Waarom stormvloeden door orkanen zo gevaarlijk zijn

Niet alleen vanwege de wind vormen orkanen een bedreiging. Ze kunnen muren van water creëren die kilometers ver het land instromen en enorme schade veroorzaken.

Door Amy McKeever
Gepubliceerd 29 sep. 2022 11:25 CEST
storm-surge-rita
  1. Stijgend water uit de Golf van Mexico overspoelt een trap tijdens orkaan Rita in 2005. Stormvloeden zoals deze zijn grotendeels verantwoordelijk voor het dodental van enkele van de dodelijkste orkanen uit de geschiedenis.
Foto door Mike Theiss, Nat Geo Image Collection

Orkanen kunnen kustgemeenschappen op veel manieren verwoesten, van harde wind tot stortregens. Maar een van de grootste gevaren van een orkaan is het verschijnsel dat stormvloed wordt genoemd. Deze aanvallen van oceaanwater zijn grotendeels verantwoordelijk voor het dodental tijdens enkele van de dodelijkste orkanen uit de geschiedenis, waaronder orkaan Katrina in 2005.

Volgens de definitie van de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) is een stormvloed een abnormale stijging van water boven het normale getijdenniveau. Dat betekent dat een stormvloed bij hoogtij nog erger kan zijn. In het algemeen kunnen stormvloeden het water tientallen kilometers landinwaarts stuwen, waardoor ver van de kust overstromingen van negen meter of hoger meer kunnen ontstaan.

Stormvloeden kunnen muren van water creëren die lijken op tsunami’s. Het is echter niet hetzelfde verschijnsel. Tsunami’s worden veroorzaakt door seismische activiteiten zoals aardbevingen of niet-seismische gebeurtenissen zoals meteorieten die in de oceaan storten.

Hier zie je wat stormvloeden kunnen veroorzaken en waarom ze zo vernietigend zijn.

Oorzaken van stormvloeden

Stormvloeden worden voornamelijk veroorzaakt door de sterke, ronddraaiende winden die worden gevormd wanneer orkanen of tropische stormen over de oceaan trekken. Deze winden blazen op het oceaanoppervlak en brengen een deel van hun energie over op het water. Hierdoor ontstaan golven aan het oppervlak en in de waterzuilen direct daaronder.

Wanneer dit boven heel diep water gebeurt, heeft de overtollige energie genoeg ruimte om te circuleren. Maar als de storm naar de kust trekt, wordt het water ondieper en staat de oceaanbodem die circulatie in de weg. De door de wind gegenereerde golven stapelen zich op en kunnen alleen maar omhoog en landinwaarts gaan. Een stormvloed bereikt gewoonlijk het hoogtepunt wanneer de orkaan aan land komt.

Verwoesting door stormvloed

Wanneer een stormvloed land bereikt, kan de muur van golven kilometers landinwaarts razen en alles op zijn weg verwoesten. Onder het gewicht van al dat water (ongeveer duizend kilo per kubieke meter) eroderen stranden en kunnen gebouwen instorten. Stormvloeden kunnen ook rivieren en meren in het binnenland onder water zetten. Zo dragen ze bij aan de miljarden dollars schade door overstromingen.

  1. Stormvloedkeringen, zoals deze bij New Orleans, helpen kustgebieden te beschermen tegen de verwoestende overstromingen die orkanen kunnen veroorzaken.
Foto door George Steinmetz, Nat Geo Image Collection

Het meest ontnuchterend is echter het verlies van mensenlevens als gevolg van stormvloeden. Uit een artikel uit 2014 in het Bulletin of the American Meteorological Society bleek dat stormvloeden in de periode van 1963 tot 2012 verantwoordelijk waren voor bijna de helft van alle sterfgevallen door tropische orkanen aan de Atlantische kust. De belangrijkste doodsoorzaak was verdrinking.
 

Waarom sommige stormvloeden erger zijn dan andere

Verschillende factoren kunnen ertoe leiden dat een stormvloed bijzonder destructief wordt. Wanneer de wind sterker en sneller is en wanneer de storm loodrecht op de kust staat, wordt een vloedgolf nog groter. Bij een grotere storm wordt de vloedgolf niet alleen over een groter deel van de oceaan verspreid, maar houden de winden ook langer aan en veroorzaken ze meer schade.

Bepaalde kustgebieden lopen meer kans op schade door stormvloeden. Dat is afhankelijk van hun kenmerken. Kustlijnen die naar binnen buigen of een zacht glooiend continentaal plat hebben, zijn kwetsbaarder voor stormvloeden. Het water heeft daar meer tijd om zich op te stapelen wanneer de storm geleidelijk naar ondiepere gebieden trekt. Kustlijnen met een natuurlijke bescherming zoals barrière-eilanden en inhammen worden daarentegen minder getroffen.

  1. Een verwoest huis na de recordbrekende stormvloed van acht meter van orkaan Katrina in 2005.
Foto door Mike Theiss, Nat Geo Image Collection

Orkanen hoeven geen categorie 5 op de schaal van Saffir-Simpson te worden om verwoestende stormvloeden te veroorzaken. De NOAA merkt op dat orkaan Katrina een categorie 3-orkaan was. Toen deze in 2005 in Louisiana aan land kwam, bedroeg de stormvloed ruim acht meter. De meeste van de meer dan twaalfhonderd doden die tijdens de storm vielen, waren het slachtoffer van de stormvloed. Categorie 2-orkaan Ike liet in 2008 een muur van water van meer dan zes meter op Galveston in Texas neerkomen.

Hoewel het National Hurricane Center over een systeem beschikt om stormvloeden te voorspellen, zijn orkanen erom berucht dat hun omstandigheden snel veranderen. De vloedgolven die ontstaan, kunnen verschillende gradaties van verwoesting veroorzaken. Bewoners van kustgebieden wordt daarom aangeraden om evacuatieberichten serieus te nemen.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeogaphic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Wetenschap
Tropische stormen kunnen navolgende stormen ‘superchargen’
Wetenschap
Waarom Ankylosaurus de gepantserde tank onder de dinosauriërs is
Wetenschap
Het decennium waarin we eindelijk onze ogen openden voor klimaatverandering
Wetenschap
Caraïbische ‘blue holes’ verraden geschiedenis krachtige stormen
Milieu
Overstromingen uitgelegd

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.