Baby’s oefenen mogelijk al maanden voor hun geboorte met huilen

Een nieuw onderzoek onder klauwaapjes lijkt erop te wijzen dat de taalontwikkeling van de mens veel vroeger begint dan eerder werd gedacht.

Door Jason Bittel
Gepubliceerd 1 sep. 2022 12:28 CEST
Marmoset_with_baby

Van klauwaapjes (boven, dieren in gevangenschap aan de University of Nebraska in Omaha) is bekend dat ze heel vocaal zijn. 

Foto door Joël Sartore, National Geographic Photo Ark

Wanneer een mensenbaby direct na de geboorte huilt, is dat een teken van goede gezondheid. Omdat een baby nog nooit heeft geademd, klinkt de eerste in- en uitademing als een krijs.

Hoe weten baby’s een geluid te maken dat ze nog nooit hebben gemaakt? En is hun eerste gil echt het begin van de spraakontwikkeling?

Het blijkt dat mensenbaby’s lang voordat ze geluid maken al oefenen met huilen. Tenminste, als ze op klauwaapjes lijken, de primatenneven en -nichten van de mens.

In een recent onderzoek dat in het tijdschrift eLife is gepubliceerd, gebruikten wetenschappers tientallen opeenvolgende echo’s van zwangere klauwaapjes om aan te tonen dat de foetussen bijna twee maanden voor de geboorte al huilende gezichten vertoonden.

De onderzoekers konden deze uitdrukkingen onderscheiden van andere mondbewegingen die de baby’s in de baarmoeder maakten. Vervolgens vergeleken ze deze met de gezichtsuitdrukkingen die de baby’s na de geboorte maakten wanneer ze naar hun ouders begonnen te roepen. De patronen en de duur van de uitdrukkingen waren zo consistent dat de onderzoekers er sterk van overtuigd zijn dat het om oefenkreten ging, ook al konden de dieren nog geen geluid maken.

Klauwaapjes behoren tot de kleinste apensoorten. Volwassen exemplaren wegen slechts 225 tot 255 gram, ongeveer evenveel als een kopje suiker. Er zijn meer dan twintig soorten klauwaapjes die allemaal afkomstig zijn uit Zuid-Amerika. Hoewel ze fysiek verschillen van de mens, zijn het primaten. Dat betekent dat ze veel nauwer verwant zijn aan de Homo sapiens en geschikter zijn om de ontwikkeling en het gedrag van de mens te begrijpen dan de gebruikelijke proefdieren zoals laboratoriummuizen.

In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw bleek uit een aantal echo-onderzoeken bij zwangere vrouwen dat baby’s gezichten trokken die overeenkwamen met huilen terwijl ze nog in de baarmoeder zaten. Dat zegt Daniel Takahashi, medeauteur van het onderzoek en diergedragsdeskundige aan het herseninstituut van de Federal University of Rio Grande do Norte in Brazilië. Het was echter lastig om dergelijke bevindingen langere tijd te controleren, vanwege het ongemak dat zwangere vrouwen ervaarden van het uitvoeren van veelvuldige en herhaalde echografieën.

‘Klauwaapjes zijn apen die veel vocaliseren en veel kenmerken gemeen hebben met de mens’, zegt Takahashi die tijdens het onderzoek samenwerkte met het Princeton Neuroscience Institute.

Zo voeden zowel de mannetjes als de vrouwtjes hun kroost op. En in tegenstelling tot andere primaten zijn klauwaapjes net als mensenbaby’s bij hun geboorte relatief hulpeloos. 

Wanneer de hoofdbevinding naar de mens wordt vertaald, zal dat volgens Takahashi helpen verduidelijken wanneer de spraakontwikkeling begint. Het bestuderen van de periode vóór de geboorte in plaats van het moment van de geboorte kan dan helpen om problemen met de spraak- of motorische ontwikkeling eerder te identificeren.

‘In de baarmoeder gebeuren veel dingen die relevant kunnen zijn voor wat er daarna gebeurt’, zegt hij.

Klauwaapjes houden van marshmallows

Voordat de onderzoekers de klauwaapjes met een echotransducer konden onderzoeken, moesten ze de dieren eerst leren stil te zitten. Hoewel dat een bijna onmogelijke taak lijkt voor een dier dat de hele dag koortsachtig door het bladerdak van het regenwoud slingert, hadden de wetenschappers een truc achter de hand.

