Met een beetje mazzel kun je één keer in je leven een volledige zonsverduistering aanschouwen. Kijk met een speciale eclipsbril omhoog en je zult zien hoe de maan voor de zon schuift, al het zonlicht tegenhoudt en zo de aarde voor even in duisternis hult.
Wat is een zonsverduistering?
Een zonsverduistering komt alleen voor bij nieuwe maan, de maanfase waarin de maan precies tussen de zon en de aarde staat. Bij een zonsverduistering blokkeert de maan de zonnestralen, waardoor de zon korte tijd onzichtbaar is vanaf de aarde.
Hoe kan het dat de maan, die een flink stuk kleiner is dan de zon, al het zonlicht tegenhoudt? De diameter van de maan is zo’n vierhonderd keer kleiner dan die van de zon, maar de afstand tussen de zon en de aarde is ook vierhonderd keer zo groot.
Het gevolg is dat de zon en de maan vanaf de aarde gezien ongeveer even groot lijken. Was de maan net wat kleiner geweest, of de afstand van de zon naar de aarde groter? Dan zou een totale zonsverduisteringen niet voorkomen.
Een totale of volledige zonsverduistering
Zonsverduisteringen zijn zeldzaam. Ze komen nog minder vaak voor dan maansverduisteringen. De baan van de maan om de aarde staat onder een kleine hoek ten opzichte van de baan van de aarde om de zon. Hierdoor staat de maan niet elke maand exact tussen de zon en de aarde in.
Om een volledige zonsverduistering te zien, moeten alle puzzelstukjes perfect op zijn plek vallen. Niet alleen moet de maan precies tussen de zon en de aarde schuiven, ook jij moet op de juiste plek op aarde staan.
Een volledige zonsverduistering komt één of twee keer per jaar voor, maar in jouw woonplaats is dit verschijnsel maar één keer in de vierhonderd jaar waar te nemen. Een totale zonsverduistering kan een paar seconden tot maximaal zeven minuten duren.
Een gedeeltelijke zonsverduistering
Een gedeeltelijke zonsverduistering vindt plaats wanneer de maan tussen de zon en de aarde beweegt, maar de drie hemellichamen niet exact in een rechte lijn staan. Hierdoor blokkeert de maan slechts een deel van het zonlicht.
Zo’n gedeeltelijke zonsverduistering komt vaker voor dan een volledige en kan ook samenvallen met een totale verduistering. Wanneer je net buiten de zone van een volledige zonsverduistering staat, zie je de zon in de vorm van een sikkel.
De totale zonsverduistering van 12 augustus 2026
De volgende volledige zonsverduistering is op 12 augustus 2026 en die is in delen van Europa te zien. Ben je op vakantie in IJsland, dan kun je de totale zonsverduistering al aan het einde van de middag zien. In het zuiden van Europa is de zonsverduistering vlak voor zonsondergang te zien.
Vooral in Spanje is de zonsverduistering goed te zien. In een groot deel van het noorden van het land kun je een totale zonsverduistering zien, buiten die regio gaat het om een gedeeltelijke zonsverduistering. In het noordwesten van Portugal is de totale zonsverduistering ook te zien.
Een gedeeltelijke zonsverduistering in Nederland en België
In Nederland en België moeten we genoegen nemen met een gedeeltelijke zonsverduistering. Alsnog vrij spectaculair, want de zon is vanuit Nederland gezien op 12 augustus 2026 zo'n negentig procent verduisterd.
Deze gedeeltelijke zonsverduistering begint in Utrecht om 19.16 uur en duurt tot 21.03, met het maximum om 20.11 uur. Met de Zonsverduisteringscalculator kun je bekijken wanneer de gedeeltelijke zonsverduistering in jouw woonplaats te zien is.
Zorg bij zowel een totale als een gedeeltelijke zonsverduistering voor een speciale eclipsbril en kijk niet direct in het felle zonlicht. En blijf na de zonsverduistering nog even buiten, want je kunt in de nacht van 12 op 13 augustus 2026 ook nog vallende sterren zien. De meteorenzwerm Perseïden zorgt bij helder weer voor 50 tot 65 meteoren per uur.
Steun de missie van National Geographic en krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium. Word nu lid!
Willeke van Doorn studeerde journalistiek, reisde een tijdje de wereld rond en kwam uiteindelijk via de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland bij de redacties van Quest en National Geographic. Ze is nieuwsgierig naar de wereld, gaat het liefst elke maand even op reis en neemt dan ook altijd haar hardloopschoenen mee.
