De piramide van Choefoe – ook wel bekend als de grote piramide van Giza – heeft oorlogen, erosie en duizenden jaren geschiedenis doorstaan. Nu blijkt dat het monument mogelijk nog een andere opmerkelijke eigenschap bezit: volgens nieuw onderzoek is de piramide uitzonderlijk goed bestand tegen aardbevingen. Met behulp van trillingsmetingen ontdekten wetenschappers hoe de oude Egyptenaren erin slaagden deze constructie bestand te maken, zelfs tegen zwaar natuurgeweld.
Een monument dat bijna onaangetast bleef
Rond 2500 v.C. gaf farao Choefoe opdracht tot de bouw van wat later een van de beroemdste bouwwerken ter wereld zou worden. Gedurende tientallen jaren stapelden arbeiders meer dan 2,3 miljoen kalkstenen en granieten blokken op elkaar. Het resultaat was een piramide van bijna 147 meter hoog die vandaag de dag nog altijd overeind staat.
Dat de constructie indrukwekkend stevig is, was al langer bekend. Maar volgens een nieuwe studie van Egyptische en Japanse onderzoekers, afgelopen week gepubliceerd in het vakblad Scientific Reports, is de grote piramide mogelijk ook opvallend goed bestand tegen aardbevingen.
Leestip: Hoe werden de piramiden van Giza gebouwd?
Dat is bijzonder, want de regio rond Caïro heeft in het verleden meerdere zware bevingen meegemaakt. Tijdens een aardbeving in 1992 raakten duizenden gebouwen beschadigd en liepen historische monumenten scheuren op. De grote piramide kwam er echter vrijwel ongeschonden vanaf.
‘Er viel slechts één steen uit de piramide van Choefoe,’ zegt Mohamed ElGabry, seismoloog bij het National Research Institute of Astronomy and Geophysics (NRIAG) en hoofdauteur van het onderzoek. Maar hoe zijn de oude Egyptenaren erin geslaagd deze monumenten zo veerkrachtig te maken?
Op zoek naar het geheim van de stabiliteit
Om dit te begrijpen onderzochten de wetenschappers bijna veertig locaties in en rond het monument. Ze maten trillingen in onder meer de Koningskamer, de Koninginnekamer en verschillende gangen en holtes.
Met behulp van een techniek die bekendstaat als ambient vibration analysis konden ze vastleggen hoe trillingen zich door de structuur bewegen. Die gegevens geven inzicht in de manier waarop de piramide reageert wanneer de grond begint te beven.
Leestip: Ligt er echt een geheime stad onder de Egyptische piramiden?
De resultaten lieten zien dat trillingen opvallend gelijkmatig door het monument worden verspreid. Volgens de onderzoekers is dat een belangrijk teken van structurele stabiliteit.
Waarom aardbevingen minder schade aanrichten
De data wijzen erop dat de constructie ‘uitzonderlijk goed in balans is gebracht en nauwkeurig is afgestemd’ op stabiliteit, zegt Asem Mostafa, seismoloog bij NRIAG en mede-auteur van de studie.
Een belangrijke ontdekking was dat de trillingsfrequenties van de piramide verschillen van die van de bodem eromheen. Daardoor wordt het risico kleiner dat trillingen elkaar versterken tijdens een aardbeving.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
‘De dominante trillingsfrequenties van de piramide verschillen aanzienlijk van die van de omringende bodem, wat waarschijnlijk resonantie-effecten tijdens aardbevingen vermindert,’ zegt Mostafa.
Juist die resonantie kan gebouwen ernstig beschadigen. Wanneer een constructie meetrilt op dezelfde frequentie als de ondergrond, kunnen schokken steeds sterker worden. Bij de grote piramide lijkt dat effect juist beperkt te blijven.
Eeuwen van bouwkundige ervaring
De onderzoekers benadrukken dat ze niet kunnen vaststellen of de piramide bewust is ontworpen om aardbevingen te weerstaan. Toch denken ze dat de stabiliteit geen toeval is.
De bouwers van de piramide van Choefoe konden voortbouwen op eeuwen aan ervaring met eerdere piramides. Generaties architecten en ambachtslieden leerden welke ontwerpen werkten en welke problemen opleverden. ‘Wij zien dit als het hoogtepunt van eeuwen waarin Egyptische bouwers leerden van zowel successen als mislukkingen,’ zegt Mostafa.
Leestip: Een Egyptische piramide opnieuw betegelen, kan dat zomaar?
Veel kenmerken die de grote piramide zo sterk maken, waren al bekend. De constructie heeft een brede basis, is vrijwel perfect symmetrisch en rust op een stevige rotsbodem. Samen zorgen die eigenschappen voor een uitzonderlijk stabiel geheel. ‘Dat de constructie uitzonderlijk stevig is, stond eigenlijk nooit ter discussie,’ voegt Mostafa toe.
Meer dan een indrukwekkend grafmonument
De onderzoekers ontdekten bovendien dat de ontlastingskamers boven de Koningskamer mogelijk een extra beschermende rol spelen. Die ruimtes lijken bepaalde trillingen af te zwakken voordat ze de grafkamer bereiken, waardoor schadelijke schokken minder impact hebben.
Volgens de onderzoekers laat de studie zien hoe verfijnd de bouwtechnieken van de oude Egyptenaren waren. Zonder moderne meetapparatuur ontwikkelden zij constructiemethoden die duizenden jaren later nog altijd standhouden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jim is editor voor National Geographic. Hij studeerde sociale geografie, en specialiseerde zich in duurzaamheid en groene steden. Schrijven is zijn passie; hij ziet in elk verhaal – hoe klein ook – een kans om de wereld beter te begrijpen. In zijn vrije tijd bezoekt hij graag concerten en filmhuizen, of gaat hij hardlopen.
