Ontmoet de meesterfotograaf met maar een missie: ons de zee laten zien

Zonder fotografie zou de wereld onder het oceaanoppervlak voor de meeste mensen een mysterie blijven.Friday, August 3, 2018

Door Becky Harlan
Foto's Van David Doubilet
Barracuda's zwemmen in een kring om Dinah Halstead in de Milne Bay van Papoea-Nieuw-Guinea. Scholen barracuda's vormen vaak een cirkel als verdedigingsmechanisme. Dinah stak haar arm uit terwijl ze om haar heen zwommen. Dit gebaar maakt het beeld alleen maar sterker. – David Doubilet

De grensverleggende onderwaterfotograaf David Doubilet, wiens eerste foto in 1972 in National Geographic werd gepubliceerd, heeft zijn leven gewijd aan het vastleggen van de actie, drama en poëzie in onze oceanen. Hij wil deze foto’s laten zien aan iedereen die deze taferelen nooit met eigen ogen zal aanschouwen.

Ik vroeg Doubilet wat zijn drijfveren zijn om steeds weer op zoek te gaan naar verhalen over onze snel veranderende zeeën en deze te delen. Een bewerkte versie van ons gesprek is hieronder gepubliceerd en gaat vergezeld van enkele van zijn meest gedenkwaardige foto’s uit zijn carrière.

Waardoor werd je tot onderwaterfotografie aangetrokken?

Toen ik ongeveer tien jaar oud was, was ik gefascineerd door een afbeelding in National Geographic van Luis Marden die samen met kapitein Jacques Cousteau aan boord van de Calypso stond. Cousteau was een legende, een internationale ster. Luis Marden was een onderwaterfotograaf van National Geographic en mijn held. Ik wilde net als Luis Marden foto's maken van een geheime wereld.

Wat was de eerste foto die je onder water maakte?

Jacques Cousteau instrueert Luis Marden voordat ze met een Aqua-Lung gaan duiken.

Mijn eerste foto’s waren mislukkingen. Het waren slechte, donkere foto’s van vissenkonten en mensenvoeten. Later gebruikte ik een betere, vooroorlogse Leica-camera met een aluminiumbehuizing. Ik benutte elk moment om onderwaterfoto’s te maken in New Jersey of de Bahama’s. Mijn eerste geslaagde foto’s van duikers die decomprimeren in Small Hope Bay maakte ik toen ik dertien was. Ik won de derde prijs en kreeg een prachtige medaille die ik om sentimentele redenen nog steeds bewaar.

Hoe zag het werkveld er destijds uit?

bekijk galerij

Mijn collega’s en ik leunden op de brede schouders van Hans Hass en Jacque Cousteau. Sommigen van ons maakten onderwaterfoto’s met primitieve apparatuur. Het veld lag wijd open, omdat het niet echt bestond. We spraken over de apparatuur en hoe we deze konden verbeteren. Het was en is nog steeds een uitdaging om een goede foto te maken in een wereld waarin je op een heldere dag dertig meter ver kan kijken. We werkten in oceanen vol bizar en wonderschoon leven, maar werden gehinderd door licht, tijd en technologie. Dat was frustrerend, omdat we foto’s ‘zagen’ die we niet konden maken.

Wat is tot nu toe het meest gedenkwaardige moment dat je hebt meegemaakt in zee?

Ik maakte foto’s van het Great Barrier Reef bij Heron Island, toen ik een slapende Scarus frenatus, die tot de papegaaivissen behoort, passeerde terwijl die zijn stralend witte tanden bloot leek te lachen. Met hun tanden bijten en schaven deze vissen stukjes koraal af, waardoor fijn, wit zand ontstaat. Ik moest aan mijn tandarts denken toen ik zijn winnende glimlach fotografeerde. —David Doubilet

