Dieren

Habitat voor ernstig bedreigde tijger verdwijnt snel

Uit nieuw onderzoek blijkt dat de legendarische kat door de opmars van palmolieplantages met uitsterving wordt bedreigd.Tuesday, December 12

Door Stephen Leahy

Nu steeds meer van het Sumatraanse regenwoud ten prooi valt aan palmolieplantages, zou de ernstig bedreigde tijger snel kunnen uitsterven.

Er zijn nu nog maar twee gebieden op het Indonesische eiland met genoeg parende vrouwtjes om de soort in stand te houden, zo blijkt uit nieuw onderzoek.

“De afkalving van grote wildernisgebieden brengt de Sumatraanse tijger op het randje van uitsterving,” zegt onderzoeksleider Matthew Luskin, een research fellow van het Smithsonian Institution die is verbonden aan de Nanyang Technological University in Singapore.

Met mannetjes die zelden langer dan tweeënhalve meter worden, is de Sumatraanse tijger de kleinste van de oorspronkelijk negen ondersoorten van de tijgerfamilie.

Ondanks successen in de strijd tegen stropers is de populatie van Sumatraanse tijgers sinds 2000 met circa zeventien procent afgenomen, tot slechts zeshonderd exemplaren in het wild. De tijgersoorten op de naburige eilanden Java, Bali en Singapore zijn al in de vorige eeuw uitgestorven.

De afname is vooral te wijten aan het feit dat tussen 2000 en 2012 de voornaamste habitat van de tijgersoort met zeventien procent is gekrompen, grotendeels door de opmars van palmolieplantages, die nu ruim 120.000 vierkante kilometer op het eiland beslaan.

“Sumatra behoort tot de regio’s met het hoogste tempo van ontbossing in de wereld,” zegt Luskin, wiens onderzoek mede werd gefinancierd door de National Geographic Society.

Vanaf een heuvelrug in het National Park van Bukit Barisan Selatan inspecteert een mannetjestijger zijn territorium. In de verte, in de richting waarin de tijger kijkt, eindigt het bos en beginnen uitgestrekte palmolieplantages.

Verdwijnende bossen

Met behulp van foto’s en video’s van honderden cameravallen die opnamen in infrarood maken, hebben Luskin en zijn team in twee nationale parken de afzonderlijke tijgers aan de hand van hun unieke streeppatronen kunnen identificeren, waardoor ze een inschatting konden maken van het aantal tijgers in een bepaald gebied.

Deze nieuwe informatie werd gecombineerd met gegevens van zeventien eerdere schattingen van tijgerconcentraties.

Uit de bevindingen blijkt dat er in vrijwel ongerepte boshabitats tweemaal zoveel Sumatraanse tijgers voorkomen als in boshabitats die zijn aangetast door houtkap, wat benadrukt hoe belangrijk deze ongerepte wouden zijn voor het overleven van de soort.

De wereldwijde conserveringsstrategie voor de tijger berust volgens Luskin en zijn collega’s op het in stand houden van een netwerk van “veilige bronpopulaties” met tenminste 25 parende vrouwtjes in geschikte habitats die groot genoeg zijn voor ruim vijftig parende vrouwtjes.

Zestig jaar geleden telde Sumatra vermoedelijk meer dan tien van zulke veilige bronpopulaties, verspreid over het hele eiland. Tegenwoordig zijn dat er nog maar twee: de nationale parken van Kerinci Seblat en Gunung Leuser, in het noorden van Sumatra.

“We hebben een heel stel camera’s in het Nationale Park van Kerinci Seblat opgesteld, maar toen we tien weken later terugkwamen om ze op te halen zag ik tot mijn schrik dat zo’n vijftig hectare bos was gekapt,” zegt Luskin, wiens onderzoek op 5 december in het vakblad Nature Communications verscheen.

Een zee van palmolie

De illegale houtkap in Kerinci Seblat is ook een grote bedreiging voor andere soorten. “Het is een ongelooflijk mooi stuk regenwoud, met bedreigde Sumatraanse olifanten, nevelpanters en talloze andere soorten. Dit gebied zou prioriteit in het natuurbehoud moeten krijgen.”

Veel regionale en internationale organisaties werken aan het behoud van deze wouden; ook de Indonesische regering draagt haar steentje bij, maar ze zou nog veel meer moeten doen, zegt Luskin. Onder druk van milieugroepen namen de grote palmoliebedrijven in 2014 een anti-ontbossingsbeleid aan.

Palmolie is een van de meest toegepaste plantaardige oliën en wordt in een enorm scala van producten gebruikt, van shampoo en cosmetica tot chocoladerepen.

“Als je over Sumatra vliegt, zie je een zee van palmolieplantages,” zegt medeauteur Mathias Tobler, een wetenschapper die aan de dierentuin van San Diego is verbonden. “Het is zonder twijfel de belangrijkste oorzaak van ontbossing.”

“Het veiligstellen van de nog resterende ongerepte wouden is nu van cruciaal belang voor het voortbestaan van de tijger op Sumatra,” zegt Tobler. Maar Luskin is uiteindelijk toch positief over de toekomst van de Sumatraanse tijger.

“Mensen zijn dol op tijgers. Ze willen ze echt beschermen en het is nu gemakkelijker om dat te doen omdat er minder bosgebied is om te beschermen.”

Lees meer