‘Tussen koningin en Raspoetin,’ kopt het Duitse weekblad Der Spiegel op 13 juni 1956 boven een paginagrote foto van prins Bernhard. Een anonieme bron beschrijft hoe groot de invloed van geloofsgenezer Greet Hofmans op koningin Juliana zou zijn geworden. Later blijkt die bron niemand minder dan prins Bernhard zelf te zijn, die Hofmans koste wat kost uit de omgeving van de koningin wilde verwijderen. Wie was deze spirituele genezer, en hoe groeide haar aanwezigheid aan het hof uit tot een van de grootste crises in de geschiedenis van de Nederlandse monarchie?
Een eenvoudige jeugd in Amsterdam
Margaretha ‘Greet’ Hofmans wordt op 23 juni 1894 geboren in Amsterdam. Ze is het oudste kind van een zieke matroos, en thuis heeft de familie het niet breed. Greet verlaat op haar elfde de basisschool om te gaan werken. Als haar moeder in 1914 verlamd raakt, neemt Greet ook de huishouding op zich.
Greet houdt van kunst en cultuur. Ze bezoekt graag volksconcerten, het theater en dansvoorstellingen. Zelf wil ze graag actrice worden. Of balletdanseres, zoals haar idool Anna Pavlova. Greet doet auditie bij verschillende theatergenootschappen, maar wordt afgewezen. Ze is vervolgens werkzaam als naaister en fabrieksarbeider.
Op zoek naar spirituele antwoorden
Greets moeder Hermania is lid van de Amsterdamse afdeling van de Theosofische Vereniging, een wereldwijde gemeenschap gebaseerd op de overtuiging dat alle religies en filosofieën op dezelfde universele waarheid en grondbeginselen zijn gebaseerd.
In 1908 wordt Greet ook lid, en maakt ze kennis met verschillende antroposofen en theologen. In 1922 verlaat Greet de Theosofische Vereniging, na misbruik door een medelid.
Toch blijft haar belangstelling voor spiritualiteit bestaan. Ze bezoekt regelmatig de zogenoemde Sterkampen in Drenthe, waar de Indiase filosoof Jiddu Krishnamurti spreekt. Binnen de theosofie wordt hij op dat moment gezien als de langverwachte 'wereldleraar'.
Actief in het verzet
Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt is Hofmans werkzaam bij een bedrijf met Joodse eigenaren. Zij worden tijdens de oorlog opgepakt, waarna Greet zich aansluit bij Amsterdamse verzetsgroep Waterman. Ze smokkelt voedselbonnen en helpt Joodse kinderen onder te duiken.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
‘Na de bevrijding stond ik voor een diep conflict,’ vertelt Hofmans in 1956 in een interview met Elsevier Weekblad. ‘Het helpen van mensen in de oorlog was heerlijk. Ik vroeg mij af waarom mensen op de wereld zijn en waarom het leed heerst. Waarom ik zelf op de wereld was. Ik heb gesmeekt en gebeden om bijgestaan te worden.’
De ‘helderhorendheid’ van medium Hofmans
Op 2 maart 1946 ervaart ze de gevraagde hulp voor het eerst. Naar eigen zeggen hoort ze stemmen van een geestelijke gids die zij Ex noemt. Samen met Jan Willem Kaiser reist ze vervolgens door Nederland. Hofmans ontvangt boodschappen, Kaiser geeft daar uitleg aan tijdens bijeenkomsten en consulten.
Later vestigen zij zich op landgoed Molencaten, waar baron Van Heeckeren hun onderdak biedt. Hofmans raakt ervan overtuigd dat de boodschappen afkomstig zijn van de in 1939 overleden occultist M. J. J. Exler.
Vanuit Molencaten blijft Hofmans bijeenkomsten, gespreksgroepen en consulten organiseren. Al snel trekken ze veel bezoekers. Dagelijks staan er honderden mensen op de stoep, en vallen er per post tientallen hulpvragen binnen.
Later zegt Hofmans niet alleen boodschappen van Exler, maar ook van Christus te ontvangen. Aanhangers schrijven haar bijzondere genezingen toe, zoals het genezen van een blinde jongen, al zijn die nooit wetenschappelijk aangetoond.
Hoe Greet Hofmans het vertrouwen van Juliana won
De berichten over ‘juffrouw Hofmans’ bereiken ook het koninklijk huis. Zouden de handopleggingen van Hofmans wellicht iets kunnen doen aan de ongeneeslijke oogafwijking van prinses Marijke? In 1948 wordt Hofmans aan het hof geïntroduceerd. Hier klikt het direct met de sociaal bewogen en spiritueel geïnteresseerde koningin Juliana.
De twee worden vriendinnen, en Hofmans wordt een vertrouwelinge aan het hof. Ze organiseert er praatsessies en blijft regelmatig op Paleis Soestdijk logeren. Prinsgemaal Bernhard is hier niet blij mee: hij is kritisch over het uitblijven van vooruitgang bij zijn dochter en de ideeën die Hofmans met zijn vrouw deelt.
Een ‘Nederlandse Raspoetin’ aan het hof
Op verzoek van prins Bernhard moet Hofmans in 1952 het paleis verlaten. Voor Hofmans is dit geen probleem. Ze trekt in bij een bevriende familie in Baarn – op een steenworp afstand van het paleis – en blijft Juliana bezoeken.
Het blijft echter rommelen aan het hof. De pacifistische uitspraken van Juliana en de buitenechtelijke escapades van Bernhard drijven het echtpaar langzaam uit elkaar. Juliana omringt zich door Hofmans en haar vertrouwelingen, en verneemt het gerucht dat Bernhard haar krankzinnig wil laten verklaren, waarna hij de voogdij over prinses Beatrix op zich kan nemen. Juliana dreigt op haar beurt met een echtscheiding.
Als de Britse krant Daily Express en de Duitse Der Spiegel over de strubbelingen aan het Nederlandse hof publiceren, grijpt het kabinet Drees in. De betreffende editie van Der Spiegel wordt verboden en de Nederlandse pers wordt dringend verzocht om niet over de Greet Hofmans-affaire te publiceren. Op aandringen van het kabinet moet Juliana in 1956 definitief de banden met Hofmans en haar vertrouwelingen doorsnijden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