Ik heb veel magische en surrealistische momenten beleefd in zee. Zo heb ik met zeeleeuwen gedoken en ijsbergen van onderen gezien. Aan één ontmoeting denk ik echter met zowel plezier als bezorgdheid terug. Toen we in de Kimbe Bay van Papoea-Nieuw-Guinea gingen duiken, werden we begroet door een kleine karetschildpad. De hele duik zwom ze met me mee en keek ze, rustend op wat koraal en knabbelend aan sponzen, over mijn schouder mee hoe ik foto’s maakte. Ik keerde meerdere malen terug naar de boot voor nieuwe flessen en al die tijd bleef ze onder de boot wachten. De laatste dag was ze wellicht moe, want ze ging op mijn zuurstoffles zitten rusten, terwijl ik voor twee zwom. Bij ons vertrek was ik onder de indruk van het gebeuren. Tegelijkertijd maakte ik me zorgen dat ze per ongeluk een vissersboot zou begroeten en naar een lokale markt zou worden gebracht, waar ze op haar kop in de hete zon op een koper zou liggen wachten.

Is het tegenovergestelde ook voorgekomen? Een dieptepunt?

Een karetschilpad glijdt langs scholen vleermuisvissen en barracuda’s in de Kimbe Bay van Papoea-Nieuw-Guinea. De schildpad begroette ons toen we het water ingingen en zwom de hele tijd met ons mee. Als ze moe was, nam ze plaats op onze zuurstofflessen. —David Doubilet

Ik was in Futo in Japan om in opdracht foto’s te maken van het schiereiland Izu. Op een ochtend wilde ik de boot ophalen, maar de haven was gesloten. Ik vroeg naar de reden en het antwoord was: “De dolfijnen zijn er.” Ik liep naar beneden en dacht wat foto’s te kunnen maken van een school dolfijnen in de baai. In plaats daarvan trof ik een bloedrode zee vol levende, dode en stervende dolfijnen aan. Ik pakte mijn camera en nam foto’s vanaf de betonnen kade. De dolfijnen waren de baai ingejaagd en met netten bij elkaar gedreven. De vissers grepen de dolfijnen bij hun snuit, sneden hun halsslagader door en lieten de dieren vervolgens doodbloeden. Het gegil en geschreeuw van de dolfijnen drong via het beton en mijn voetzolen door tot in mijn ziel.

Dat zijn twee heel intense en heel tegenovergestelde ervaringen. Welke andere verhalen hebben jou niet losgelaten?

Een dolfijn laat het leven in een zee van bloed tijdens de jaarlijkse dolfijnvangst in Futo in Japan. Ik was in Futo voor een opdracht, toen de vissers een school dolfijnen een kleine baai indreven. Ze wilden dat ik wegging, maar ik bleef en maakte foto’s van de vissers die de dolfijnen bij hun snuit grepen, hun halsslagader doorsneden en vervolgens lieten doodbloeden. Het gegil van de dolfijnen drong door tot in de betonnen kade en mijn voeten. Dit was een van de ergste momenten uit mijn zeecarrière. —David Doubilet

De zee was nog een onbekende wereld toen ik onderwaterfoto’s ging maken. Alles was een mysterie. Angst voor haaien was niet aan de orde. We waren bang om met onze voet vast te komen zitten in een doopvontschelp en te verdrinken. Aan het begin van mijn carrière fotografeerde ik koraalriffen en hun verschillende complexe levensvormen. Ik raakte geïnteresseerd in de gematigde ecosystemen van Tasmanië, Nieuw-Zeeland, Japan, Californië en Brits-Columbia. Een verhaal over koraal in de Stille Oceaan kon leiden tot de ontdekking van een vliegtuig of scheepswrak uit de Tweede Wereldoorlog. Ik besloot verhalen te gaan maken over minder populaire onderwerpen die echter wel verteld moesten worden. Denk bijvoorbeeld aan het uitsterven van zoetwaterpalingitajara's en de Sargassozee.

