In 1719 verscheen Robinson Crusoe, de beroemde roman van Daniel Defoe over een man die na een schipbreuk decennialang alleen op een eiland overleeft. Het verhaal was geen pure fictie. Defoe liet zich inspireren door de Schotse zeevaarder Alexander Selkirk, die ruim vier jaar moederziel alleen doorbracht op een onbewoond eiland in de Grote Oceaan. Hoe belandde hij daar? En hoe wist hij te overleven?
Een onrustige jeugd aan de Schotse kust
Alexander Selkirk werd in 1676 geboren in het Schotse vissersdorp Lower Largo, als zoon van een schoenmaker. Al op jonge leeftijd raakte hij geregeld in de problemen. Zo moest hij zich in 1693 voor de kerkenraad verantwoorden wegens ‘ongepast gedrag in de kerk’. In 1701 ging het opnieuw mis: hij had zijn eigen broers aangevallen.
Selkirks losbandige karakter leek slecht te passen in de hechte vissersgemeenschap van Lower Largo. Hij besloot zich daarom aan te sluiten bij de crew van ontdekkingsreiziger William Dampier.
Kaperij in dienst van de Engelse kroon
Dampier was geen piraat, maar een kaper: een zeerover met officiële toestemming van de Engelse Kroon. Met een zogeheten kaperbrief mocht hij tijdens de Spaanse Successieoorlog vijandelijke schepen aanvallen en plunderen.
In 1703 voer de bemanning uit richting Kaap Hoorn. Dampier nam de leiding over het schip St. George, terwijl Selkirk stuurman was op de Cinque Ports. Daar stond hij onder het gezag van kapitein Thomas Stradling, een man met wie hij al snel zou botsen.
Een conflict dat alles veranderde
De expeditie verliep rampzalig. In 1704 raakte de Cinque Ports zwaar beschadigd na een zeeslag met een Frans oorlogsschip. Ook een geplande plundering in Panama mislukte. Toen de bemanning uiteindelijk een handelsschip veroverde, besloot Dampier slechts de noodzakelijke voorraden mee te nemen en de rest achter te laten.
Leestip: De enerverende eerste expeditie naar de Noordpool per luchtballon
Kapitein Stradling was woedend. Hij brak met Dampier en zette zijn tocht zelfstandig voort. In september 1704 meerde hij aan bij het eiland Más a Tierra, ongeveer 670 kilometer voor de kust van Chili.
Selkirk was ervan overtuigd dat het schip te zwaar beschadigd was om veilig verder te varen. In een opwelling verklaarde hij liever op het eiland achter te blijven dan opnieuw de zee te trotseren. Stradling, nog altijd boos, nam hem bij zijn woord.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Met een geweer, een bijl, een mes, een kookpot, een Bijbel, wat beddengoed en kleren werd Selkirk op het onbewoonde eiland achtergelaten. Meteen kreeg Selkirk spijt van zijn woorden, maar het was al te laat: de Cinque Ports verdween uit het zicht. Hij moest in zijn eentje zien te overleven.
Leven in eenzaamheid
In de eerste maanden bleef Selkirk dicht bij de kust, hopend op redding. Hij leefde van kreeften, totdat zeeleeuwen tijdens het paringsseizoen het strand opeisten. Gedwongen trok hij het binnenland in.
Daar vond hij kuddes wilde geiten, die hem vlees en melk leverden. Wilde rapen en koolbladeren vulden zijn dieet aan. Toen zijn buskruit opraakte, maakte hij van aangespoelde metalen banden een nieuw mes. De leerbewerking die hij van zijn vader had geleerd, bleek van onschatbare waarde: Selkirk maakte kleding van geitenhuiden en bouwde eenvoudige hutten.
’s Nachts werd hij geplaagd door ratten. Volgens latere verslagen wist hij dat probleem op te lossen door zijn voedsel te delen met wilde katten, die zich rond zijn hut vestigden en de knaagdieren verdreven.
Redding na vier jaar afzondering
Op 2 februari 1709, na vier jaar en vier maanden op het eiland, werd Selkirk gered door Engelse kaperschepen onder bevel van Woodes Rogers, met Dampier als navigator. Verbijsterd door zijn doorzettingsvermogen, benoemden ze hem tot kapitein van een van de schepen die ze onderweg hadden buitgemaakt.
Leestip: Dit moordmysterie op de Noordpool is na 150 jaar nog steeds onopgelost
Zo ging Selkirk na zijn redding direct weer aan de slag als kaper. Pas in 1711, na acht jaar van huis te zijn geweest, keerde hij terug naar Engeland. In 1721, na nog jarenlang als zeeman te hebben geleefd, overleed hij waarschijnlijk aan gele koorts.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
