Ruimte

Saturnus op zijn best en meer astro-fenomenen in juli

Ook een maansverduistering aan de vooravond van de vijftigste verjaardag van de Apollo-maanlanding zal nachtkijkers verleiden om deze maand omhoog te kijken.woensdag 3 juli 2019

Door Andrew Fazekas
Tijdens een van zijn laatste vluchten door het Saturnus-stelsel legde NASA-ruimtesonde Cassini in oktober 2016 deze opname van de hoofdringen van de planeet vast. Hier op aarde kunnen nachtkijkers zich begin juli verheugen op een van de beste mogelijkheden van het jaar om de gasreus te bestuderen.

De adembenemende planeet Saturnuszal de nachthemel hier op aarde deze maand domineren, want hij zal groter lijken en helderder stralen dan op enig ander moment in 2019. Nachtkijkers die zich op de juiste plek bevinden, krijgen bovendien de kans om een maansverduistering te zien, plus een strooisel van ‘vallende sterren’, dat meteorenjagers op het noordelijk halfrond alvast in de stemming zal brengen voor het grote zomervuurwerk aan de nachthemel van dit jaar. Daarnaast zullen veel mensen de komende weken de helder stralende maan in het vizier hebben terwijl de wereld zich opmaakt voor de vijftigste verjaardag van de maanlanding van Apollo 11.

Dus zet deze evenementen in je agenda voor juli en vergeet niet op de eerstvolgende onbewolkte nacht de blik omhoog te richten!

De maan en Regulus – 5 juli

Neem op 5 juli de maansikkel boven de zuidwestelijke horizon als vertrekpunt om op zoek te gaan naar de ster Regulus.

Als mooie uitdaging kun je een half tot één uur na plaatselijke zonsondergang op de avond van de vijfde de flinterdunne wassende maansikkel als uitgangspunt nemen. De maan zal laag boven de zuidwestelijke horizon staan en links ervan zul je de heldere ster Regulus kunnen waarnemen, de hoofdrolspeler in het voorjaarssterrenbeeld Leo de Leeuw. Het kosmische duo zal in de gloed van de ondergaande zon baden, dus zul je de ster beter met een verrekijker kunnen spotten.

Saturnus ‘in oppositie’ – 9 juli

Saturnus zal op 9 juli in oppositie komen te staan, wanneer de planeet zich in het sterrenbeeld Sagittarius de Boogschutter bevindt.

De planeet met de ringen komt op de negende ‘in oppositie’ te staan, oftewel het punt bereiken waarop hij vanaf de aarde bekeken direct tegenover de zon staat. Dat betekent dat Saturnus bijzonder helder zal stralen omdat de reuzenplaneet door het volle zonlicht wordt beschenen en bovendien dichterbij de aarde staat dan op enig ander moment in 2019. Dit is dus de ideale tijd om de gasreus eens goed te bestuderen.

Gedurende deze oppositie zal Saturnus bij zonsondergang in het oosten opkomen en bij zonsopkomst in het westen ondergaan. Rond middernacht zul je de planeet in het zuiden aan de nachthemel zien staan. Hij zal zich op de late avond laag boven de zuidoostelijke horizon voordoen als een heldere, crèmekleurige ‘ster’ in het sterrenbeeld Sagittarius de Boogschutter. Op de 15e kun je naar het zuidoosten kijken en daar de bijna-volle maan naast de nog altijd helder stralende reuzenplaneet zien staan. Het duo zal ongeveer een halve booggraad van elkaar gescheiden zijn, iets minder dan de breedte van een volle maan.

Wie de kans krijgt, moet Saturnus tijdens de oppositie met zijn eigen amateur-telescoop in het vizier nemen of in een plaatselijk observatorium bewonderen, want dankzij het zonlicht dat van achteren door de ontelbare ijsdeeltjes van het ringenstelsel schijnt en erdoor wordt verstrooid, zal dit beroemde kenmerk van de planeet extra goed te zien zijn.

De maan en Spica – 9 juli

Je kunt op 9 juli ook de wassende, bijna-volle maan als uitgangspunt nemen om iets ten zuiden ervan de blauwe ster Spica te spotten.

Op de negende kun je na het invallen van de duisternis op zoek gaan naar de wassende, bijna-volle maan die aan de zuidwestelijke nachthemel een duo vormt met de heldere blauwe ster Spica. Spica is de hoofdster van het sterrenbeeld Virgo de Maagd en staat op 250 lichtjaar van de aarde. Ondanks die reusachtige afstand is deze ster vanwege zijn intrinsieke lichtkracht (hij is 2300-maal helderder dan de zon) nog altijd het op veertien na felst schijnende hemellichaam aan het hele firmament.

