Op dit Kroatisch eiland wordt al 2400 jaar wijn verbouwd

Al sinds de eerste Griekse kolonisten er in de vierde eeuw v.Chr. arriveerden, verbouwt de bevolking van het Kroatische eiland Hvar olijven en overheerlijke wijn.donderdag 22 februari 2018

Door Alex Crevar
Achter de sjieke jachthaven van het eiland Hvar ligt een agrarische vlakte met een oud landbouwstelsel, die het gebied de status van Unesco-Werelderfgoed heeft opgeleverd.

Elke zomer en herfst gaan de bewoners van het Kroatische eiland Hvar in de vruchtbare vlakte buiten de stad Stari Grad op weg naar de oogst. Terwijl bijen op de aardse en verleidelijke aroma’s van het land afkomen, maaien ze met zeisen lavendel en andere kruiden, die ze gebruiken voor het maken van tincturen, likeuren en grote aantallen zakjes met potpourri. Ze komen bijeen in de boomgaarden om er de olijven te plukken, die worden geperst tot groene Dalmatische olie. En met manden en werktuigen in de hand knippen ze druiventrossen af, die ze verwerken tot witte en rode wijn. Onder de staalblauwe hemel en op een rasterpatroon van oeroude kavels, ingedeeld met behulp van muurtjes van ruwe steen op borsthoogte, leiden de eilanders al duizenden jaren dit ritmische en seizoensgebonden leven tussen de bergen en de Adriatische zee.

Het landbouwsysteem van de vlakte van Stari Grad berust op een geometrisch raster van rechthoekige kavels, gescheiden door muurtjes van ruwe stenen. Het stelsel is in 24 eeuwen nauwelijks veranderd.

In al die tijd hebben de landbouwers van Hvar – op vier uur reizen met de veerpont vanuit de havenstad Split op het vasteland – hetzelfde kavelsysteem voor de indeling van de landbouwgrond gehanteerd en veel van dezelfde teeltmethoden toegepast. Om die reden werd de vlakte van Stari Grad in 2008 dan ook uitgeroepen tot Werelderfgoed. Het gaat daarbij niet zozeer om de bescherming van een archeologische vindplaats, maar om het behoud van oeroude en authentieke landbouwmethoden. Volgens de officiële inscriptie van de Unesco is deze vlakte “een cultuurlandschap dat vrijwel onveranderd is gebleven sinds het in de vierde eeuw v.Chr. werd gekoloniseerd door landverhuizers van het Griekse eiland Paros.”

Vanaf het moment waarop de Griekse kolonisten voor het Adriatische eiland hun ankers uitwierpen, was meteen duidelijk dat dit geen tussenstop zou worden. In 384 v.Chr. stichtten ze hier de stad Pharos, tegenwoordig Stari Grad (wat in het Kroatisch ‘Oude Stad’ betekent). De nieuwe bewoners begonnen de naburige vlakte te bewerken, die zich zes kilometer naar het westen en twee kilometer naar het zuiden uitstrekt. Ze waren zeer nauwgezet in hun planning. Wijnstokken en olijfbomen werden geplant op een raster van rechthoekige stukjes land die aan individuele boeren werden toegewezen. Grote cisternen werden gebouwd om regenwater op te vangen. En ze bouwden een verdedigingssysteem van wachttorens, die onderling konden communiceren met rooksignalen.

bekijk galerij

 

De vlakte, met zijn circa 120 archeologische vindplaatsen, is voor het publiek toegankelijk. Toeristen kunnen over paden en middeleeuwse keitjes naar de ruïnes van prehistorische en klassieke bouwwerken wandelen, en door “het best bewaard gebleven Griekse kadaster in het Middellandse Zeegebied,” in de woorden van archeologe Ivana Protulipac. Bezoekers kunnen zich ook door een gids door het landbouwgebied laten rondleiden, bijvoorbeeld met Hvar Life, die fietstours met een historicus plus een wijnproeverij op een plaatselijke familiewijngaard organiseert.

“De vlakte van Stari Grad is voor mij belangrijk omdat het een ruimte is die al 2400 jaar – en nog steeds – het leven viert,” zegt Frančesko Duboković, verantwoordelijk voor de ontwikkeling en bescherming van dit Unesco-Werelderfgoed. “Het is veel meer dan een toeristische attractie. De vlakte is belangrijk voor bezoekers omdat ze hier kunnen zien hoe in oude tijden – en nog steeds – landbouw werd bedreven ten behoeve van de lokale bevolking.”

Alex Crevar woont in Zagreb en schrijft geregeld voor National Geographic Travel, onlangs nog over de vergeten bunkers van Albanië. Volg hem op Twitter.

Lees meer