Bijna iedereen kent de draken uit Game of Thrones. Maar diep onder de kalkstenen heuvels van Slovenië leeft een wezen dat eeuwenlang werkelijk voor een draak werd aangezien. In de beroemde grotten van Postojna zwemmen bleke, slangachtige salamanders rond met lange staarten en een bijna buitenaardse uitstraling. En het bijzondere: je kunt ze gewoon met eigen ogen zien.
De olm, de opvallendste grotbewoner ter wereld
De mysterieuze dieren, officieel olmen (Proteus anguinus) genoemd, behoren tot de opvallendste grotbewoners ter wereld. In geen enkele andere grot is de biodiversiteit zo groot als in Postojna. Tussen krekels, miljoenpoten en zeldzame kevers leeft hier een dier dat wetenschappers al eeuwen fascineert.
Hoewel de olmen geen vleugels hebben en geen vuur spuwen, beschikken ze wel over opmerkelijke eigenschappen. De bijna doorschijnende watersalamanders kunnen ongeveer dertig centimeter lang worden, meer dan honderd jaar oud worden en jarenlang zonder voedsel overleven.
Ook kunnen ze verloren ledematen opnieuw laten aangroeien. Wetenschappers onderzoeken hun DNA in de hoop te begrijpen hoe zulke extreme aanpassingen mogelijk zijn.
Waarom inwoners dachten dat hier draken leefden
Eeuwenlang geloofden bewoners van de regio dat de olmen afstamden van draken. In Slovenië spelen draken al sinds mensenheugenis een belangrijke rol in legendes en volksverhalen.
In de winter stroomt warme nevel uit de grotten van Postojna naar buiten. Voor de inwoners van vroeger leek het alsof een enorm wezen diep onder de grond ademhaalde. In werkelijkheid ontstaat de mist doordat de relatief warme lucht uit de grot botst met koude buitenlucht.
Leestip: Smaragdgroen water en gouden druipsteenformaties: is de Križnagrot de mooiste grot van Europa?
Toen overstromingen soms dode salamanders mee naar buiten spoelden, zagen bewoners daarin het bewijs dat er diep in de grotten enorme draken moesten leven. De vreemde, bleke dieren werden beschouwd als babydraken.
‘De grotten waren de poort naar een andere wereld, een gevaarlijke en donkere wereld,’ zegt gids Kevin Klun Valenčič uit Postojna. ‘Onder de grond moest je je angsten onder ogen zien en ertegen vechten, alsof je een draak versloeg.’
Op zoek naar de mysterieuze olm
De grotten van Postojna liggen op minder dan een uur rijden van de Sloveense hoofdstad Ljubljana en trekken jaarlijks meer dan een half miljoen bezoekers. Veel reizigers komen voor de indrukwekkende stalagmieten en ondergrondse zalen, maar hopen vooral een glimp op te vangen van de olmen.
Wetenschappers en natuurbeschermers proberen ondertussen beter te begrijpen hoe kwetsbaar de dieren zijn, en hoe ze beschermd kunnen worden.
Wie de drukte wil vermijden, kan deelnemen aan een speciale tocht bij lamplicht, diep de grotten in. Het aantal deelnemers is bewust beperkt om de dieren niet te verstoren.
Tijdens deze drie uur durende tocht moet je abseilen, varen en klimmen, terwijl je op zoek gaat naar de verborgen salamanders. In het schijnsel van een hoofdlamp krijgt de bleke huid van de olm een bijna neonachtige gloed.
Een van de zeldzaamste dieren van Europa
Olmen planten zich uiterst langzaam voort. In het wild komt naar schatting slechts één op de 250 eieren uit. Juist daarom verbaasden onderzoekers zich toen in Postojna minstens dertig van de 43 eieren succesvol uitkwamen – een uitzonderlijk hoog aantal.
Leestip: Waarom steeds meer wandelaars voor Slovenië kiezen voor een wandelvakantie
Hoe dat precies mogelijk is, weten wetenschappers nog niet. Ondertussen blijven bezoekers van over de hele wereld naar de Sloveense grotten afreizen om het mysterieuze dier met eigen ogen te zien. Zoals onderzoeker Primož Gnezda het samenvat: ‘Iedereen wil een draak zien.’
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Kevin is als Managing Editor Digital verantwoordelijk voor de digitale kanalen van National Geographic. In zijn vrije tijd reist hij het liefst naar bestemmingen die de meeste toeristen doorgaans mijden, zoals Transnistrië, Mongolië of Iran. Daarnaast gaat hij graag op pad met zijn camera en probeert hij nieuwe sporten uit.
