Op 1 september 1939, vandaag precies 87 jaar geleden, valt nazi-Duitsland onverwacht buurland Polen binnen. Ondanks hevige weerstand blijkt het Poolse leger niet bestand tegen de Duitse blitzkrieg. Hoe verliep de Duitse inval die het startschot van de Tweede Wereldoorlog betekende?
Het Molotov-Ribbentroppact
In augustus 1939 sluiten Adolf Hitler en Jozef Stalin het Molotov-Ribbentroppact. Hierin was heimelijk vastgelegd dat beide leiders hun invloed in Oost-Europa konden uitbreiden. Duitsland zou het grootste deel van Polen bezetten, waar de Sovjet-Unie zich Oost-Polen, de Baltische staten en Finland toe zou eigenen.
Het verdrag was een klap in het gezicht van Frankrijk en Groot-Brittannië, die juist met de Sovjet-Unie in onderhandeling waren om een gezamenlijk front te vormen tegen Duitsland. Hun bedenkingen bij Stalins zuiveringspolitiek bleken een overeenkomst in de weg te staan. Dat aspect speelde voor Hitler geen rol: hij was toch al van plan om op termijn af te rekenen met het Sovjetregime.
Het begin van de oorlog: de invasie van Polen
Het startschot van de Tweede Wereldoorlog was Hitlers invasie van Polen, die op 1 september 1939 begon vanuit het al eerder bezette Slowakije. Met luchtsteun van de Stuka, een beruchte duikbommenwerper, denderde de Wehrmacht op diverse plaatsen de grens over. Twee legers van de Heeresgruppe Nord (‘Legergroep Noord’), onder leiding van generaal Fedor van Bock, voerden vanuit Noordoost-Duitsland een gecoördineerde actie uit.
Het 3de Leger van bevelhebber Georg von Küchler trok vanuit Oost-Pruisen naar het zuiden. Het 4de Leger van generaal Günther von Kluge viel vanuit Pommeren de Poolse Corridor binnen. Vervolgens rukten Duitse troepen oostwaarts op, waarbij ze de Weichsel overstaken en hun aanval richting Warschau voortzetten.
De Heeresgruppe Süd (‘Legergroep Zuid’), onder leiding van generaal Gerd von Rundstedt, nam het zuidwesten van Polen op de korrel, waarbij het 8ste Leger van generaal Johannes Blaskowitz en het 10de Leger van generaal Walter von Reichenau via het oosten van Duitsland opstoomden. Vanuit Slowakije marcheerde generaal Wilhelm List met zijn 14de Leger Krakau binnen.
De Poolse strijdkrachten waren minder goed uitgerust en gemotoriseerd dan de Wehrmacht. Binnen een week stonden de Duitsers aan de poort van de Poolse hoofdstad Warschau.
De val van Warschau
Half september raakte Warschau vanuit verschillende richtingen omsingeld. Duitse troepen van de Heeresgruppe Süd rukten vanuit het westen en zuiden op, terwijl het 3de Leger van de Heeresgruppe Nord rond 15 september de oostzijde van de stad bereikte. Na zware bombardementen en gevechten capituleerde de Poolse hoofdstad op 27 september. Vanaf dat moment zuchtte het grootste deel van het land onder het juk van de Duitse bezetter; de rest kwam in handen van de Sovjet-Unie.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Hoewel Frankrijk en Groot-Brittannië de oorlog hadden verklaard aan Duitsland, lieten de geallieerde luchtaanvallen op zich wachten. Het Franse leger deelde slechts wat speldenprikken uit aan de Frans-Duitse grens, en de British Expeditionary Force had pas enkele weken eerder voet op Franse bodem gezet toen Polen zich overgaf.
Tijdens de gehele winter van 1939-1940, de zogenoemde Schemeroorlog, zouden West-Europese landen slechts aarzelend optreden, terwijl de Finnen in het noorden moedig verzet boden tegen de aanstormende Sovjettroepen. Maar in april 1940 veranderde alles als de Wehrmacht Denemarken en Noorwegen binnenvalt.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
