Al tientallen jaren gelden dezelfde beweegrichtlijnen voor mannen en vrouwen. Maar nieuwe studies zetten daar vraagtekens bij. Vrouwen blijken bij dezelfde hoeveelheid beweging meer gezondheidswinst te behalen dan mannen, met name als het gaat om hartziekten en vroegtijdige sterfte. Die bevinding dwingt wetenschappers opnieuw te kijken naar een one size fits all-aanpak voor lichaamsbeweging.

Vrouwen profiteren sterker van sport

Twee grote studies uit de afgelopen jaren laten zien dat mannen en vrouwen niet hetzelfde reageren op lichaamsbeweging. Beide onderzoeken hanteerden de richtlijnen van de American Heart Association: 150 minuten matig intensief bewegen of 75 minuten intensief sporten per week, voor beide geslachten.

In een studie uit 2024, gepubliceerd in Journal of the American College of Cardiology, analyseerden onderzoekers gegevens van ruim 400.000 volwassenen. Bijna 40.000 deelnemers overleden tijdens de onderzoeksperiode. Vrouwen die regelmatig bewogen, hadden een 24 procent lager risico op vroegtijdige sterfte. Bij mannen was dat 15 procent. Omdat vrouwen hun sportniveau vaak onderschatten in zelfrapportages, corrigeerden de onderzoekers daarvoor. De uitkomst bleef vrijwel gelijk.

Minder minuten, meer effect

Opvallend was ook dat vrouwen sneller gezondheidsvoordelen ervaarden. Mannen bereikten hun maximale winst pas rond de 300 minuten beweging per week. Vrouwen bereikten een vergelijkbaar effect al na ongeveer 140 minuten.

Leestip: Dit gebeurt er in je lichaam als je sport

Zelfs boven die grens bleef het voordeel voor vrouwen toenemen. Vrouwen die 300 minuten per week bewogen, zagen hun sterfterisico sterker dalen dan mannen, ongeacht het type training. Dat gold zowel voor cardio- als krachttraining. De onderzoekers corrigeerden voor factoren als leeftijd, BMI, alcoholgebruik, algemene gezondheid en toegang tot zorg.

De vergelijking wordt vaak verkeerd gemaakt

Volgens cardioloog Carolyn Lam van het National Heart Centre in Singapore is het belangrijk hoe je deze cijfers leest. ‘De vergelijking is niet tussen mannen en vrouwen,’ zegt ze. ‘Het gaat om het verschil tussen mensen die bewegen en mensen die dat niet doen, binnen dezelfde sekse.’

Leestip: Wat doet cortisol met je lichaam tijdens het sporten?

Een studie uit 2025 in Nature bevestigt dat beeld. Op basis van data van draagbare apparaten van 85.000 Britten zagen onderzoekers dat vrouwen die 150 minuten per week bewogen 22 procent minder kans hadden op ischemische hartproblemen. Bij mannen was dat 17 procent.

Bij hogere inspanning werd het verschil groter. Vrouwen zagen een risicodaling van 30 procent bij 250 minuten beweging per week. Mannen moesten daar ruim 500 minuten voor sporten.

Oestrogeen beschermt het hart

Waarom vrouwen sterker reageren op beweging, is nog niet volledig duidelijk. Volgens Lam speelt waarschijnlijk een combinatie van factoren mee, waaronder verbeterde bloedvatfunctie, gunstige effecten op cholesterol en een efficiëntere stofwisseling.

Niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Een belangrijke kandidaat is het hormoon oestrogeen. ‘Er zijn aanwijzingen dat oestrogeen het hart beschermt,’ zegt Lam. ‘Het kan de effecten van sport op bloedvaten en hart versterken.’

Onderzoek uit 2017 liet zien dat oestrogeen de doorbloeding verbetert en schade door ontstekingen en oxidatieve stress beperkt. Maar Lam benadrukt dat dit geen pleidooi is voor hormoontherapie. ‘De causale verbanden uit prospectieve onderzoeken zijn nog niet bewezen.’

Niet minder, maar slimmer bewegen

De bevindingen betekenen nadrukkelijk niet dat vrouwen minder moeten sporten. Integendeel. In Nederland voldoet slechts zo’n 45 procent van de volwassen vrouwen aan de beweegrichtlijnen. Daar ligt nog veel gezondheidswinst.

Bovendien worden vrouwen met hartklachten nog altijd minder vaak aangespoord om te trainen dan mannen. ‘Dat moet echt veranderen,’ zegt Lam.

Tijd voor nieuwe richtlijnen?

De resultaten voeden de discussie over geslachtsspecifieke beweegrichtlijnen. Waar vrouwen bij relatief minder inspanning al veel winst boeken, zouden mannen mogelijk meer beweging nodig hebben voor hetzelfde effect.

Leestip: Waarom vrouwen vroeger niet mochten hardlopen

‘Het is opmerkelijk,’ zegt Lam, ‘dat we in enkele decennia zijn gegaan van ‘sporten is slecht voor vrouwen’ naar het besef dat het vrouwelijke hart uitzonderlijk goed reageert op beweging. Maar de vrouwelijke sportfysiologie staat nog in de kinderschoenen.’

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!