Hoe zorg je dat kinderen positief blijven tijdens de pandemie?

En waarom positief blijven ze ook kan helpen om beter te leren.

dinsdag, 19 mei 2020,
Door Jamie Kiffel-Alcheh
Foto van Nick David / Getty Images
Zoek je nieuwe manieren waarop je kinderen leuk en leerzaam bezig kunnen zijn? Wij helpen je op NatGeo@Home.

Schrijfster Nora Zelevansky uit New York was verrast door wat ze hoorde toen haar 6-jarige dochtertje ‘restaurantje’ speelde. “Ze zei dat iedereen ontslagen moest worden, dat zij ook haar baan zou verliezen, dat er niet genoeg geld zou zijn en dat een van haar speelgoeddieren aan het hamsteren was,” aldus Zelevansky. “Meestal trekken haar knuffels hun cape aan om de wereld te redden, of doen ze mooie kleren aan voor een feestje. Ze worden in ieder geval niet ontslagen.”

In de VS is de maand mei ‘Mental Health Awareness Month’ en ouders zijn, begrijpelijk, bezorgd om de gevolgen van COVID-19 op de geestelijke gesteldheid van hun kinderen. Daar is ook alle reden toe. Regulering van hun gevoelens is al best lastig voor kinderen omdat de frontale kwab (het gedeelte van het brein dat gaat over de ratio) zich tijdens de adolescentie ontwikkelt. Uit onderzoek blijkt dat een traumatische ervaring, zoals een verhoogd angstgevoel vanwege een ingrijpende gebeurtenis als deze pandemie, invloed kan hebben op de vorming van de hersenen. Dit kan op latere leeftijd leiden tot problemen met het reguleren van emoties.

“Uit onderzoek begint naar voren te komen dat de interconnectiviteit tussen zenuwen in de hersenen toenemen naarmate mensen positiever zijn,” vertelt Ashok Shimoji-Krishnan, die als kinder- en jeugdpsychiater werkt bij de Amerikaanse non-profitorganisatie Kaiser Permanente in de wijk Factoria in Washington. Dat betekent dat de hersenen van kinderen beter functioneren wanneer ze positief denken. Kinderen die positief zijn ingesteld kunnen dus bijvoorbeeld een lastige schoolopdracht via afstandsonderwijs beter aan.

Positief denken verhoogt ook de spiegel van gelukshormonen als serotonine en noradrenaline waardoor het brein wordt voorbereid om op zoek te gaan naar meer positieve prikkels. “Door positief te zijn, stimuleer je meer positiviteit in de toekomst,” aldus Shimoji-Krishnan. Dit zijn een paar ideeën van deskundigen om te zorgen dat je kind positief blijft.

Waar je op moet letten

Zelevansky deed haar best om haar twee kinderen af te schermen van nare details. “Maar ik had geen idee hoeveel ze er toch van meekregen,” zegt ze. De truc is om alert te zijn op subtiele aanwijzingen dat je kinderen misschien negatief worden.

“Bezorgdheid of angst uit zich bij kinderen anders dan bij volwassenen,” zegt ontwikkelingspsycholoog Cynthia Smith, die als directeur werkt aan de faculteit Human Development and Family Science van de universiteit Virginia Tech in de stad Blacksburg. “Je ziet kinderen bijvoorbeeld emotioneler worden, of meer aan je hangen, of veel vragen stellen.”

Shimoji-Krishnan, die tevens aan het hoofd staat van de afdeling Child Mental Health bij Kaiser Permanente in de regio Washington, beaamt dat. “Bij jongere kinderen is het vaak duidelijker zichtbaar, ze hebben meer driftbuien, zeuren meer of huilen meer. Ze kunnen een korter lontje hebben. Mogelijk stellen ze meer vragen of zetten ze vaker hun hakken in het zand.”

