In Nederland leven naar schatting 400.000 mensen met diabetes zonder dat ze het weten, waarschuwt het Diabetes Fonds naar aanleiding van een nieuwe studie. Wereldwijd gaat het inmiddels om ruim 830 miljoen mensen met de ziekte. Alleen al in Nederland hebben 1,2 miljoen mensen diabetes, een aantal dat volgens experts richting 1,5 miljoen kan groeien in 2040. Ook in België stijgt het aantal gevallen. Genezen is nog niet mogelijk, maar vooral bij diabetes type 2 kan een gezondere leefstijl het verloop van de ziekte sterk afremmen – soms al binnen enkele weken.

Diagnose komt vaak te laat

Van de Nederlanders met diabetes heeft het overgrote deel – ongeveer 1,1 miljoen mensen – diabetes type 2. De aandoening stond lange tijd bekend als ouderdomssuiker, maar treft steeds vaker ook jongere volwassenen. Omdat de ziekte zich geleidelijk ontwikkelt, blijven klachten in het begin vaak onopgemerkt. Dat verklaart waarom zo veel mensen jarenlang met verhoogde een bloedsuiker rondlopen zonder diagnose.

Het goede nieuws: wetenschappers begrijpen steeds beter hoe diabetes type 2 vroegtijdig kan worden opgespoord en welke maatregelen het effectiefst zijn. Daardoor is remissie – het langdurig normaliseren van de bloedsuiker zonder medicatie – voor een groeiende groep patiënten haalbaar.

Wat gebeurt er bij diabetes type 2?

Diabetes type 2 ontstaat wanneer lichaamscellen minder gevoelig worden voor insuline, of wanneer de alvleesklier onvoldoende insuline aanmaakt. Insuline is het hormoon dat glucose uit het bloed naar de cellen transporteert, waar het als energie wordt gebruikt.

Als dit proces verstoord raakt, blijft er te veel glucose in het bloed circuleren. Op de lange termijn kan dat schade veroorzaken aan bloedvaten, zenuwen en organen, waaronder het hart, de nieren en de ogen.

Gewichtsverlies als sleutel tot herstel

De effectiefste manier om diabetes type 2 te remmen is gecontroleerd gewichtsverlies. ‘Insulineresistentie hangt sterk samen met visceraal vet – het vet rond organen zoals de lever en darmen,’ zegt O. Kenrik Duru, hoogleraar geneeskunde aan de University of California in Los Angeles (VS). Uit onderzoek blijkt dat zeven procent gewichtsverlies de insulinegevoeligheid al met ruim vijftig procent kan verbeteren.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Beweging speelt daarbij een dubbele rol. ‘Sport helpt niet alleen bij afvallen,’ zegt Elizabeth Vaughan, universitair hoofddocent aan de University of Texas Medical Branch (VS), ‘maar versterkt ook de spieren. Sterkere spieren nemen glucose makkelijker op uit het bloed, wat de bloedsuikerspiegel direct verlaagt.’

Voeding en leefstijl maken het verschil

Volgens Vaughan draait een effectief dieet om het voorkomen van bloedsuikerpieken. Dat betekent minder geraffineerde koolhydraten zoals wit brood, witte rijst en pasta, en het zoveel mogelijk vermijden van producten met toegevoegde suikers.

Leestip: Méér sporten is niet altijd beter – nieuwe studie wijst op het belang van variatie

Vezelrijke voeding en voldoende eiwitten zijn juist essentieel. Ze vertragen de opname van glucose en zorgen voor een langer verzadigd gevoel. Eiwitten ondersteunen bovendien de opbouw van spiermassa. ‘En voldoende water drinken is belangrijk,’ benadrukt Vaughan. ‘Dat helpt de nieren om overtollige suiker af te voeren.’

Ook slaap en stress spelen een grotere rol dan vaak wordt gedacht. Chronische stress en korte nachten kunnen de bloedsuikerspiegel verhogen, zelfs bij mensen die gezond eten.

Hoe snel kan diabetes in remissie gaan?

Van diabetes type 2 is sprake van remissie wanneer de bloedsuiker minstens drie maanden binnen gezonde waarden blijft zonder medicatie. Dat kan verrassend snel gaan. Ongeveer 80 procent van de patiënten bereikt remissie binnen twee jaar, vooral bij effectief gewichtsverlies.

Die winst is echter kwetsbaar. Bij terugkeer naar oude eet- en leefgewoonten kan de ziekte opnieuw de kop opsteken. Daarom benadrukken experts dat, hoewel remissie vaak mogelijk is, preventie de krachtigste aanpak blijft – zeker voor de honderdduizenden mensen die nu al diabetes hebben zonder het te weten.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!