Als het zo tropisch warm wordt als deze week, lijkt de schaduw van een boom een ideale plek om verkoeling te zoeken. Maar bij één boom kun je beter uit de buurt blijven. Op Aruba, Curaçao en Bonaire groeit de manzanilla, door Guinness World Records uitgeroepen tot ‘gevaarlijkste boom ter wereld’. Het melkachtige sap kan pijnlijke blaren veroorzaken en de appelachtige vruchten zijn zeer giftig. Zelfs schuilen onder zijn bladerdak tijdens een regenbui wordt afgeraden. Wat maakt deze tropische boom zo gevaarlijk – en waarom groeit hij nog altijd langs Caribische stranden?
Waarom je niet onder deze boom wilt staan
De manzanilla (Hippomane mancinella) komt voornamelijk voor in Midden-Amerika en het Caribisch gebied, waaronder Curaçao, Aruba en Bonaire. De grijsbruine stam kan tot wel vijftien meter hoog worden en draagt een dicht, groen bladerdek. De boom groeit vaak langs de kust
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
De boom heeft een beruchte status. Bordjes waarschuwen dat zelfs aanraken gevaarlijk kan zijn, en soms wordt met rode verf en kruizen duidelijk gemaakt dat je er ver bij uit de buurt moet blijven. Dat komt omdat elk deel van de manzanilla, van het sap tot de vruchten, giftig is.
Het witte, melkachtige sap dat uit gebroken takken sijpelt, zorgt voor een branderige reactie op de huid. Zelfs een enkel druppeltje op de huid kan pijnlijke blaren achterlaten. Er wordt zelfs geadviseerd om tijdens een regenbui geen onderdak te zoeken onder de manzanilla – de regendruppels die langs de boom naar beneden vallen, zouden al een reactie veroorzaken op de huid.
De vruchten lijken op kleine appels, maar zijn zeer giftig
Ook de groene vruchten die hoog in de boomtoppen hangen, zijn levensgevaarlijk. Ze lijken op wilde appels, maar één hap kan al leiden tot ondraaglijke pijn en een opgezwollen keel. Ook maag- en darmontstekingen, bloedingen en ademhalingsproblemen behoren tot de mogelijke gevolgen.
Het kappen of verbranden van het hout is eveneens riskant. Naast de ernstige verwondingen die het melksap kan veroorzaken, kan de rook die vrijkomt de longen en ogen irriteren. Komt het sap in je ogen? Dan kan dat zelfs leiden tot blijvende oogschade.
Hoe de manzanilla een bedenkelijke bijnaam kreeg
Europese zeevaarders en kolonisten kwamen op pijnlijke wijze achter de giftige eigenschappen van de manzanilla. Het eerste verslag over de manzanillaboom komt van de Spaanse arts Diego Álvarez Chanca, die in 1493 met Christoffel Columbus meereisde op diens tweede tocht naar de Nieuwe Wereld.
Volgens Chanca waren enkele mannen benieuwd naar de smaak van de onbekende vruchten: ‘Maar al bij het aanraken met hun tong zwollen hun mond en wangen op, en ze kregen te maken met hevige hitte en pijn.’ De Spanjaarden gaven de boom al snel een veelzeggende naam: La Manzanilla de la Muerte, oftewel ‘het kleine appeltje des doods’.
De Franse scheepschirurgijn Alexandre Exquemelin schreef in zijn reisverslag De Americaensche Zee-rovers (1678) over het leven in de Caraïben en de boekaniers van Tortuga. Hij noteerde echter ook een passage over de manzanilla: ‘Op een dag, hevig geplaagd door muggen, sneed ik een tak van de boom af om als waaier te gebruiken. De volgende dag was mijn gezicht opgezwollen en bedekt met blaren, alsof het ernstig verbrand was. Drie dagen lang kon ik niets zien.’
Gevaarlijk, maar onmisbaar op de Caraïben
Ondanks zijn beruchte reputatie is het hout van de manzanillaboom gewild bij sommige meubelmakers. Zodra het hout in de zon is gedroogd, verdwijnen de giftige eigenschappen grotendeels. Ondanks de risico’s wordt het hout al eeuwenlang gebruikt voor meubels, kasten en andere ambachtelijke voorwerpen in het Caribisch gebied.
Daarnaast vervult de manzanilla een belangrijke rol in het Caribische ecosysteem. Zo helpen de brede wortels erosie langs de kust te voorkomen, wat van groot belang is voor de stabiliteit van het strand en de omliggende natuur.
Het dichte bladerdek biedt bovendien een veilig leefgebied voor allerlei dieren. Sommige soorten, zoals leguanen, zijn immuun voor de giftige stoffen en eten de vruchten zonder problemen. Ook bepaalde vogelsoorten en krabben lijken de manzanilla te kunnen eten zonder de schadelijke gevolgen die mensen ondervinden.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jim is editor voor National Geographic. Hij studeerde sociale geografie, en specialiseerde zich in duurzaamheid en groene steden. Schrijven is zijn passie; hij ziet in elk verhaal – hoe klein ook – een kans om de wereld beter te begrijpen. In zijn vrije tijd bezoekt hij graag concerten en filmhuizen, of gaat hij hardlopen.
