Hoe de tweede golf in India de hoogste COVID-19-piek ter wereld werd

Door de enorme toename van het aantal zieken dreigt het zorgsysteem in het land te bezwijken. Er is een tekort aan ziekenhuisbedden, zuurstof en medicatie. En dan zijn er nog de varianten.

Gepubliceerd 30 apr. 2021 15:59 CEST
Covid India React-01

Familieleden en vrienden in beschermende kleding wonen op 21 april 2021 de uitvaart bij van een man die aan COVID-19 overleed in een crematorium in New Delhi, India.

Foto van Adrian Abidi, Reuters

NEW DELHI In de afgelopen weken stonden de sociale media in India vol noodberichten: van ziekenhuizen die tweetten over de snel oprakende zuurstofvoorraden en artsen die machteloos moesten toezien dat patiënten stierven terwijl dat voorkomen had kunnen worden. Een journalist die tevergeefs zijn best deed om een ziekenhuisbed te bemachtigen schreef op Twitter over zijn verslechterende gezondheid totdat hij overleed. Crematoria kunnen de aanvoer niet meer aan en draaien dag en nacht om de stoffelijk overschotten te verwerken, ovens raakten oververhit door overmatig gebruik en er worden buiten extra uitvaartplatforms gebouwd. De hartverscheurende berichten en spookachtige beelden worden veroorzaakt door de enorme tweede golf van de coronapandemie die door het land raast.

India verbrak onlangs het wereldwijde record van het aantal nieuwe coronagevallen per dag toen het op één dag 330.000 nieuwe gevallen registreerde, terwijl het aantal overledenen steeg tot een recordaantal van 2.263, aldus het Indiase ministerie van Gezondheid. Daarvoor was het trieste dagrecord in handen van de Verenigde Staten, waar op 8 januari 2021 300.669 werden geregistreerd.

‘We zijn te laks geworden en dachten in januari dat de pandemie voorbij was. Maatregelen om COVID te controleren en beperken raakten op de achtergrond,’ stelt K. Srinath Reddy, voorzitter van de Public Health Foundation of India. ‘Maar er was nog steeds een behoorlijk groot deel van de inwoners van de grote steden, maar ook van kleinere plaatsen en dorpen, die vorig jaar nog niet aan het virus was blootgesteld en die dus vatbaar was.’

Van september 2020 tot medio februari nam het aantal ziektegevallen af en de Indiase regering onder leiding van premier Narenda Modi sloeg waarschuwingen voor een tweede golf in de wind, ondanks het feit dat er al in januari nieuwe varianten werden aangetroffen, volgens verschillende berichten in de media.

‘We waarschuwden continu dat de pandemie nog niet voorbij was, maar niemand luisterde naar ons,’ aldus Rakesh Mishra, hoofdonderzoeker en directeur van het in Hyderabad gevestigde Center for Cellular and Molecular Biology. Hij doet momenteel onderzoek naar de vraag of een nieuwe, in India ontstane variant (B.1.617) de oorzaak is van de tweede piek in India.

Na de eerste golf richtte de zorg zich vooral op de behandelingen die in de eerste golf achterwege waren gebleven. Afdelingen die speciaal voor COVID-19 waren ingericht, werden weer in gebruik genomen voor hun vroegere functies.

In maart, enkele weken voor de nieuwe golf, stelde arts en Indiase minister van Gezondheid Harsh Vardhan dat India ‘in de eindfase’ van de COVID-19-pandemie was beland, en rechtvaardigde daarmee de beslissing van de regering om medische middelen naar andere landen te exporteren. India verhoogde de export van zuurstof naar andere landen met maar liefst 734 procent in januari 2021. Daarnaast exporteerde het land zo'n 193 miljoen doses vaccins. Maar de situatie kwam er heel anders uit te zien toen vanaf 15 april duidelijk werd dat er een enorme toename van nieuwe ziektegevallen plaatsvond, met meer dan 200.000 nieuwe zieken per dag. Inmiddels begint het zuurstof in de ziekenhuizen op te raken. Op 23 april meldden Indiase media dat 25 ernstig zieke COVID-patiënten in een door de overheid gerund ziekenhuis in Delhi waren overleden door een tekort aan zuurstof.

