Dertig jaar lang wist ze uit handen van justitie te blijven en woonde ze onder een valse identiteit in Berlijn. Maar in februari 2024 kwam er een einde aan een van de langste klopjachten uit de recente Duitse geschiedenis: Daniela Klette, lid van de voormalige terreurgroep Rote Armee Fraktion, werd gearresteerd in haar appartement in Kreuzberg. Vandaag werd ze in Duitsland veroordeeld tot dertien jaar cel voor een reeks gewapende roofovervallen waarmee zij en andere oud-RAF-leden jarenlang hun leven in de illegaliteit financierden.
De zaak zet een donkere periode uit de Europese naoorlogse geschiedenis in de schijnwerpers. In de jaren zeventig en tachtig werd Europa geteisterd door terreurgroepen die aanslagen pleegden, vliegtuigen kaapten en politici ontvoerden. Hun doel: de democratische orde ontwrichten en plaatsmaken voor een revolutionaire samenleving. Maar waar kwam dat geweld vandaan?
Europa in de greep van extreemlinks terrorisme
In de jaren zeventig ontstonden in verschillende Europese landen gewapende marxistische groeperingen. Ze zagen zichzelf als revolutionaire bewegingen die streden tegen kapitalisme, imperialisme en wat zij beschouwden als autoritaire staten.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
In Italië groeiden de Brigate Rosse – de Rode Brigades – uit tot een van de beruchtste organisaties van Europa. De groep werd in 1970 opgericht en wilde de Italiaanse parlementaire democratie omverwerpen. Dat gebeurde in een periode van politieke instabiliteit: tussen 1945 en 1979 kende Italië maar liefst twintig verschillende regeringen.
Om hun revolutie te financieren en politieke druk uit te oefenen, pleegden de Rode Brigades bankovervallen, ontvoeringen en aanslagen.
De moord op Aldo Moro
Een van de bekendste slachtoffers van de Rode Brigades was voormalig premier Aldo Moro. In 1978 werd hij ontvoerd terwijl hij onderweg was naar het parlement. Na 55 dagen gevangenschap werd hij vermoord teruggevonden in de kofferbak van een auto in Rome.
Een andere spraakmakende ontvoering betrof de Amerikaanse NAVO-generaal James Dozier. Hij werd 42 dagen vastgehouden, maar uiteindelijk levend bevrijd door een Italiaans commandoteam.
De moord op Moro veroorzaakte een schokgolf in Italië en leidde samen met grootschalige arrestaties uiteindelijk tot de neergang van de Rode Brigades.
De RAF: het gewelddadige gezicht van het naoorlogse Duitsland
De Rode Brigades hadden in de Duitse Rote Armee Fraktion (RAF) een nog gewelddadigere tegenhanger. De RAF werd in 1970 als de Baader-Meinhofgroep opgericht door een aantal activisten, onder wie beroepscrimineel Andreas Baader en journalist Ulrike Meinhof.
Waar de Rode Brigades streefden naar een communistisch Italië, verzette de RAF zich vooral tegen het aanblijven van voormalige nazifunctionarissen in West-Duitsland. Dat de communistische partij werd verboden en de voormalige nazi Kurt Georg Kiesinger het tot kanselier schopte, was voor de RAF duidelijk bewijs dat de Duitse politiek weigerde te hervormen.
Als reactie daarop profileerde de RAF zichzelf als een ‘volksverdedigingsorganisatie’ met als doel een marxistisch-leninistische staat te stichten. Uit recent onderzoek is gebleken dat veel van de activiteiten van de RAF werden gefinancierd door de Stasi, de Oost-Duitse inlichtingendienst.
De ‘Duitse herfst’ van 1977
De RAF was verantwoordelijk voor tal van bomaanslagen, ontvoeringen en moorden. Het dieptepunt werd bereikt in 1977, een jaar dat de boeken inging als de Deutscher Herbst, de ‘Duitse herfst’.
In dat jaar vermoordde de RAF de Duitse procureur-generaal Siegfried Buback (zie afbeelding bovenaan), evenals de vooraanstaande Duitse zakenman Hanns-Martin Schleyer. Schleyer, die aan het hoofd stond van twee machtige werkgeversorganisaties, had als SS’er deel uitgemaakt van het naziregime.
De kaping in Mogadishu
Op 13 oktober van datzelfde jaar werd een toestel van luchtvaartmaatschappij Lufthansa gekaapt door de terroristische vleugel van het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), dat de RAF openlijk steunde.
Tijdens een vlucht van Palma de Mallorca naar Frankfurt namen vier terroristen van de PFLP het gezag over en werd het vliegtuig na een aantal stops uiteindelijk in de Somalische hoofdstad Mogadishu aan de grond gezet. De terroristen eisten de vrijlating van tien gevangen RAF-leden en vijftien miljoen dollar in contanten.
Nadat gezagvoerder Jürgen Schumann was doodgeschoten, wist een speciale Duitse antiterrorisme-eenheid, de GSG-9, het vliegtuig te bestormen en op wonderbaarlijke wijze alle 86 passagiers te redden. Drie terroristen werden gedood. De vierde, Souhaila Andrawes, werd ingerekend.
Het einde van de RAF, en de veroordeling van Daniela Klette
Na de geweldsgolf trad de West-Duitse overheid hard op. Speciale opsporingsteams werden opgericht en veel RAF-leden belandden in de gevangenis.
Na de val van de Berlijnse Muur verloor de organisatie steeds meer steun en politieke betekenis. In 1993 verklaarden de overgebleven leden geen geweld meer tegen burgers te gebruiken. In 1998 hief de RAF zichzelf officieel op. Toch bleef de schaduw van de organisatie nog lang boven Duitsland hangen.
Daniela Klette en twee andere voormalige RAF-leden werden er later van verdacht tientallen gewapende roofovervallen te hebben gepleegd om hun leven ondergedoken te financieren. Volgens justitie maakten zij daarbij meer dan twee miljoen euro buit.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Kevin is als Managing Editor Digital verantwoordelijk voor de digitale kanalen van National Geographic. In zijn vrije tijd reist hij het liefst naar bestemmingen die de meeste toeristen doorgaans mijden, zoals Transnistrië, Mongolië of Iran. Daarnaast gaat hij graag op pad met zijn camera en probeert hij nieuwe sporten uit.
