Dieren

Masaigiraf uitgeroepen tot bedreigde diersoort

De populatie van de in Kenia en Tanzania levende ondersoort is in de afgelopen dertig jaar met de helft geslonken, met name door stroperij en een inkrimpend leefgebied.Friday, July 19, 2019

Door Rachel Fobar
Er leven tegenwoordig nog zo'n 35.000 masaigiraffen. In de afgelopen dertig jaar is hun aantal met bijna de helft afgenomen.

Wetenschappers hebben een ondersoort van de giraf tot bedreigde diersoort uitgeroepen.

De International Union for Conservation of Nature (IUCN), de wereldwijde autoriteit op het gebied van de instandhouding van wilde dieren en planten, heeft onlangs bekendgemaakt dat de masaigiraf, een in Kenia en Tanzania levende ondersoort, nu een bedreigde soort is, met name door stroperij en een afname van het leefgebied van de dieren.

Er leven nu naar schatting nog zo’n 35.000 masaigiraffen, maar hun aantal is in de afgelopen dertig jaar met bijna de helft afgenomen. Het totale aantal giraffen in Afrika is in diezelfde periode met veertig procent gedaald.

Masaigiraffen zijn iconische dieren, stelt Tanya Sanerib, international legal director van de Amerikaanse non-profitorganisatie Center for Biological Diversity. Deze ondersoort is een van de grootste girafsoorten, en wie aan ‘een giraf’ denkt, heeft waarschijnlijk een van deze dieren voor ogen. Het feit dat deze soort nu als bedreigd te boek komt te staan, is alarmerend, aldus Sanerib.

“Dit was desastreus nieuws... Hierdoor moeten de alarmbellen echt gaan rinkelen,” zegt ze. “Hieruit blijkt dat we internationaal meer voor de giraf moeten doen, met alle middelen die we hebben.”

Toegenomen bedreigingen

Het is de eerste keer dat deze ondersoort (Giraffa camelopardalis ssp. Tippelskirchi) apart werd bekeken. Eerder was deze specifieke soort op de Rode Lijst van de IUCN opgenomen in de algemene categorie giraffen (Giraffa camelopardalis), die als ‘kwetsbaar’ te boek staan, wat een stap verder verwijderd is van uitsterven dan ‘bedreigd'. Van de negen ondersoorten van giraffen zijn de masaigiraf en de Somalische of netgiraf bedreigd, en de Nubische en kordofangiraf ernstig bedreigd.

De jacht op giraffen is illegaal in zowel Kenia als Tanzania, maar stropers hebben het gemunt op de huid, botten en staarten van de dieren. De IUCN schat dat twee tot tien procent van de populatie in het Serengeti National Park in Tanzania jaarlijks illegaal wordt gevangen. De stroperij is toegenomen door binnenlandse conflicten en een toenemende vraag naar producten van het dier, zoals sieraden gemaakt van haar van hun staart en beeldjes van hun botten. Volgens Tanzaniaanse media doen er ook verhalen de ronde dat het beenmerg en de hersenen van giraffen hiv en aids kunnen genezen.

Daarnaast sterven er meer giraffen door de bevolkingstoename onder mensen, waardoor de bebouwing oprukt in wat ooit wilde natuur was. Dit leidt tot een toename van het aantal vernielde oogsten en ongelukken met voertuigen. Daarnaast vormt de jacht voor bushmeat een bedreiging.

"De vergeten grote dieren"

Er is van oudsher weinig onderzoek gedaan naar giraffen in vergelijking met andere bedreigde diersoorten. Zo zijn er over de witte neushoorn duizenden wetenschappelijke artikelen verschenen, maar zijn er slechts zo'n vierhonderd over giraffen, vertelt girafonderzoeker Axel Janke.Het aantal overgebleven giraffen in Afrika is kleiner dan het aantal olifanten.

“Ze zijn de vergeten grote dieren, om het zo maar te zeggen,” aldus  Julian Fennessy, mededirecteur en -oprichter van de non-profitorganisatie Giraffe Conservation Foundation. “Ze zijn helaas een beetje uit beeld verdwenen, terwijl olifanten, neushoorns, leeuwen en andere soorten meer aandacht kregen.” (Bekijk foto's die laten zien wat onderzoekers doen om giraffen te beschermen.)

Er valt nog veel te onderzoeken aan giraffen, stelt Sanerib, waardoor het extra triest zou zijn als ze zouden verdwijnen. Zo zou hun complexe bloedsomloop kunnen bijdragen aan de kennis over hoge bloeddruk bij mensen. Ook zijn onderzoekers erachter gekomen dat giraffen 's nachts een neuriënd geluid maken, en is nog niet bekend waarom.

“Dit is een diersoort die aan het uitsterven is, en waar we een aantal fantastische, ontzettend interessante kenmerken van kennen, waar we nauwelijks iets over weten,” vertelt ze enthousiast.

Hoewel jarenlang is gedacht dat er één soort giraf is, met negen ondersoorten, zijn er in de afgelopen jaren genetische verschillen tussen de dieren aan het licht gekomen waaruit zou blijken dat er eigenlijk vier soorten giraffen zijn, en dat de masaigiraf een aparte soort is.Hoewel masaigiraffen in het algemeen niet als een unieke soort worden beschouwd, stelt Fennessy dat het gunstig voor de soort zou kunnen uitpakken als dat wel zou gebeuren. Zo beschermt de Amerikaanse Endangered Species Act bepaalde dieren op het niveau van soorten. Giraffen worden niet als een bedreigde soort gezien, ondanks het feit dat bepaalde ondersoorten wel degelijk bedreigd zijn.

Maar in het algemeen, stelt Fennessy, zorgt deze nieuwe beoordeling van de IUCN voor meer aandacht voor de benarde situatie van deze dieren.

“Doordat ze te boek staan als bedreigd, kunnen we nu hopelijk de handen ineenslaan met overheden en partners om het tij te keren, voordat het te laat is,” aldus Fennessy.

Wildlife Watch is een project op het gebied van onderzoeksjournalistiek van National Geographic Society en National Geographic Partners dat zich richt op illegale praktijken rond en uitbuiting van wilde dieren. Lees meer op natgeo.nl/wildcriminaliteit

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees verder

Kijk hoe leeuwen zich vastklampen aan een giraf bij riskante aanval

In deze unieke video zie je leeuwen meeliften op de rug van een grote mannetjesgiraf, die vijf uur stand weet te houden.

Babygiraffen krijgen hun vlekken van hun moeder

<em>De kenmerkende patronen zijn erfelijk, blijkt uit een nieuw onderzoek waarin ook een verband wordt gelegd tussen vlekken en overlevingskansen.</em>

Pasgeboren giraffen kunnen binnen een halfuur staan. Hoe doen ze dat?

<em>De eerste stapjes op deze wereld zijn altijd wankel. Maar giraffen&nbsp;leren om heel snel op hun poten te staan – een evolutionaire truc waardoor de soort kan overleven.</em>
Lees meer