‘De stijging overviel ons en het systeem is inmiddels totaal overbelast,’ aldus Mishra. Indiërs worden bij vaccinatiecentra weggestuurd omdat er geen voorraden meer zijn. 

Zorgmedewerkers dragen op 23 april 2021 een patiënt weg na een brand in het COVID-19-ziekenhuis Vijay Vallabh in Virar, een plaats in de buurt van Mumbai. Bij de brand kwamen dertien coronapatiënten om het leven. Door een enorme toename van het aantal besmettingen kampt het land met tekorten aan medische zorg en zuurstof.

Foto van Rajanish Kakade, AP

Van kalmte tot chaos in een buitenwijk van New Delhi

Op 22 april wachten minstens tien COVID-patiënten 's ochtends vroeg op een PET-scan in het Kailash Hospital in wijk 71, een rustige, groene wijk in de stad Noida. Met de geavanceerde longscan worden de ontstekingsreacties bij coronapatiënten bekeken. Hun leeftijden lopen uiteen van midden dertig tot eind zestig, en bij allen wordt gekeken welke schade het virus heeft toegebracht. Om één uur 's middags is het aantal wachtenden aangegroeid tot ruim vijftig mensen.

Deze groene voorstad van de Indiase hoofdstad New Delhi ligt in de naastgelegen staat Uttar Pradesh en heeft een populatie van circa 637.000 mensen. Ruim 3.700 van de inwoners, die voor het grootste deel in de wolkenkrabbers wonen die de skyline van de stad vormen, zijn coronapatiënten. Op 18 april werden zevenhonderd nieuwe gevallen geteld, het hoogste aantal dat op één dag in de staat werd geregistreerd sinds het begin van de pandemie afgelopen jaar. 

De besturen van de appartementencomplexen brengen, in tegenstelling tot vorig jaar, dagelijks verslag uit van het aantal patiënten in de gebouwen. Chatgroepen staan vol verzoeken om boodschappen te brengen en om huizen schoon te maken. Ook wordt gevraagd naar medicijnen en andere aan COVID-gerelateerde goederen, nu ziekenhuizen aan de lopende band ernstig zieke patiënten wegsturen en apotheken moeite hebben om basale middelen als paracetamol of Fabipiravir te leveren. Dit anti-virusmiddel is goedgekeurd voor de behandeling van lichte tot middelzware COVID-19-symptomen.  

‘We sturen dagelijks tien tot vijftien patiënten weg,’ vertelt Monu (die alleen zijn voornaam gebruikt), een van de medewerkers van het Kailash Hospital. ‘Er zijn geen bedden voor ze.’ 

Op 22 april kwam het hof in Delhi om acht uur 's avonds bijeen voor een bijzondere zitting, op verzoek van een van de topziekenhuizen in Delhi, Max Patparganj. Het ziekenhuis had het hof laten weten dat het nog slechts over drie uur aan zuurstof beschikte, waardoor een levensbedreigende situatie was ontstaan voor vierhonderd patiënten, waaronder 262 COVID-geïnfecteerden. 

Is de piek door de in India ontstane dubbele virusmutant B.1.617?

De B.1.1.7-variant (die voor het eerst in Groot-Brittannië werd aangetroffen), wordt algemeen beschouwd als de veroorzaker van de tweede golf in India. Door deze variant liep het aantal gevallen in de staat Punjab op. Een andere mogelijke schuldige is B.1.617, een variant die in India ontstond in de staat Maharshtra waar zich de meeste gevallen hebben voorgedaan en die twee zorgwekkende mutaties kent. 

Deze variant zou ook verantwoordelijk zijn voor een stijging van het aantal nieuwe gevallen in Bangladesh en Pakistan en is voor talloze landen, waaronder de V.S., Canada en het Verenigd Koninkrijk, reden om een negatief reisadvies voor India af te geven. 

