In 2021 vangt een dierenkliniek in het zuiden van Brazilië een gewond hondje op. Het is aangereden door een auto en heeft dringend zorg nodig. Maar als de dierenartsen het beestje onder de loep nemen, valt hen iets vreemds op.
Het dier ziet eruit als een hond, op zijn lange, puntige oren na, maar weigert het hondenvoer dat het voorgeschoteld krijgt. In plaats daarvan doet het zich tegoed aan ratten, en klimt het in struiken zoals de plaatselijke pampasvossen dat ook doen.
Voshond ontdekt
De dierenartsen vermoeden daarom dat het dier een kruising tussen een gedomesticeerde hond en een lokale wilde hondachtige zou kunnen zijn. Om dat te laten onderzoeken, nemen ze contact op met genetici Thales Renato Ochotorena de Freitas van de Universidade Federal do Rio Grande do Sul en Rafael Kretschmer van de Universidade Federal de Pelotas. Afgelopen maand publiceerden zij een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Animals waarin zij het vermoeden van de dierenartsen bevestigden: onbedoeld ontdekten zij een voshond – de allereerste kruising tussen een vos (Lycalopex gymnocercus) en een hond (Canis lupus familiaris).
‘Dit soort kruisingen verwacht je misschien bij bomen, niet bij gewervelde dieren,’ zegt Loren Rieseberg, geneticus aan de University of British Columbia. ‘Dit is alsof mensen nageslacht zouden produceren met een chimpansee!’
Het dier, een vrouwtje, werd Dogxim gedoopt – een combinatie van het Engelse woord voor hond en de Portugese naam van de pampasvos: graxaim do campo. En hoewel ze de eerste in haar soort is, zal ze vermoedelijk niet de laatste zijn. Milieuveranderingen zouden in de toekomst mogelijk tot meer hond-voskruisingen kunnen leiden. En dat is geen goed nieuws.
Minder habitat leidt tot paring
Dat Dogxim geboren is heeft naar alle waarschijnlijkheid met omgevingsfactoren te maken, aldus Kretschmer. De grasvlakten in het zuiden van Brazilië, waar pampasvossen gedijen, slinken – het overgrote deel maakt plaats voor veehouderijen en woonwijken. Hoewel de populatie pampasvossen niet is afgenomen, overlapt hun habitat nu wel steeds meer met het leefgebied van gedomesticeerde honden – met paring tot gevolg.
Bovendien is er nog altijd een toenemend aantal mensen dat hun hond in de natuur dumpt, zegt Bruna Szynwelski, die ook meeschreef aan het artikel in Animals.
‘Het achterlaten van honden is strafbaar in Brazilië, maar toch gebeurt het nog altijd regelmatig,’ zegt ze. ‘Daardoor komen honden nu steeds meer voor in natuurlijke habitats, waaronder ook in beschermde gebieden.’
Toevalstreffer
Dieren die door hybridisatie ontstaan, kampen vaak met gezondheidsproblemen of andere afwijkingen die hun overlevingskansen verkleinen. Zo zou Dogxims zwarte vacht haar minder goed in staat stellen zich te camoufleren in de graslanden van haar leefgebied. Dit in tegenstelling tot de pampasvos, die een lichte vacht heeft. Bovendien zouden kruisingen als Dogxim de inheemse vossenpopulatie kunnen aantasten, waardoor mogelijk nieuwe ziektes en genetische afwijkingen worden geïntroduceerd.
Hoewel Dogxim naar verluid gezond was toen zij in november 2021 naar de dierenkliniek werd gebracht, is het dier eerder dit jaar overleden. Haar doodsoorzaak wordt nog onderzocht, aldus het Braziliaanse secretariaat voor milieu en infrastructuur.
Of Dogxims bestaan een toevalstreffer is geweest, is onzeker. Maar dat haar ontdekking meer onderzoek verdient, daar zijn Kretschmer en zijn collega’s het over eens: ‘Hybridisatie heeft gevolgen voor de genen, de ecologie en het gedrag van wilde populaties. Alleen door die gevolgen te blijven bestuderen, kunnen we hun voortbestaan waarborgen.’
