Het openbaar vervoer ligt stil, wegen zijn moeilijk begaanbaar en mensen worden opgeroepen om zo veel mogelijk vanuit huis te werken: winterweer legt ons land momenteel over de knie. Het is een situatie die doet denken aan januari en februari 1979, toen een van de zwaarste winters van de twintigste eeuw het land dagenlang ontwrichtte. Dat begon met strenge vorst en mondde uit in sneeuwstormen en noodsituaties waarbij complete dorpen geïsoleerd raakten. Hoe ging Nederland toen om met een winter die alles stilzette?
Nederland raakt volledig ingesneeuwd
In het Groningse dorp Ten Post was het kwik in de nacht van 4 op 5 januari tot 24,7 graden onder nul gezakt. Maar wie toen dacht het ergste gehad te hebben, kwam bedrogen uit. Op 12 februari begon het bijna een etmaal lang te ijzelen. Twee dagen later maakt een sneeuwstorm het winterse plaatje compleet: Nederland ontwaakt op 14 februari 1979 in een witte wereld.
De gevolgen waren niet mals. Een fijne poedersneeuw was in de nacht met een orkaankracht door het land gejaagd. Veel scholen en bedrijven blijven dicht. Het personeel kan met geen mogelijkheid op de locatie verschijnen. Het openbaar vervoer ligt plat en de wegen zijn onbegaanbaar. Wie het toch aandurft om de weg op te gaan, ziet door de opstuivende sneeuw geen hand voor ogen.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De grootste overlast wordt ervaren in het noorden. Daar zijn metershoge sneeuwduinen ontstaan, die in sommige gevallen zelfs tot de daken van huizen reiken. De sneeuw legt niet alleen het telefoonverkeer plat, maar zorgt ook voor stroomstoringen. In het Groningse Stedum, Middelstum Ten Boer en Zijldijk is er geen stroom.
In Het Vrije Volk van 15 februari 1979 vertelt burgemeester Sieto Mellema van Stedum over de situatie: ‘Rondom het dorp liggen metershoge sneeuwduinen. Ze zijn nu al uren met bulldozers uit Loppersum onderweg om hier vijftien bejaarden te evacueren. Of ze er doorkomen? ’t Is vreselijk! Sinds de storm begon zijn er al twee sneeuwploegen onderweg. We zijn ze kwijt!’
Zieken, zwangeren en gestrande reizigers
Een verslaggever van Het Parool die zich tijdens de sneeuwstorm in het noorden van Nederland begeeft, doet verslag van zijn auto- en treinreis. De snelweg tussen Groningen en Leeuwarden blijkt verlaten, op een paar gestrande en verlaten auto’s na. Tussen Akkrum en Heerenveen staan tientallen vrachtwagens stil in de sneeuw. Wonderwel weet hij een rijdende trein te vinden die hem terug naar Amsterdam brengt. Hortend en stotend, dat wel.
Leestip: In 1709 werd Europa overvallen door de koudste winter in vijf eeuwen
Elders in het land bevinden zich mensen met minder geluk. Het Algemeen Dagblad schrijft op 15 februari dat een huisarts uit Baflo ingesneeuwd raakte, onderweg naar een patiënt, en de laatste kilometers op handen en voeten moest afleggen. Een zwangere vrouw uit Wiersum die op het punt van bevallen stond, moest per trein naar Groningen, omdat de arts niet meer bij haar kon komen.
In een pompstation tussen Groningen en Hoogezand brengen 37 automobilisten noodgedwongen met elkaar de nacht door. Het is onmogelijk om contact te krijgen en reddingsploegen die kant op te sturen. Om over de gestrande reizigers op spekgladde perrons en luchthaven Schiphol nog maar niet te spreken.
In Friesland wordt het leger ingezet om sneeuw te ruimen en auto’s van de weg te takelen, maar het weer is zo bar en boos, dat de militairen onderweg zelf insneeuwen. Rupsvoertuigen moeten hen komen redden.
Voedseltekorten en hulp uit de lucht
Zoals wel vaker tijdens een noodsituatie, beginnen mensen te hamsteren. In Friesland raken binnen mum van tijd de kruidenierswinkels en supermarkten leeg. Er ontstaat een voedseltekort – met name brood is moeilijk te krijgen. Op sleeën en tractors vertrekt men vanuit het dorp naar de stad om eten in te slaan.
Leestip: Zo ziet het dagelijks leven eruit in de koudste stad ter wereld
In Wierum vindt zelfs een voedseldropping plaats. Een helikopter is opgestegen vanaf de vliegbasis in Leeuwarden om de mensen van eten te voorzien.
Aan melk is overigens geen gebrek. Omdat ook het koeltransport stilligt, barsten de koeltanks van de boeren uit hun voegen. Zij geven de melk gratis weg aan omwonenden of laten de tanks noodgedwongen leeglopen.
Zo’n twee tot drie dagen na de initiële sneeuwstorm begint de straffe wind in kracht af te nemen en kunnen eindelijk de sneeuwploegen aan de gang. Straten worden schoongeveegd, auto’s komen onder de sneeuw vandaan en de treinen kunnen weer rijden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