Het Insitute for Health Metrics and Evaluation (IHME), een onafhankelijk, internationaal onderzoeksinstituut op het gebied van gezondheidszorg van de University of Washington, stelt dat het op basis van seroprevalentie-onderzoek (waarbij gemeten wordt welk percentage van de populatie antistoffen heeft tegen het coronavirus) en hun modellen zeer aannemelijk lijkt dat de nieuwe piek te maken heeft met ‘ontsnapte varianten’, die ongevoelig zijn voor de immuniteit die ontstond door een eerdere besmetting. En ook vaccins zijn minder effectief tegen deze varianten. Maar uit experimenten die op 22 april werden afgerond aan het instituut van Mishra bleek dat  B.1.617 niet resistent is tegen de bescherming die Covishield (zoals het AstraZeneca-vaccin ook wel wordt genoemd), biedt. Dit is een van de vaccins in het Indiase inentingsprogramma.

‘In het algemeen is op basis van het verleden een grotere tweede golf van deze besmetting te verwachten,’ aldus epidemioloog Rajib Dasgupta, voorzitter van het Centre of Social Medicine & Community Health van de Jawaharlal Nehru University in New Delhi. Hij voegt daaraan toe dat, als een nieuwe variant eenmaal is ontdekt, de epidemiologische kenmerken daarvan moeten worden onderzocht en belangrijke hulpmiddelen moeten worden gestuurd naar de betrokken gebieden, om de mogelijkheden uit te breiden.

In India vinden de pieken plaats in bepaalde districten in staten. Dit is ‘anders dan bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk, waar de Britse variant zo'n 70 tot 80 procent van het aantal ziektegevallen veroorzaakt,’ aldus Dasgupta. ‘India is zo groot en heterogeen dat er verschillende varianten te verwachten zijn, die van elkaar moeten worden onderscheiden en apart worden onderzocht.’

Wanneer een nieuwe variant de kop opsteekt, leidt dat volgens hem tot een snellere verspreiding van de ziekte, vooral als het om een ontsnapte variant gaat. Door die verschillende varianten te identificeren en de behandeling daarop aan te passen, kunnen pieken in het aantal ziektegevallen worden tegengegaan, stelt hij. ‘In een land als India is één epidemie in feite meerdere epidemieën, die je met verschillende strategieën te lijf moet gaan,’ aldus Dasgupta.

Ook het instituut van Mishra kwam tot de conclusie dat de dubbele mutant slechts tien procent van het aantal ziektegevallen in het land veroorzaakt. In Maharahtra, waar deze variant dominant is, wordt deze slechts in 30 procent van de ziektegevallen aangetroffen. ‘In mijn ogen is deze piek veroorzaakt door hoe mensen zich gedragen,’ aldus Mishra. 

Op 14 april wachten arbeiders tijdens de coronapandemie bij het Lokmanya Tilak Terminus in de Indiase hoofdstad Mumbai op de trein die hen terugbrengt naar hun geboortedorp. Experts vrezen dat de terugkeer van grote aantallen mensen die in de stad werken leidt tot een grotere verspreiding van het virus. Corona pakt rampzalig uit in dorpen waar medische zorg niet of nauwelijks beschikbaar is.

Foto van Atul Loke, The New York Times

Te vroeg gejuich vanwege groepsimmuniteit

Over het algemeen wordt het ontstaan van tweede golven overal ter wereld geweten aan menselijk gedrag. Lisa Maragakis, een specialist op het gebied van besmettelijke ziekten van de Johns Hopkins University School of Medicine schreef in een artikel tijdens de tweede golf in de Verenigde Staten, die 45 dagen duurde: ‘na maanden van afgezegde activiteiten, economische uitdagingen en stress zijn mensen gefrustreerd geraakt en zijn ze de beschermende maatregelen tegen corona zat.’ Deze factoren zorgden volgens haar voor ‘toenemende aantallen en pieken in de COVID-19-gevallen.’ 

