Fotografie

Deze oude bomen hebben een verhaal te vertellen

Door Becky Harlan
Foto's Van Foto: Beth Moon

24 maart 2016

Er leven meer dan 3 biljoen bomen op de planeet aarde en we kennen slechts een klein deel van hun verhalen. Vanzelfsprekend zijn alle bomen belangrijk - ze maken de lucht schoon, zijn een thuis voor gevederde en pluizige vrienden, leren kinderen (en wie maar wil) hoe ze moeten klimmen - maar sommige bomen hebben dit al veel langer gedaan dan anderen. Kokerbomen bijvoorbeeld, kunnen wel 300 jaar oud worden, eiken leven wel duizend jaar en een bristlecone pine en taxus kunnen duizenden jaren oud worden.

De fotografe Beth Moon begon in 1999 om enkele van deze meer doorleefde bomen vast te leggen. Ze koos specifiek die exemplaren uit die 'uniek waren in hun uitzonderlijke grootte, overlevering of folklore'. En het werd een zoektocht. “Zoveel van onze oude bomen zijn gekapt.”, zegt ze. “Zodat je zonder gecoördineerde inspanningen je er niet een zou kunnen vinden.”

Ze vond sommige van haar onderwerpen door onderzoek en ontdekte andere door tips van vrienden en enthousiaste reizigers. Ze begon in Groot-Brittannië en trok vervolgens door de Verenigde Staten, het Midden-Oosten en Azië om eiken te vinden die naar een koningin zijn genoemd en baobabs in de vorm van een theepot.

“Soms was de reis al de helft van de lol.”, zegt Moon naar aanleiding van een boom in Madagaskar die uitzonderlijk lastig te vinden was. “Hij was zo groot dat je zou denken dat hij op zou vallen. Op het laatst schoot een lokaal stamhoofd ons te hulp. Hij reed met ons mee en gaf de route aan om bij de boom te komen. De mensen uit het dorp waren zo geïntrigeerd dat ze achter de jeep aankwamen en in het veld zaten te kijken terwijl ik foto's maakte.”

Een deel van wat haar zo intrigeert aan deze bomen, die ouder zijn dan vele van onze meest gewaardeerde instellingen, is wat ervoor zorgt dat ze blijven bestaan. “Ik ben altijd verbaasd over wat deze bomen kunnen weerstaan en hoe ze zich aanpassen aan heftige omstandigheden. Sommige oude bomen worden hol naarmate dat ze ouder worden als een overlevingsstrategie. De boom kweekt een luchtwortel in het midden van de stam die van binnen naar buiten blijft groeien.” In haar boek Oude Bomen: Portretten van Tijd. Ze legt uit dat deze exemplaren “betere genen hebben waardoor ze hebben kunnen overleven door de eeuwen heen, ondanks ziekte en andere onzekerheden.”

Diezelfde volharding spreekt ook uit haar foto's, die ze maakt met haar Pentax grootbeeldcamera. Ze drukt haar negatieven af op zwaar katoenen aquarelpapier, gecoat met een platina en palladium metaaltinctuur. Dit procedé drukt het beeld echt in de vezels van het papier, met als resultaat een beeld dat de tand des tijds zal doorstaan, zonder angst voor vervagen.

Veel van de echte afgebeelde bomen gaan echter zware tijden tegemoet. “Kokerbomen sterven door gebrek aan water in Namibië. Drakenbloedbomen zijn er steeds minder en staan op de lijst van bedreigde soorten, en drie soorten baobabbomen staan al als bedreigd op de rode lijst van het IUCN.” zegt Moon. “Het verdwijnen van echte oude oerbossen is wellicht een van de ernstigste milieukwesties vandaag de dag.”

Moon denkt met plezier terug aan haar jeugd en herinnert zich een eik met een comfortabel hoekje, waar ze vele middagen doorbracht. “Ik heb me altijd op een dieper niveau verbonden gevoeld met bomen.” zegt ze. Er is niet veel veranderd. Terwijl ze aan dit project werkte, “kon ik onder veel van de bomen kamperen die ik fotografeerde. Slapen in het wierrookbomenbos op het eiland Socotra, of in de zoutpannen van de Kalahari onder de gigantische baobabbomen in Botswana was een onvergetelijke ervaring. Ik heb me nooit bruisender en levendiger gevoeld.”

Ze hoopt het gesprek op gang te brengen over deze schatten van bomen, door haar verwondering te delen. Het is onderdeel van het kunstenaarschap, vindt ze, om je passie om te zetten in kunst en dialogen, activiteiten en bewondering aan te jagen.

Lees meer