Hoe wetenschappers ’s werelds hoogste berg omtoverden tot klimaatlaboratorium

Deskundigen op allerlei gebieden hebben op de Everest de elementen getrotseerd om aanwijzingen te vinden voor de dramatische opwarming van onze planeet.

Thursday, July 30, 2020,
Door Freddie Wilkinson
Hoe wetenschappers de hoogste berg ter wereld veranderden in een klimaatlaboratorium.
Hoe wetenschappers de hoogste berg ter wereld veranderden in een klimaatlaboratorium.
Dit artikel is gesponsord door Rolex. Samen met de National Geographic Society wil het bedrijf door middel van wetenschap, verkenning en verhalen licht werpen op de uitdagingen die de essentiële levensondersteunende systemen op aarde bedreigen.

Het einde van de lente is meestal het moment om het jaarlijkse klimseizoen van de Mount Everest te beoordelen. Dit jaar was het vanwege COVID-19 echter ongewoon stil op de berg. Nepal verbood alle expedities aan haar kant. China ontzegde buitenlandse bergbeklimmers de toegang, maar stond Chinese klimmers toe de Tibetaanse zijde te beklimmen. Daartoe behoorde ook een team onderzoekers dat de hoogte van de berg na de aardbeving in 2015 opnieuw wilde meten.

Hoewel de klimwereld de Everest tijdelijk links liet liggen, waren wetenschappers van laboratoria uit heel Europa, de VS en Nepal ‘op afstand’ op de berg aan het werk. Ze analyseerden ijs-, sneeuw-, water- en sedimentmonsters die ze afgelopen voorjaar hadden verzameld tijdens de National Geographic and Rolex Perpetual Planet Everest Expedition. Doel van het project was de hoogste berg ter wereld omtoveren tot een reusachtig klimaatlaboratorium.

Klimaatwetenschapper Paul Mayewski houdt een fragment vast van een van de ijskernen afkomstig van de bovenste hellingen van de Mount Everest. De kernen werden naar het laboratorium van de Universiteit van Maine gebracht. Hier zullen delen worden gesmolten en geanalyseerd om aanwijzingen te krijgen voor veranderingen in de omgeving in de loop van de tijd.

Foto van Becky Hale, National Geographic

Vorig jaar april en mei waaierde een multidisciplinair team van meer dan dertig biologen, glaciologen, geologen, meteorologen en geografen uit over de zuidelijke flank van de Everest. Hoog op de berg en in de Khumbuvallei verrichtten ze veldwerk. “Volgens ons kun je op de Everest het beste wetenschap beoefenen door meerdere wetenschappelijke disciplines te combineren,” zegt Paul Mayewski van de Universiteit van Maine, leider van de expeditie. Hij zag hoe de National Geographic Society samenwerkte met Tribhuvan University en de Nepalese overheid.

Ieder afzonderlijk onderzoek biedt een unieke momentopname van het klimaat op de berg. Zowel in het verleden als in het heden en de toekomst. Met ijskernen en sedimentkernen uit meren wordt in kaart gebracht hoe de omgeving er de afgelopen duizenden jaren uitzag. Sneeuw- en watermonsters geven informatie over wat er vandaag de dag op de berg gebeurt en wat bijvoorbeeld het toekomstbeeld is voor gletsjers die belangrijke waterbronnen zijn voor de grote gemeenschappen die stroomafwaarts leven. Het team zette daarnaast een netwerk van geautomatiseerde weerstations op, waarmee weertrends in de komende jaren worden vastgelegd.

Klimaatwetenschapper Mariusz Potocki (links) gebruikte een speciale boor om een ijsboring uit te voeren op 8020 meter hoogte op de Zuidcol van de Everest. Zijn team droeg later ongeveer veertien kilo ijs de berg af. Net als de groeiringen van een boom bevat elke laag van een ijskern chemicaliën die in de lucht voorkwamen op het moment dat het water bevroor.

Foto van Dirk Collins, National Geographic

Een van de lastigste opdrachten viel Mayewski’s collega Mariusz Potocki ten deel. Hij wilde ijsboringen uitvoeren op verschillende hoogtes op de berg, waaronder de Zuidcol (7925 meter) en de top van de Everest (8848 meter). Hiertoe was een speciaal aangepast boorsysteem op accu’s nodig en een ijzersterk Sherpateam dat hem de berg op zou gidsen en de zware ijsblokken naar beneden zou dragen. Vervolgens moest het team uitvogelen hoe de kernen bevroren konden blijven tijdens de lange reis naar het laboratorium van de Universiteit van Maine, waar ze zouden worden geanalyseerd.

Hoewel Potocki de boring op de top moest laten varen vanwege de vele recreatieklimmers, heeft hij wel een ijskern kunnen nemen op de hoogste plek ooit, namelijk iets boven het vierde kamp op 8020 meter boven zeeniveau. “Dit ijs is natuurlijk heel oud... Ik denk dat het veel heeft te vertellen,” zegt Potocki.

“Het ijs liegt niet,” aldus Mayewski. “Het idee dat het hoogste deel van de planeet door menselijke activiteit is beïnvloed, moet voor iedereen een waarschuwing zijn.”

De resultaten van verschillende onderzoeken worden de komende maanden in intercollegiaal getoetste tijdschriften gepubliceerd. Een documentaire over de inspanningen van de wetenschappers om in de extreme omstandigheden op de Everest ’s werelds hoogste weerstation te bouwen en andere gegevens en monsters te verzamelen, zal op 20 juli om 21:00 op National Geographic worden uitgezonden.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer

bekijk videos

Wetenschap0:56

Kijk hoe een gemuteerde plant in actie komt bij een aanval