Ook in India sloeg na een jaar de COVID-moeheid toe en maakte die plaats voor een te vroege blijdschap over de groepsimmuniteit toen het aantal ziektegevallen in januari begon te dalen. Maar zoals Reddy stelt ‘kan in dit tijdperk van grote mobiliteit geen groepsimmuniteit ontstaan, tenzij over de hele wereld sprake is van een aanzienlijke immuniteit.’

Dergelijke waarschuwingen werden volgens Reddy echter door het publiek weggezet als ‘negativiteit’. Mishra werd er door veel kennissen van beschuldigd dat hij onnodige angst veroorzaakte over een tweede golf. Op 1 april werd het toegestaan dat Kumbh Mela, een jaarlijkse religieuze feestdag in volle omvang werd gevierd. In de staat Uttarakhand verzamelden zich 3,5 miljoen Indiase gelovigen voor een jaarlijkse onderdompeling in de Ganges. Het is niet zo vreemd dat dat dit een zogenaamd ‘superspreader-event’ bleek - hoewel het nog weken duurt voordat de gevolgen helemaal duidelijk zijn. Wel bleek al dat het aantal ziektegevallen per dag in de staat op korte termijn was gestegen van 30 tot 60 gevallen in februari tot 2000 tot 2500 deze maand. 

Bioscopen, scholen, winkelcentra, bars en restaurants mochten afgelopen oktober weer open, de beperkingen voor het aantal bruiloftsgasten werden versoepeld en politici reisden door het hele land voor verkiezingsbijeenkomsten, omdat er in vier Indiase staten regionale verkiezingen werden gehouden. 

In West-Bengalen een deelstaat waar op het moment een nieuw bestuur moet worden verkozen, kon van 27 maart tot 29 worden gestemd. Hoewel het aantal dagelijkse ziektegevallen hard steeg, werden in de staat nog steeds grootschalige en drukbezochte verkiezingsbijeenkomsten gehouden. Op 1 april telde de staat 6.519 ziektegevallen. Onlangs werden er in 24 uur tijd 12.000 nieuwe gevallen geregistreerd en die cijfers komen binnenkort vermoedelijk uit op zo'n 20.000 gevallen per dag. 

Een andere, nog besmettelijker variant die de Bengaalse stam wordt genoemd en die een drievoudige mutant is, wordt ook aangewezen als de oorzaak van veel van de besmettingen in de staat. Op 23 april verbood premier Modi de verkiezingsbijeenkomsten  in West-Bengalen, in verband met het toenemende aantal ziektegevallen. 

‘Een race tegen de klok'

Had de tweede golf voorkomen kunnen worden? Experts zeggen van niet. Maar de piek had wel aanzienlijk kleiner kunnen zijn. ‘De tweede golf is in ieder land een stuk groter dan de eerste, omdat daarbij veel jongere volwassenen besmet raken,’ aldus Dasgupta. 

Volgens een verklaring van het IHME is het aantal nieuwe COVID-19-gevallen per dag inmiddels twee keer zo hoog als tijdens de eerdere piek in september 2020. Het instituut voorspelt dat het aantal coronadoden in India op 1 augustus 2021 zal zijn verdubbeld tot 665.000. 

‘Wanneer er geen strenge beperkende maatregelen worden genomen en het effectieve gebruik van mondkapjes niet toeneemt, ziet het er op het moment behoorlijk somber uit voor India,’ aldus de verklaring.

Volgens de IHME zal het aantal doden per dag op 10 mei zijn opgelopen tot 5.600. Als India het voor elkaar zou krijgen om ervoor te zorgen dat iedereen komende week een mondkapje draagt, zou dat 70.000 doden kunnen schelen. 

Vanaf 1 mei komt elke Indiër van achttien jaar of ouder in aanmerking voor vaccinatie. Als het vaccinatieprogramma volgens schema verloopt, voorspelt het IHME dat dit nog eens 85.600 levens zou kunnen schelen.

De komende drie tot vier weken zijn volgens Reddy cruciaal voor het ombuigen van de stijging: ‘Het is een race tegen de klok’

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.