Nu wil ik de veranderingen in de zee documenteren. Daarvoor zwem ik van de evenaar naar de polen. IJsbergen fascineren me, omdat ze een perfecte metafoor zijn voor de zee: slechts een fractie is met het blote oog zichtbaar. De vele prachtige ijssculpturen in de ijsbergentuin vlak bij Røde Ø in de Scoresbysundfjord van Groenland vertellen een zeer onprettige waarheid over het terugtrekken van de gletsjers. Ik wil de klimaatverandering een gezicht geven dat niemand kan negeren. Dat gezicht vonden we tijdens een opdracht voor National Geographic in de Saint Lawrencebaai. Het is het gezicht van een zadelrobjong, een zogeheten ‘whitecoat’, die op het zee-ijs ter wereld kwam. Door de verhoogde temperaturen is het ijs instabiel geworden, waardoor bijna honderd procent van de jongen in de baai sterft.

Je doet zoveel meer dan alleen een schitterend plaatje schieten van van alles en nog wat. Je foto’s vertellen heel bewust een belangrijk verhaal. Hoe heeft het vertellen van verhalen je fotografie beïnvloed?

Een zadelrobjong, een zogeheten ‘whitecoat’, wacht in de Saint Lawrencebaai in Canada geduldig op de terugkeer van zijn moeder. De jongen worden eind februari op het ijs geboren en zogen twaalf tot vijftien dagen bij hun moeder. Daarna verlaat de moeder haar jong om te paren en te migreren. Het jong, goed doorvoed met vette melk vol voedingsstoffen, wacht net zolang op zijn moeder tot het door honger of zwak ijs gedwongen het water ingaat. Daar leert het te zwemmen en eten. Onder normale omstandigheden is de natuurlijke sterfte al hoog. Door de hogere temperaturen is het ijs echter zwak en breekt het tijdens een storm. Hierdoor sterft nu meer dan negentig procent van de jongen. —David Doubilet

Met mijn verhalen hoop ik ons denken over een onderwerp te veranderen. Neem nu zeenaaktslakken. Dit zijn kleine, giftige slakken met wilde patronen en felle kleuren die een duidelijk boodschap afgeven: ‘eet mij en je gaat dood.’ Ze gaan in zee gemakkelijk op in de achtergrond. Ik wilde deze dieren juist met de wereld delen, en wel zo dat iedereen ze in de ogen kan kijken en ze echt ‘ziet’. Boven op een statief heb ik een ministudio van plexiglas bevestigd. De studio namen we mee naar de zeenaaktslakken die zich op drie, vijftien of dertig meter diepte of waar dan ook bevonden. Een specialist op het gebied van zeenaaktslakken plaatste de dieren voorzichtig in de studio, waar ik ze als ware fotomodellen fotografeerde. Daarna werden ze op precies dezelfde plek teruggezet. Ironisch genoeg gingen de beelden viraal en begon iemand een website met de naam ‘pimp my nudibranch’ [pimp mijn zeenaaktslak].

Wat drijft jou om je hele leven de wereld rond te zwemmen, van de evenaar naar de polen, om beelden vast te leggen?

Een chromodoris, het geslacht waar de zeenaaktslak toe behoort, lijkt in de mini-onderwaterstudio naar de camera te lachen. Ik heb de studio gemaakt om in zee foto’s te kunnen maken van deze bontgekleurde, giftige fotomodellen. De felle kleuren geven een duidelijke boodschap af aan roofdieren: ‘eet mij en je gaat dood.’ De kleine studio was boven op een statief gemonteerd en werd meegenomen naar het leefgebied van de zeenaaktslakken. —David Doubilet

Ik blijf duiken en foto’s maken, omdat je met foto’s mensen iets kunt leren en een eerbetoon kunt brengen. Foto’s zijn een universele taal die harten kan veroveren, en meningen en uiteindelijk gedrag kan veranderen. De oceanen zijn in grote problemen. Als ze verdwijnen, gaan wij ook.

Hoe kunnen wij helpen? 

Het is elke dag Wereldoceanendag. Kleine veranderingen kunnen een groot verschil betekenen. Eet duurzame visproductenRecycle en gebruik zo min mogelijk plasticWord een burgerwetenschapper. En maak kennis met de oceaan. Maak een afspraakje met de zee.

Volg David Doubilet op Instagram en Twitter.

Dit verhaal werd oorspronkelijk gepubliceerd in het Engels op NationalGeographic.com.

Lees meer