De blauwvleugelara verdween tientallen jaren geleden uit de Argentijnse regenwouden door ontbossing, illegale handel en jacht. Nu proberen natuurbeschermers de kleurrijke papegaai terug te brengen naar zijn oorspronkelijke leefgebied. Dat is geen eenvoudige opgave: veel vogels hebben jarenlang als huisdier geleefd en moeten opnieuw leren vliegen, voedsel zoeken en roofdieren vermijden voordat ze de vrijheid aankunnen.
Een verdwenen soort krijgt een tweede kans
Ooit vloog de blauwvleugelara (Primolius maracana) in luidruchtige groepen door het regenwoud van Misiones, in het noordoosten van Argentinië. De kleine papegaai is gemakkelijk te herkennen aan zijn felgroene veren, blauwe vleugels en rode vlekken op de kop, rug en buik.
Maar in de loop van de vorige eeuw verdween de soort uit het wild. De vogels werden gevangen voor de handel in exotische huisdieren, afgeschoten omdat ze landbouwgewassen beschadigden en verloren steeds meer leefgebied doordat oude nestbomen verdwenen.
Een samenwerkingsverband van de natuurorganisatie Aves Argentinas en tientallen partners in Argentinië en Brazilië probeert daar verandering in te brengen. In beslag genomen vogels worden opgevangen, medisch onderzocht en voorbereid op een leven in het wild.
Dat begint in het opvangcentrum Güira Oga in Puerto Iguazú (Argentinië). Daar controleren dierenartsen iedere vogel zorgvuldig. Ze onderzoeken de veren, maken röntgenfoto's, nemen bloed af en behandelen eventuele verwondingen voordat de dieren naar een trainingscentrum midden in het regenwoud verhuizen.
Opnieuw leren leven in het wild
Veel van de opgevangen ara's hebben jarenlang – soms zelfs tientallen jaren – in kleine kooien geleefd. Sommigen zijn te zwaar doordat ze vooral zonnebloempitten kregen, terwijl andere vogels nauwelijks meer kunnen vliegen. Hun spieren zijn verzwakt en hun veren zijn vaak beschadigd.
Maar hun fysieke toestand vormt vaak niet de enige uitdaging. Papegaaien die jarenlang als huisdier hebben geleefd, zijn vaak ook hun natuurlijke wantrouwen voor mensen verloren.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
‘Na hun vrijlating moeten ze zichzelf kunnen redden. Dat vergroot hun overlevingskansen,’ zegt dierenarts Dante Di Nucci. ‘Daarvoor moeten ze ons weer leren herkennen als een roofdier.’
Niet alle papegaaien kunnen terug het wild in
Niet iedere vogel kan uiteindelijk worden vrijgelaten. Sommige dieren zijn daarvoor te oud of hebben te lang in gevangenschap geleefd. Zij blijven onderdeel van het fokprogramma, waar ze jongen grootbrengen met zo min mogelijk menselijk contact.
Ook in Brazilië worden jonge blauwvleugelara's gefokt om de Argentijnse populatie te versterken. De verzorgers proberen daarbij zo weinig mogelijk in te grijpen. Alleen wanneer een kuiken ziek is of te weinig voedsel krijgt, nemen zij de verzorging tijdelijk over.
Klaar voor de vrijheid
Voordat de papegaaien worden vrijgelaten, brengen ze maanden door in een grote volière midden in het regenwoud. Daar oefenen ze eerst korte sprongen tussen takken, voordat ze steeds langere afstanden leren vliegen.
Tegelijkertijd maken de verzorgers de vogels vertrouwd met bloemen en vruchten uit het regenwoud. Zo leren ze welk voedsel ze straks zelfstandig kunnen vinden.
Naarmate de training vordert, gaan de deuren van de volière steeds vaker open. Buiten hangen voederplaatsen in hoge bomen, waardoor de ara's de omgeving kunnen verkennen terwijl ze altijd kunnen terugkeren naar een veilige plek.
Onderzoek naar toekomstige verspreiding
Niet iedere vogel leert even snel. Sommige dieren passen zich binnen enkele weken aan, terwijl andere maanden nodig hebben voordat ze voldoende vliegvaardig zijn.
Toch zijn de vooruitzichten hoopgevend. De eerste groep blauwvleugelara's wordt later dit jaar vrijgelaten en krijgt een kleine zender mee, zodat onderzoekers hun bewegingen kunnen volgen.
Als het project slaagt, vliegen er voor het eerst in tientallen jaren weer wilde blauwvleugelara's door de Argentijnse regenwouden. Op termijn hopen de onderzoekers zelfs dat de populaties in Argentinië, Brazilië en Paraguay weer met elkaar verbonden raken, waardoor de kleurrijke papegaai definitief kan terugkeren in een deel van zijn voormalige leefgebied.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jim is editor voor National Geographic. Hij studeerde sociale geografie, en specialiseerde zich in duurzaamheid en groene steden. Schrijven is zijn passie; hij ziet in elk verhaal – hoe klein ook – een kans om de wereld beter te begrijpen. In zijn vrije tijd bezoekt hij graag concerten en filmhuizen, of gaat hij hardlopen.
