Namen als Noor, Noah, Luca en Julia behoren al jaren tot de populairste voornamen van Nederland en België. Lange doopnamen maken tegenwoordig steeds vaker plaats voor korte, moderne namen. In het oude Egypte keek men daar heel anders naar: je kreeg niet alleen een roepnaam, maar ook een geheime naam die niemand mocht kennen. En een farao? Die droeg er zelfs zes. Waarom hadden Egyptenaren zo veel namen? En wat betekenden ze?
Een geheime naam als deel van de ziel
In het oude Egypte kreeg een kind doorgaans twee namen. De eerste was de naam waarmee iemand dagelijks werd aangesproken. De tweede was de ren, een geheime naam die alleen bekend was aan de drager zelf, diens moeder en de goden.
Voor de Egyptenaren was de ren veel meer dan een naam. Ze beschouwden de ren als een essentieel onderdeel van iemands identiteit en zelfs van diens ziel. Men geloofde dat iemand die je ware naam kende, macht over je kon uitoefenen. Daarom bleef deze naam strikt geheim.
Voor gewone Egyptenaren waren twee namen voldoende. Voor de farao lag dat anders. Naast zijn geheime naam droeg hij een Horusnaam, een Nebtynaam, een Gouden Horusnaam, een prenomen en een nomen. Samen vormden deze zes namen een uitgebreid systeem waarmee zijn macht, afkomst en goddelijke status werden benadrukt.
De Horusnaam zorgt voor goddelijke erkenning
De Horusnaam ontstond tijdens de Eerste Dynastie, rond 3100 v.C., en is daarmee de oudste koninklijke titel van Egypte. In hiërogliefen werd deze naam weergegeven in een serech: een rechthoekig symbool dat de façade van het koninklijk paleis voorstelde.
Op de serech stond vaak een valk afgebeeld, het symbool van de god Horus. Met deze naam liet de farao zien dat hij onder bescherming van Horus stond en diens vertegenwoordiger op aarde was.
De Nebty, heerser van twee landen
Rond 2920 v.C. nam farao Semerchet als eerste een Nebtynaam aan. De term komt van het Egyptische woord nbtj en betekent ‘de twee dames’. Daarmee werden de godinnen Nechbet en Wadjet bedoeld, beschermsters van respectievelijk Opper- en Neder-Egypte.
De titel werd weergegeven met hiëroglyfen van twee manden, bekroond door een gier (Nechbet) en een cobra (Wadjet). Door deze naam te dragen benadrukte de farao dat hij de rechtmatige heerser was over beide delen van Egypte.
De Gouden Horusnaam, een naam voor de eeuwigheid
De Horus van Goud, of de Gouden Horusnaam, was de derde naam van de farao. Deze bestond uit een valk – het symbool van de god Horus – op of naast het symbool voor goud, gevolgd door de naam die de farao had gekozen. Er zijn verschillende theorieën over wat deze naam precies symboliseerde.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Zo werd goud in verband gebracht met ‘het eeuwige’. Wellicht geloofden de farao’s dat zij via hun Horusnaam eeuwig konden voortleven. Een andere theorie is dat de naam symbool stond voor de overwinning van Horus op zijn neef Seth.. Sommige onderzoekers wijzen erop dat de titel in latere Griekse en Demotische interpretaties werd opgevat als ‘hij die zijn vijand verslaat’.
De prenomen, de officiële troonnaam
Wanneer een farao de troon besteeg, nam hij een nieuwe naam aan: de prenomen of troonnaam. Dit was de officiële naam die op monumenten, wetten en staatsdocumenten verscheen.
De titel werd voorafgegaan door nswt-bity (‘Hij van de bies en de bij’), symbolen van Opper- en Neder-Egypte. De prenomen maakte duidelijk dat de farao over heel Egypte regeerde.
De nomen, de naam waarmee we farao’s kennen
De laatste titel was de nomen, de geboortenaam van de farao. Tegenwoordig onderscheiden we heersers vaak met nummers, zoals Ramses I, Ramses II en Ramses III. De Egyptenaren zelf gebruikten die nummers echter niet. Zij voegden extra elementen aan de naam toe om verschillende farao’s van elkaar te onderscheiden.
Zo veranderde de niet-koninklijk geboren Paramessu zijn naam na zijn troonsbestijging in Ramses (rꜤ-ms-sw), wat doorgaans wordt vertaald als ‘geboren uit Ra’ of ‘geschapen door Ra’.
Zijn kleinzoon stond bekend als Ramses Meryamun (Rꜥ-ms-sw mrj-Jmn, ‘geboren uit Ra, geliefd door Amon’), terwijl Ramses III (Rˁ msj sw ḥq3 Jwnw) de uitgebreidere naam Ramesisu Heqaiunu droeg: ‘geboren uit Ra, heerser van Heliopolis’.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