Bij oudere kinderen zijn de signalen waarschijnlijk subtieler. “Misschien trekken ze zich minder aan van hun gezinsleden, zijn ze vaker aan het gamen of zoeken ze vaker hun vrienden online op,” stelt hij. “Mogelijk trekken ze zich meer terug, zijn ze stiller, of eerder geïrriteerd of emotioneel.”

Maar er zijn ook reacties die bij alle kinderen te zien zijn. “Kinderen die negatief worden, slapen misschien minder, of juist heel erg veel,” aldus Shimoji-Krishnan. “Sommige kinderen eten veel meer dan normaal. Ze hebben enorme trek in zoetigheid of koolhydraten. Of ze kunnen juist veel minder willen eten.”

Hoe je daarop kunt reageren

Het belangrijkste dat ouders kunnen doen is misschien ook wel het moeilijkste: zelf positief blijven. Volgens Shimoji-Krishnan is van het groot belang om de stemming erin te houden als de kinderen in de buurt zijn, omdat humeur, nou ja, besmettelijk is.

“Kinderen nemen over wat ze om zich heen zien,” zegt hij. “Het is echt belangrijk dat ouders de tijd nemen om zichzelf onder de loep te nemen. Als de ouders zelf niet rustig zijn, dan wordt het heel lastig om iemand anders rustig te krijgen.” Shimoji-Krishnan, zelf vader van jonge kinderen, erkent dat dit soms niet meevalt. Hij adviseert om een partner of vriend in te schakelen, of om even een moment te nemen om dingen zelf te verwerken voordat je contact hebt met je kinderen.

Doe daarna gewoon wat je altijd doet: zorg dat je er voor ze bent.

“Jongere kinderen kunnen er veel aan hebben als je een spelletje met ze doet, omdat ze de sociale contacten in de klas missen,” vertelt Smith, die ook aan het hoofd staat van het Children's Emotions Lab van Virginia Tech. “Probeer tijd te maken om er echt even voor ze te zijn en laat hen bepalen wat jullie gaan doen. Door te vragen: ‘Wat zou jijwillen doen?’ geef je ze een gevoel van controle als alles een beetje onzeker lijkt.”

In hun spel is vaak terug te zien wat kinderen bezighoudt. “Dus je kan bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik zag dat je speelde dat iemand het huis niet uit kan. Waar dacht je toen aan?’” aldus Shimoji-Krishnan. “Dat kan ze een kans bieden om op een neutrale manier te zeggen wat er speelt, zonder dat ze zich verplicht voelen om te antwoorden.”

Als je kind niet veel zegt, is dat geen probleem. “Laat ze op hun eigen moment dingen uitspreken,” voegt Shimoji-Krishnan daaraan toe. Dat geldt met name voor tieners. “Als je hun grenzen overschrijdt, klappen ze dicht,” zegt hij. Probeer er liever achter te komen waar ze behoefte aan hebben. “Zeg bijvoorbeeld ‘Ik ben blij dat je met me wilt praten. Wil je dat ik luister, dat we samen brainstormen of wil je mijn raad?’ Dat geeft je een handvat voor het gesprek.”

Het vasthouden aan routines, ook al zijn die niet heel streng, kan ook veel uitmaken. “Kinderen zijn mogelijk lastig omdat ze uit hun ritme zijn,” aldus Smith. “Ze missen hun docenten, ze missen school.”

Shimoji-Krishnan benadrukt dat het gaat om plannen, maar dat je daarin niet moet overdrijven. “Gewoon iets waardoor kinderen weten wat de bedoeling is kan handig zijn, zoals ‘Dan is er tv-tijd en dan is er knutseltijd.’” zegt hij. En zorg dat er pauzes zijn met tijd waarin niets gepland is.”

