Na de jaarwisseling besluiten honderdduizenden mensen in Nederland en België hun glas even te laten staan. Dry January is voor velen een vast ritueel geworden: een maand geen alcohol, als goed voornemen of reset na de feestdagen. Maar wat levert zo’n alcoholpauze je lichaam eigenlijk op?

Hoe alcohol je lichaam belast

Alcohol heeft invloed op vrijwel elk orgaan in het lichaam, maar vooral de lever krijgt het zwaar te verduren. Die is verantwoordelijk voor het afbreken van alcohol en zet het eerst om in acetaldehyde, een giftige en kankerverwekkende stof.

‘Dat tussenproduct is schadelijk voor andere organen en veroorzaakt onder meer het bekende katergevoel,’ legt Paul Thomas, metabolismedeskundige aan Auburn University (VS), uit. Pas daarna wordt acetaldehyde verder afgebroken tot azijnzuur, water en kooldioxide.

Leestip: Gezonde voornemens in januari: deze adviezen werken wél volgens wetenschappers

Maar daarmee is de schade vaak al aangericht. ‘Alcohol in de bloedbaan is problematisch voor vrijwel alle organen,’ zegt Thomas. Vooral het hart, het maagdarmkanaal, de alvleesklier en de hersenen ondervinden er gevolgen van.

Bij langdurig en overmatig gebruik neemt het risico toe op onder meer hoge bloeddruk, hartziekten, leverfalen, een verzwakt immuunsysteem en verschillende vormen van kanker.

Waarom ook matige drinkers baat hebben

Een hardnekkige misvatting is dat alleen zware drinkers profiteren van een alcoholvrije maand. ‘Ook mensen die relatief weinig drinken merken binnen enkele weken verschil,’ zegt Carry Mintz, psychiater aan Washington University (VS).

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Een belangrijk effect is dat de lever tijd krijgt om te herstellen. Dat kan zolang de schade zich beperkt tot de eerste stadia, zoals vetophoping, lichte ontsteking of beginnende littekenvorming. ‘De lever heeft een enorm herstellend vermogen,’ zegt Thomas. ‘Die schade is in veel gevallen nog omkeerbaar.’ Pas bij levercirrose, ernstige en langdurige littekenvorming, is herstel niet meer mogelijk.

Meetbare gezondheidswinst in één maand

De voordelen beperken zich niet tot de lever. In een studie gepubliceerd in het British Medical Journal zagen 94 gematigde tot zware drinkers die een maand stopten met alcohol binnen vier weken een lagere bloeddruk en gewichtsverlies, vergeleken met deelnemers die bleven drinken.

Daarnaast rapporteren veel mensen een betere nachtrust, een verbeterde concentratie, een beter humeur, afname van eventuele depressieve en angstgevoelens, een gezondere huid én gezondere darmen. ‘De lijst met pluspunten van een alcoholpauze is haast eindeloos,’ aldus Thomas.

Een experiment met blijvend effect

Een veelgehoorde zorg is dat een alcoholvrije maand leidt tot overcompensatie: extra drinken zodra de maand voorbij is. Onderzoek laat juist het tegenovergestelde zien. Deelnemers aan Dry January drinken in de maanden erna gemiddeld minder alcohol dan voorheen. Dat effect kan bij veel mensen zelfs tot zes maanden aanhouden.

Leestip: Drink je veel koffie? Dit doet het met je lichaam volgens artsen

Deskundigen zijn het erover eens: een alcoholvrije maand is geen wondermiddel, maar wel een waardevol experiment. ‘Pas als je stopt, merk je echt wat alcohol je wel en niet brengt,’ zegt Mintz.

Voor sommigen blijft het bij die ene maand, voor anderen is het het begin van een blijvende verandering. In beide gevallen zijn de gezondheidsvoordelen reëel — en wetenschappelijk goed onderbouwd.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!