Goudvissen behoren tot de populairste siervissen ter wereld. Maar zodra ze in de natuur belanden, kunnen ze complete ecosystemen ontwrichten. Toch laten veel eigenaren hun vissen los in vijvers of rivieren wanneer ze er niet langer voor willen zorgen. Nieuw onderzoek laat zien dat die ogenschijnlijk vriendelijke daad grote ecologische gevolgen heeft.
De opzet van het onderzoek
Dr. William Hintz, hoofddocent bij de afdeling Milieuwetenschappen van de University of Toledo (VS), leidde dit onderzoek. De resultaten, gepubliceerd in het vakblad Journal of Animal Ecology, laten zien dat invasieve goudvissen (Carassius auratus) grote schade kunnen aanrichten aan inheemse vissoorten.
De onderzoekers voerden het experiment uit in grote zoetwaterbassins. Op deze manier werden twee veelvoorkomende zoetwateromgevingen nagebootst: een voedselrijke en een voedselarme omgeving.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Vervolgens zetten de onderzoekers goudvissen uit in de bassins om te observeren welke invloed ze hadden op het overige waterleven. De resultaten waren opvallend: in beide omgevingen veranderde het ecosysteem ingrijpend.
Hoe goudvissen een ecosysteem ontwrichten
In verschillende opzichten zagen de onderzoekers hoe de komst van de goudvissen het ecosysteem aantastte. In het voedselrijke zoetwaterbassin viel vooral de verslechterde waterkwaliteit op; het water werd al snel minder helder.
Ook inheemse diersoorten kregen het zwaar te verduren. Populaties van slakken, vlokreeften en zoöplankton namen aanzienlijk af. De goudvissen aten deze dieren op en vernielden bovendien hun leefgebied door voortdurend de bodem om te woelen.
Daarmee verdween ook een belangrijke schakel in het voedselweb. Voor de andere vissoorten in de bassins ontstond zo een voedseltekort, waardoor hun conditie sterk achteruit ging. Volgens de onderzoekers is dat een belangrijke graadmeter voor de overlevingskansen van een populatie op de lange termijn.
Waren het de goudvissen of simpelweg méér vissen?
Om te bepalen of de waargenomen effecten daadwerkelijk werden veroorzaakt door goudvissen – en niet alleen door een groter aantal vissen – voerden de onderzoekers twee verschillende experimenten uit.
In het ene experiment voegden ze goudvissen toe aan de bestaande vissenpopulatie. In het andere vervingen ze een deel van de inheemse vissen door goudvissen, zodat het totale aantal vissen gelijk bleef.
Uit de analyse bleek dat een deel van de ecologische veranderingen kon worden verklaard door het grotere aantal vissen. De meest ingrijpende veranderingen in het ecosysteem waren echter een direct gevolg van de aanwezigheid van goudvissen.
Voorkomen is beter dan herstellen
Daarbij merkten de onderzoekers tijdens het experiment een zogenoemde ‘regimeverschuiving’ op: een omslagpunt waarop een ecosysteem zo ingrijpend is veranderd dat herstel nauwelijks nog mogelijk is.
Met dit onderzoek willen de wetenschappers daarom onderstrepen dat voorkomen een betere oplossing is dan herstellen. Volgens hen moeten goudvissen worden beschouwd als een invasieve soort met hoge prioriteit voor natuurbeheer.
Ook benadrukken ze dat voorlichting een belangrijk preventiemiddel is. Als mensen begrijpen welke invloed hun huisdier op de natuur kan hebben, zullen ze eerder kiezen voor een verantwoord alternatief. De onderzoekers raden aan om de vis terug te brengen naar de dierenwinkel, onder te brengen bij een andere vissenliefhebber of advies te vragen bij lokaal natuurbeheer.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jim is editor voor National Geographic. Hij studeerde sociale geografie, en specialiseerde zich in duurzaamheid en groene steden. Schrijven is zijn passie; hij ziet in elk verhaal – hoe klein ook – een kans om de wereld beter te begrijpen. In zijn vrije tijd bezoekt hij graag concerten en filmhuizen, of gaat hij hardlopen.