De beste manieren om je goed te voelen

Een manier om te zorgen dat kinderen positief blijven is om ze te helpen om dankbaarheid te voelen. “Dat is een van de beste manieren om hun stemming te beïnvloeden,” stelt Fimi Haddadian. Zij is schoolpsycholoog en medeoprichter van Bluejack Kids, een centrum voor sociaal-emotionele ontwikkeling van basisschoolleerlingen in Encino in de staat Californië. Uit verschillende onderzoeking blijkt dat dankbaarheid voelen mogelijk ook goed is tegen hart- en vaataandoeningen, dat mensen zich er gelukkiger door voelen en zelfs beter gaan slapen.

Haddadian adviseert om kinderen vlak voor het slapen gaan drie dingen te laten opnoemen waarvoor ze die dag dankbaar waren. Tieners zouden een dankbaarheidsdagboek kunnen bijhouden.

Anderen helpen is een goede manier om negativiteit tegen te gaan. Volgens een onderzoek uit 2017 waarover in BMC Public Healtheen artikel verscheen, is er een direct verband tussen het doen van vrijwilligerswerk en geestelijk welzijn en minder depressieve gevoelens. “Mijn 12-jarige dochter doet elke dag om twee uur 's middags via de computer een knutselactiviteit met haar neefje en nichtje van vijf en zes,” vertelt Haddadian. “Zij heeft het gevoel dat ze die kinderen helpt en zij verheugen zich erop.” Ouders zouden kinderen ook brieven kunnen laten schrijven of tekeningen kunnen laten maken voor mensen in verpleeghuizen of andere kinderen die in het ziekenhuis liggen. Ook zouden kinderen niet-medische mondkapjes kunnen maken om aan een goed doel te doneren, of een kast kunnen opruimen om spullen weg te geven aan een opvanghuis.

Ouders kunnen kinderen ook stimuleren om negatieve gedachten te vervangen door andere, positieve dingen. “Laat kinderen de negatieve gedachte op een ballon schrijven,” zegt Haddadian. “Laat de ballon vervolgens knappen en vervang de gedachte door een fijnere gedachte.” Als de eerste gedachte was ‘Mijn vriendjes zullen me vergeten’ dan kun je die bijvoorbeeld vervangen door ‘Ik kan mijn vrienden nu bellen en als het weer veilig is, komen we weer bij elkaar.” Zo laten kinderen letterlijk de negatieve gedachte klappen en versterken ze de positieve gedachte.

Kinderen kunnen het negatieve stemmetje vanbinnen zelfs een naam geven. “Dat is een manier om je er bewust van te worden,” aldus Haddadian. “Ik heb de mijne ‘Bertha’ genoemd. Dus dan zeg ik ‘Oh, daar heb je Bertha weer, die zegt dat ik me zorgen moet maken.’” Een kind zou dan kunnen zeggen, “Bertha, ik ben sterk. Ik kom hier overheen.”

Bij een moment van echte paniek kunnen ouders kinderen helpen met een simpele ademoefening om weer rustig te worden en ruimte te creëren voor positieve gedachten. “Beeld je in dat je bloemen ruikt en dat je daarna kaarsjes op een taart uitblaast,” aldus Haddadian.

Zelevansky is 's avonds meditatieoefeningen met haar kinderen gaan doen, en vertelt dat die helpen, net als de regelmatige gesprekken die ze samen hebben. “Het is nou eenmaal zo dat we op dit moment allemaal goede en slechte dagen hebben,” zegt ze. “Dus het enige wat we kunnen doen is ze blijven knuffelen. En ik probeer een paar keer per dag tegen ze te zeggen: het komt goed.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

lees verder

Family

NatGeo @ Home

Zit je thuis met de kinderen? En missen ze wat uitdaging? Wij helpen je!

Handen wassen? Check. Maar hoe blijven kinderen geestelijk gezond?

Handen wassen, goed eten, slapen en weer handen wassen lukt ouders misschien nog wel, maar zorgen dat het geestelijk goed blijft gaan met een kind is een heel ander verhaal. Hier zijn een aantal tips.

Iets nieuws nodig om de kids te vermaken? Probeer sterrenkijken!

Van de nachthemel kunnen jouw kinderen veel leren – ook met het blote oog.
Lees meer