Door te lachen voelen we ons verbonden met anderen. Maar niet iedere soort lach ontstaat in hetzelfde hersengebied. Een vrijwillige lach – die bijvoorbeeld ontstaat nadat een van je vrienden een grap heeft gemaakt – heeft zijn oorsprong in het gebied dat ook verantwoordelijk is voor je spraak. Dat hebben Britse onderzoekers ontdekt door medische verslagen en dieren- en klinische studies te analyseren. De bevindingen zijn gepubliceerd in het tijdschrift Trends in Neurosciences.
Spontane versus vrijwillige lach
Het is allang bekend dat er twee soorten lachen bestaan: een spontane en een vrijwillige. ‘Denk maar aan de laatste keer dat je moest lachen en niet kon ophouden. Er gebeurde iets waardoor je moest lachen en stoppen was hopeloos,’ zo schetst Sophie Scott van University College London (VK) het plaatje. Dat is wat Scott een spontane, onvrijwillige – en soms zelfs ongecontroleerde – lach noemt.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Maar de soort lach die verreweg het vaakst je mond verlaat, is de vrijwillige. ‘Die is ontzettend precies getimed,’ legt Scott uit. ‘Mensen die samen een gesprek voeren, lachen op hetzelfde moment en halen daarna samen adem.’ Zo’n vrijwillige lach begint en eindigt heel snel, aldus Scott. Hij gaat gepaard met een mate van controle die juist ontbreekt bij een spontane lach.
Lachen mét en zonder vrolijk gevoel
Voor het onderzoek naar deze twee vormen van lachen doken de onderzoekers onder meer in medische verslagen. Daarin stonden bijvoorbeeld patiënten met epilepsie beschreven, die elektrostimulatie van hun brein ondergingen. Met deze medische ingreep kunnen artsen de hersenregio’s identificeren die geopereerd moeten worden.
Het gebeurde regelmatig dat elektrostimulatie een onbedoelde lachreactie uitlokte. Omdat de patiënt bij kennis was, kon deze uitgebreid beschrijven hoe hij zich voelde tijdens zijn ongecontroleerde lachbui. Omdat de arts ook weet welke hersengebieden hij stimuleerde toen de patiënt begon te lachen, weten we heel goed waar in het brein een onvrijwillige lach ontstaat.
En wat blijkt? Het zijn de regio’s die ook de emotieregulatie en de motoriek aansturen. Door dit deel van de hersenen te stimuleren, ontstaat een lach die gepaard gaat met een gevoel van euforie en vrolijkheid.
Het hersengebied waar de vrijwillige lach ontstaat, heeft juist een grote overlap met het taalgebied van de hersenen. Dat wijst er volgens de onderzoekers op dat deze lach een sociaal en conversationeel doel dient. Als dit deel gestimuleerd wordt, gaan de lachspieren in het gezicht wel aan het werk, maar blijft een euforisch en vrolijk gevoel achterwege.
Evolutionair overblijfsel
De onderzoekers vermoeden dat het hersennetwerk van de spontane lach ouder is dan dat van de vrijwillige lach. Zij menen dat het spontane lachnetwerk ontstond tijdens de ruwe worstelspelletjes van onze verre voorouders. Die lach diende een duidelijk doel: het voorkomen van agressie en het bevorderen van de sociale binding.
Die hypothese sluit aan bij de recente ontdekkingen dat verschillende zoogdiersoorten kreten uiten die lijken op een lach tijdens sociale interacties.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Roeliene werkt als editor voor National Geographic. Daarnaast levert ze als wetenschapsjournalist bijdragen aan onder meer Quest en KIJK Magazine. Ze is dol op reizen, godsdienstgeschiedenis en een stevige wandeling.
