Elk jaar sterven er wereldwijd 160.000 mensen aan het respiratoir syncytieel virus, oftewel RS. Bijna alle kinderen worden voor hun tweede levensjaar met dit virus geïnfecteerd. Voor de meesten levert dat slechts milde verkoudheidsklachten op, maar voor sommige baby’s, ouderen en mensen met een verminderde afweer kan het virus dodelijk zijn.

Met name in de koude wintermaanden steekt het RS-virus de kop op, maar vanaf de herfst 2025 zijn er voor het eerst middelen beschikbaar die een RS-infectie kunnen voorkomen. Hoe zit dat?

Hoe het RS-virus zich verspreidt

‘Hier is decennialang aan gewerkt,’ zegt arts Laura Hammitt. ‘Nu zijn er eindelijk twee middelen beschikbaar die RS kunnen voorkomen.’ Elk jaar komen er wereldwijd rond de 64 miljoen mensen in aanraking met het RS-virus; in Nederland belanden er jaarlijks 150 tot 200 baby’s met dit virus op de intensive care.

Het virus verspreidt zich via kleine druppeltjes in de lucht, die via de ademhaling van een ziek persoon op een gezond persoon kunnen worden overgedragen. Ook als je besmette oppervlakken aanraakt en vervolgens aan je ogen, neus of mond zit, kun je het virus oplopen.

Waarom het RS-virus gevaarlijk kan zijn

Bij een infectie van de bovenste luchtwegen – de neus, keel en mond – zijn de symptomen over het algemeen mild. Met een zere keel, hoesten en een verstopte neus kom je er dan over het algemeen zonder kleerscheuren vanaf.

‘De echte problemen ontstaan pas als het RS-virus de onderste luchtwegen infecteert,’ stelt Trahern Jones, kinderarts op de spoedeisende hulp. ‘Mijn collega-artsen en ik hebben het al honderden keren moeten aanschouwen: een kleine baby, met hevig op en neer deinende buik en borst, de kleine neusgaatjes wijd open, happend naar lucht.’

Dokters voelen zich volgens Jones vaak moedeloos als ze een baby met RS in het ziekenhuis treffen. Medicijnen om het virus mee te behandelen zijn er niet. Zo halen onder meer antibiotica niets uit, omdat je daarmee alleen bacteriële infecties kunt bestrijden. Wereldwijd is RS de op een na vaakst voorkomende doodsoorzaak bij zuigelingen, na malaria.

Vaccin in Rijksvaccinatieprogramma

Staatssecretaris Vincent Karremans van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft nu besloten om de vaccinatie tegen het RS-virus toe te voegen aan het Rijksvaccinatieprogramma. Daarmee wordt het advies van de Gezondheidsraad opgevolgd.

Inmiddels zijn de eerste voorbereidingen getroffen. Als alles volgens plan verloopt, worden de eerste van de zogenoemde RSV-prikken in de herfst van 2025 gezet en zullen in de toekomst alle pasgeboren baby’s beschermd zijn tegen het virus.

Nog niet uitgelezen? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van National Geographic en ontvang de favoriete verhalen van de redactie wekelijks in je mail.