‘Klauwaapjes houden van lekkernijen met een hoge energie-inhoud’, aldus Takahashi. ‘En ze zijn echt dol op marshmallows.’

Met de lekkernijen in de hand werden elk van de vier zwangere klauwaapjes twee tot drie keer per week gescand. Dat duurde steeds maximaal 45 minuten. Met de echografieën werd gestart op de 95e dag van de zwangerschap, toen de gezichtjes van de baby’s voor het eerst te onderscheiden waren. Dat ging door tot de geboorte na 146 dagen.

Klauwaapjes krijgen meestal tweelingen en vaak zelfs drielingen en vierlingen. De wetenschappers konden de baby’s niet uit elkaar houden toen ze nog in de baarmoeder van de moeders zaten. 

Bij drie van de vier zwangerschappen (waar het tweelingen en vierlingen betrof) voegden de wetenschappers daarom de resultaten samen van alle gezichten die ze konden scannen.

De bouwstenen van gesproken taal

Een van de opmerkelijkste aspecten van het onderzoek was volgens Takahashi misschien wel dat het aantal bewegingen dat als oefenkreten in aanmerking kwam met de tijd toenam.

De oefenkreten veranderden ook.

In de vroegste scans maakten de foetussen bijvoorbeeld alleen de oefenhuilexpressie op hetzelfde moment dat ze hun hoofd bewogen. Takahashi vertelt dat de twee bewegingen echter langzaam los van elkaar kwamen naarmate de foetussen groeiden. Op gegeven moment bereikten ze het punt waarop ze hun mond in een nepkreet konden openen, zonder hun hoofd te bewegen.

Hoewel klauwaapjes nooit het taalniveau van de mens bereiken, toont dit aan dat hun communicatie evolueert en met de tijd verbetert.

‘Natuurlijk kunnen we niet de volledige complexiteit van taal bij andere soorten bestuderen, omdat elke soort zijn eigen communicatiesysteem heeft’, zegt Andrea Ravignani. Hij houdt zich bezig met vergelijkende bioakoestiek en is onderzoeksgroepsleider bij het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek. ‘We kunnen wel op zoek gaan naar de bouwstenen van gesproken taal. Dat is volgens mij wat deze auteurs in dit artikel hebben gedaan.’

Ravignani, die niet bij het onderzoek betrokken was, heeft eerder verborgen ritmes in de vocalisaties van maki’s ontdekt. Hij vindt het idee om naar bewijzen van geluidsproductie te zoeken nog voordat geluiden mogelijk zijn ‘buitengewoon fascinerend’.

Volgens hem kan het worden vergeleken met de manier waarop mensenbaby’s op handen en voeten gaan lopen voordat ze rechtop gaan lopen.

‘Ik bestudeer de ontwikkeling van geluiden van zoogdieren bij andere soorten, met name zeehonden’, vertelt Ravignani. ‘Dat is wat wij doen. We proberen te ontdekken wat eraan voorafgaat.’

Ravignani zegt dat er in de wetenschappelijke wereld discussie is over hoe leerzaam de ontwikkeling en het gedrag van klauwaapjes voor mensen kunnen zijn. Maar wat betreft de vocale eigenschappen die in dit onderzoek zijn onderzocht, denkt hij dat ze uitstekend geschikt zijn.

‘Naar mijn bescheiden mening zouden ze ons zelfs meer inzichten kunnen verschaffen dan chimpansees’, zegt hij. 

Dat klinkt misschien paradoxaal, aangezien chimpansees nauwer verwant zijn aan de mens dan klauwaapjes. Recent onderzoek heeft echter aangetoond dat klauwaapjes nieuwe roepjes en zelfs dialecten kunnen leren naarmate ze ouder worden. Dat suggereert dat ze betere proefdieren zijn voor onderzoek naar vocale ontwikkeling en plasticiteit.

Zolang je maar niet zonder marshmallows komt te zitten.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Dieren
Deze papegaaien ontwikkelden een nieuw ‘dialect’. Kunnen soortgenoten ze nog verstaan?
Dieren
Waarom deze harige zoogdiermannetjes in een menselijk ritme zingen
Dieren
Waarom sommige dieren zich in de loop van de evolutie zijn gaan opofferen
Dieren
De voorplantingsmethoden van deze dieren zijn… anders
Dieren
Voor het eerst een wilde dolfijn waargenomen die met bruinvissen ‘praat’

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.