur. Door de verhouding van verschillende strontiumsotopen te vergelijken met die in de bodem, kan worden bepaald waar een individu is opgegroeid. Op de site van Tell el-Dab'a deed Stantis onderzoek bij twee groepen personen uit graven met een betrouwbare datering. Bij 36 skeletten uit de 350 jaar vóór de Hyksostijd kon worden vastgesteld dat ruim de helft in het buitenland was geboren. Bij 35 personen die tijdens de Hyksosoverheersing werden begraven, was deze verhouding hetzelfde. Dit duidt erop dat er geen grote groepen nieuwkomers waren en dat er dus sprake was van een interne machtsovername, dan van een buitenlandse inval. Waar de Hyksos oorspronkelijk vandaan kwamen, is niet duidelijk. Het onderzoek laat wel zien dat het niet één plek was, maar een variatie aan herkomstgebieden.

Meer lezen over het Oude Egypte? Bestel nu de Egypte collectie op natgeoshop.nl