In de zevende aflevering van de nieuwe podcast Veldheren Historia nemen Mart en Tom de Kruif je mee naar het noorden van Gallië. Vanaf 57 v.C. probeert Julius Caesar de stammen in dit gebied onder Romeins gezag te brengen. Enkele jaren later krijgt hij te maken met onverwacht en hevig verzet: Ambiorix, een van de leiders van de Eburonen, lokt een Romeinse strijdmacht in de val.
Hoe Caesar de Belgae onder Romeins gezag brengt
In 58 v.C. begint Julius Caesar aan de verovering van Gallië. Een jaar later trekt hij naar het noorden, waar verschillende stammen wonen die de Romeinen gezamenlijk aanduiden als de Belgae. Tot deze groep rekent Caesar ook de Eburonen, die in het gebied tussen Maas en Rijn leven. In een reeks veldtochten brengt hij steeds meer van deze stammen onder Romeins gezag.
In 54 v.C. zorgt een misoogst in Gallië voor grote voedseltekorten. Ook de stammen in het gebied van de Belgae worden getroffen, terwijl ze tegelijkertijd graan en vee aan de Romeinen moeten leveren. Ambiorix, een van de twee bekende leiders van de Eburonen, komt tegen de Romeinse aanwezigheid in opstand.
In zijn Commentarii de Bello Gallico schrijft Caesar hoe hij zich vanwege de voedselschaarste gedwongen ziet zijn legioenen over verschillende winterkampen in het gebied van de Belgae te verspreiden. Omdat Caesars eigen verslag onze belangrijkste bron voor deze gebeurtenissen is, kennen we het verloop van de opstand grotendeels vanuit Romeins perspectief.
Ambiorix ziet een kans: als hij snel handelt, kan hij de verspreide Romeinse troepen één voor één aanvallen voordat ze elkaar te hulp kunnen komen. Hij richt zich als eerste op het winterkamp bij Atuatuca, waarvan de precieze locatie nog altijd wordt betwist. Daar zijn het veertiende legioen en aanvullende Romeinse troepen gelegerd, onder leiding van de legaten Quintus Titurius Sabinus en Lucius Aurunculeius Cotta.
De list waarmee Ambiorix de Romeinen uit hun kamp lokt
Ambiorix laat zijn troepen het legerkamp aanvallen. De aanval verrast de legionairs, maar wordt afgeslagen. Hierna wil Ambiorix, die eerder met de Romeinen had samengewerkt, onderhandelen.
Volgens Caesars verslag verontschuldigt hij zich voor de aanval en beweert hij dat hij door zijn eigen volk gedwongen is de Romeinen aan te vallen. Bovendien waarschuwt hij dat een grote Germaanse strijdmacht de Rijn zou zijn overgestoken en op weg is naar de Romeinse winterkampen.
Beluister hier de zevende aflevering van Veldheren Historia.
Ambiorix biedt de Romeinen een vrije aftocht aan. Sabinus gelooft hem; Cotta wil Caesars bevelen volgen en in het versterkte kamp blijven. Uiteindelijk krijgt Sabinus zijn zin en vertrekken de Romeinen bij zonsopkomst in de richting van de nabijgelegen winterkampen van Cicero en Labienus.
De Romeinen verplaatsen zich langzaam. Ze nemen hun bagage, uitrusting en lastdieren mee. Na enige tijd trekt de lange, zwaarbeladen colonne een smalle vallei in, waar de krijgers van Ambiorix verdekt staan opgesteld.
In de vallei klapt de val dicht
Zodra de Romeinse colonne zich in de vallei bevindt, vallen de Eburonen aan. De voorhoede wordt teruggedrongen, terwijl de achterhoede probeert weg te komen. Chaos breekt uit onder de legionairs. Cotta probeert zijn mannen in slagorde op te stellen, terwijl de Eburonen hen vanuit de omgeving blijven bestoken.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
De verliezen lopen snel op. Volgens Caesar raakt Cotta gewond en weigert hij over overgave te onderhandelen. Sabinus probeert dat wel. Wanneer hij met enkele officieren naar Ambiorix gaat, worden zij gedood. Cotta sneuvelt tijdens de gevechten. Hierna wordt de Romeinse strijdmacht vrijwel volledig vernietigd. Slechts enkele overlevenden weten andere Romeinse winterkampen te bereiken.
Caesar neemt wraak, maar Ambiorix ontsnapt
Ook in het legerkamp van Quintus Cicero is de situatie inmiddels kritiek. Verschillende opstandige stammen hebben zich bij de strijd aangesloten en belegeren het kamp. Na dagen van gevechten lukt het Cicero om een bericht naar Caesar te sturen.
Caesar reageert snel en trekt met versterkingen naar het belegerde kamp. Hij weet de belegeraars te verslaan en Cicero's troepen te ontzetten, maar Ambiorix zelf weet aan de Romeinen te ontkomen.
Daarna begint Caesar een harde vergeldingscampagne tegen de Eburonen. Hun gebied wordt geplunderd, inwoners worden gedood of tot slaaf gemaakt en vee en voorraden worden weggevoerd. Caesar probeert Ambiorix eveneens in handen te krijgen, maar slaagt daar niet in.
Na Caesars campagnes verdwijnen de Eburonen uiteindelijk als herkenbare politieke groep uit de geschreven bronnen. Ook Ambiorix verdwijnt uit beeld: wat er uiteindelijk met hem is gebeurd, is onbekend.
Eeuwen later krijgt hij een nieuw leven als historisch symbool. Vooral in het negentiende-eeuwse België groeit Ambiorix uit tot een nationale held, die wordt voorgesteld als symbool van verzet tegen buitenlandse overheersing.
Meer weten over Ambiorix en de opstand van de Eburonen? In de nieuwe podcast Veldheren Historia nemen voormalig Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif en zijn zoon, geschiedenisleraar Tom de Kruif, je mee in de geschiedenis. Aan de hand van kleine en persoonlijke verhalen schetsen vader en zoon De Kruif de militaire, politieke en culturele achtergronden. Beluister Veldheren Historia via Spotify of een andere podcast-app.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
