Op 31 mei valt een zeldzame samenloop van astronomische verschijnselen te zien. De volle maan is die avond zowel een blauwe maan als een micromaan. Hoewel hij niet blauw kleurt en zelfs iets kleiner lijkt dan gebruikelijk, maakt juist die combinatie hem bijzonder. Hoe zit dat?
Wat is een blauwe maan?
‘Een blauwe maan heeft niets met kleur te maken. Het is een kalenderterm,’ zegt Seth McGowan, voorzitter van het Adirondack Sky Center in Tupper Lake (VS).
Er bestaan twee gangbare definities van een blauwe maan. De bekendste is de maandelijkse blauwe maan: de tweede volle maan binnen één kalendermaand. De volle maan van 31 mei 2026 valt onder deze categorie.
Twee soorten blauwe manen
Naast de maandelijkse blauwe maan bestaat er ook een seizoensgebonden blauwe maan. Daarbij gaat het om de derde volle maan binnen een astronomisch seizoen dat uitzonderlijk vier volle manen telt in plaats van de gebruikelijke drie.
Omdat een maancyclus ongeveer 29,5 dagen duurt en dus niet precies aansluit op onze kalendermaanden, ontstaan deze situaties vanzelf af en toe. Zowel maandelijkse als seizoensgebonden blauwe manen komen gemiddeld eens in de twee à drie jaar voor.
Waarom heet het een blauwe maan?
Dat roept een logische vraag op: waarom spreken we van een blauwe maan als de maan helemaal niet blauw wordt? De oorsprong van de term ligt waarschijnlijk in de middeleeuwse Engelse uitdrukking the moon is blue, waarmee iets zeldzaams of onwaarschijnlijks werd bedoeld. Pas later werd de term gekoppeld aan een specifieke volle maan.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Toch kan de maan in uitzonderlijke omstandigheden daadwerkelijk blauw lijken. Dat gebeurt wanneer grote hoeveelheden rook of vulkanische as in de atmosfeer terechtkomen. Die deeltjes verstrooien rood licht, waardoor relatief meer blauw licht wordt doorgelaten.
Een bekend voorbeeld volgde op de uitbarsting van de Krakatau in 1883. Destijds meldden waarnemers wereldwijd dat de maan een opvallend blauwe tint had gekregen.
Wat is een micromaan?
De volle maan van 31 mei is niet alleen een blauwe maan, maar ook een micromaan. De maan draait namelijk niet in een perfecte cirkel rond de aarde, maar in een licht elliptische baan. Daardoor varieert de afstand tussen aarde en maan voortdurend.
Een micromaan ontstaat wanneer een volle maan samenvalt met het apogeum: het punt waarop de maan zich het verst van de aarde bevindt. Daardoor lijkt hij iets kleiner en minder helder dan een gemiddelde volle maan.
Het verschil is echter subtiel. ‘De meeste mensen zullen het niet direct opmerken,’ zegt McGowan. ‘Maar oplettende waarnemers en fotografen kunnen het verschil wel zien.’
Zo bekijk je de blauwe micromaan
De blauwe micromaan bereikt zijn hoogtepunt op 31 mei 2026. Zoals bij iedere volle maan is hij het indrukwekkendst kort na maanopkomst, wanneer hij laag boven de oostelijke horizon staat.
Met een verrekijker zijn details op het maanoppervlak goed zichtbaar, zoals kraters, bergketens en de donkere vulkanische vlakten die vanaf de aarde met het blote oog te zien zijn.
Fotografen die het effect van de micromaan willen vastleggen, kunnen de beelden vergelijken met foto’s van een supermaan. Die lijkt juist groter omdat de maan zich dan dicht bij de aarde bevindt. De volgende supermaan verschijnt op 24 december 2026.
Hoewel de blauwe micromaan niet spectaculair groot, fel of blauw zal zijn, maakt juist de combinatie van twee relatief zeldzame maanverschijnselen deze volle maan bijzonder. Voor liefhebbers van de sterrenhemel is 31 mei daarom een datum om alvast in de agenda te zetten.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Willeke van Doorn studeerde journalistiek, reisde een tijdje de wereld rond en kwam uiteindelijk via de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland bij de redacties van Quest en National Geographic. Ze is nieuwsgierig naar de wereld, gaat het liefst elke maand even op reis en neemt dan ook altijd haar hardloopschoenen mee.
