Kunstschilder Frida Kahlo maakte furore in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ze werd destijds vooral gewaardeerd in haar thuisland Mexico, maar internationale erkenning bleef uit. Dat is vandaag de dag wel anders. Haar zelfportretten, karakteristieke blik en iconische wenkbrauwen zijn wereldwijd bekend. Haar werk weerspiegelde haar turbulente leven, maar ook de Mexicaanse cultuur en politiek kwamen aan bod.
Het ongeluk van Frida Kahlo
Toen Frida Kahlo 18 jaar oud was, raakte ze betrokken bij een ernstig busongeluk. De bus waarin ze zat werd frontaal aangereden door een tram. Kahlo liep ernstige verwondingen op: ze brak haar wervelkolom, sleutelbeen, ribben en bekken. Een ijzeren leuning doorboorde haar buik en baarmoeder. In de maanden en jaren die volgden onderging ze talloze operaties. Ze overleefde, maar het ongeluk zou haar blijvend tekenen.
Daarnaast had Kahlo al op jonge leeftijd polio opgelopen, waardoor haar gezondheid altijd een aandachtspunt bleef. Schilderkunst werd een manier om met de situatie om te gaan. In veel kunstwerken toonde ze zichzelf met verwondingen, doorboord met spijkers of doorns.
Het busongeluk had een grote invloed op Kahlo’s mentale gesteldheid. Door de operaties bracht ze veel tijd door in eenzaamheid, een belangrijk thema in haar werk. Veel van haar zelfportretten tonen leegte of verdriet. Zelf zei ze daarover: ‘Ik schilder zelfportretten omdat ik zo vaak alleen ben, omdat ik de persoon ben die ik het beste ken.’
Zelfexpressie in alles
Kahlo’s opvallende doorlopende wenkbrauwen werden een symbool van haar zelfexpressie, waarmee ze zich afzette tegen de heersende schoonheidsidealen. In haar zelfportretten probeerde ze haar wenkbrauwen juist te accentueren. Voor haar waren ze meer dan een uiterlijk kenmerk: ze waren een uiting van zelfexpressie.
Ook haar liefdesrelatie met collega-kunstschilder Diego Rivera, die werd getekend door overspel over en weer, was een veelvoorkomend thema in haar werk. In haar kunst beeldde ze haar emoties over deze relatie vaak uit in dromerige en surrealistische beelden, zoals bloedende harten en vervormde landschappen.
Door deze kenmerken beschouwde haar tijdgenoten Kahlo als onderdeel van de surrealistische beweging. Die mening deelde ze overigens niet: ‘Ik heb nooit dromen geschilderd. Ik schilderde mijn eigen werkelijkheid.’
Pijn en optimisme hand in hand
Hoewel veel van Kahlo’s schilderijen pijn uitdrukken, zijn er vaak ook sporen van optimisme in verwerkt. Ze legde een sterke nadruk op haar eigen identiteit. In een tijd waarin vrouwen vaak waren veroordeeld tot een rol in de marge van de samenleving presenteerde ze zichzelf zoals ze was: kwetsbaar maar ook krachtig.
Leestip: Wie was Wilhelmina Drucker?
In interviews sprak ze dan ook vaak positief over het leven. Ze was dankbaar voor het leven dat de dokters haar hadden kunnen geven, en de bijdrage die ze had kunnen leveren aan de schilderkunst. ‘In alles kan schoonheid schuilen, zelfs in ergste verschrikking,’ zei ze.
Frida Kahlo’s erfenis
Frida Kahlo verkocht bij leven maar weinig schilderijen. Af en toe maakte ze een portret in opdracht, maar pas een jaar voor haar overlijden op 47-jarige leeftijd had ze haar eerste en enige solotentoonstelling in Mexico. Inmiddels zijn haar werken wereldwijd beroemd en brengen ze op veilingen miljoenen euro’s op.
In Nederland zijn er geen musea met een vaste collectie van Kahlo’s werk, maar haar kunst is regelmatig te zien in tijdelijke exposities. In het Drents Museum en Museum Cobra in Amstelveen waren eerder tentoonstellingen te zien met haar werk en persoonlijke objecten.
Steun de missie van National Geographic en krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium. Word nu lid!