De maan en Jupiter – 13 juli

De maan zal op 13 juli bijzonder dichtbij Jupiter komen te staan.

Op de late avond van de 13e kun je de wassende, bijna-volle maan opzoeken en bekijken hoe zij direct naast een stralende ‘ster’ staat: de planeet Jupiter. Het opvallende paar zal zijn opwachting maken naast de oranjekleurige ster Antares, het hart van het sterrenbeeld Scorpius de Schorpioen. 

Gedeeltelijke maansverduistering – 16-17 juli

Op 16 en 17 juli zal in Europa en Afrika een gedeeltelijke maansverduistering aan de nachthemel te bewonderen zijn.

Nachtkijkers in het grootste deel van het oostelijk halfrond, Europa, Zuid-Amerika en Afrika zullen op 16 en 17 juli worden getrakteerd op een gedeeltelijke maansverduistering, afhankelijk van de precieze locatie waar hij of zij zich bevindt. Kijkers in Europa en Afrika kunnen de verdwijntruc van de maan op de avond van 16 juli bewonderen, terwijl liefhebbers rond de Stille Oceaan in de ochtend van de 17e van de verduistering kunnen genieten.

Terwijl de aarde tussen de zon en de maan schuift, zal de donkere schaduw van onze wereld langzaam over de heldere maanschijf trekken. In tegenstelling tot een volledige maansverduistering, wanneer de hele maanschijf in de schaduw van de aarde valt, zal gedurende de maximale fase van deze gedeeltelijke eclips ongeveer 65 procent van de maan worden verduisterd.

De maan op de verjaardag van Apollo 11 – 20 juli

Bekijk hoe de afnemende, bijna-volle maan op 20 juli in het oosten zal opkomen en sta stil bij de historische eerste maanlanding. Op deze dag, precies vijftig jaar geleden, zetten astronauten van de Apollo 11-missie de eerste stappen op de maan, de eerste van de mens op het oppervlak van een buitenaardse wereld.

De maan en Aldebaran – 28 juli

Gebruik de maan om in de vroege uren van 28 juli de naburige ster Aldebaran te spotten.

Vroege vogels zullen op de 28e worden getrakteerd op een ontmoeting tussen de afnemende maansikkel en de ster Aldebaran, het rode oog van Taurus de Stier. De maan zal op slechts vijf booggraden van deze rossige ster lijken te staan, hoewel Aldebaran in werkelijkheid op een afstand van 65 lichtjaar van de aarde is verwijderd. Beide hemellichamen zullen ongeveer een uur vóór plaatselijke zonsopgang laag aan de zuidoostelijke nachthemel staan.

Piek van de Delta-Aquariden – 28-30 juli

De Delta-Aquariden zullen van 28 tot en met 30 juli uit lijken te gaan van een stukje nachthemel in het sterrenbeeld Aquarius de Waterdrager – vandaar de naam van deze jaarlijkse meteorenzwerm.

Van 28 tot en met 30 juli valt het hoogtepunt van de Delta-Aquariden, de jaarlijkse meteorenzwerm waarbij nachtkijkers op plekken met weinig lichtvervuiling meer dan twintig ‘vallende sterren’ per uur door het firmament kunnen zien schieten.

Voor mensen op het noordelijk halfrond lijken de afzonderlijke meteoren van deze kleine zwerm uit een stukje nachthemel (de radiant) te komen dat laag boven de horizon in het sterrenbeeld Aquarius de Waterdrager ligt, vandaar ook de naam van dit jaarlijkse fenomeen. Maar het hemelse vuurwerk is vooral goed te bekijken op het zuidelijk halfrond, waar de radiant hoger aan de nachthemel staat. De zuidelijke Delta-Aquariden zijn van 12 juli tot 23 augustus te zien, met een langgerekt hoogtepunt van drie nachten.

En omdat het op de 31e ook nieuwe maan wordt, zou de meteorenzwerm dit jaar voor iedereen extra goed te bekijken moeten zijn.

Veel kijkplezier!

Andrew Fazekas, de 'Night Sky Guy', schreef het boek Star Trek: The Official Guide to Our Universe en de tweede uitgave van de gids The Backyard Guide to the Night Sky. Volg hem op TwitterFacebook en Instagram.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

LEES VERDER

Maan

50 jaar maanlanding

Op 20 juli 1969 landde de maanlander van Apollo 11 als eerste op het maanoppervlak. National Geographic kijkt terug op de indrukwekkende gebeurtenis, praat je bij én blikt vooruit. 
12 foto's
De beste ruimtefoto’s van de maand juni
<em>De nieuwe opnames tonen onder meer een vulkaanuitbarsting, de lancering van een SpaceX-raket, verwrongen magnetische velden in het hart van de Melkweg en de jongste inslagkrater op Mars.</em>