Veroudering herprogrammeert het brein zelden van de ene op de andere dag. Meestal sluipt het erin: een trager geheugen, minder focus, kleine cognitieve foutjes. De vraag is dan ook niet of die achteruitgang ooit komt, maar of je die kunt uitstellen. Het korte antwoord: ja. En volgens nieuw onderzoek is er een verrassend eenvoudige manier om dat te doen.

Meertaligheid beschermt het brein

Waar de meeste strategieën om het kortetermijngeheugen en de cognitieve scherpte te verbeteren inzetten op hersenkrakers of kruiswoordpuzzels, wijst nieuw onderzoek erop dat het uitbreiden van taalkennis ook een effectieve methode is. De resultaten werden recent gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Aging.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

De onderzoekers analyseerden enquêtegegevens van meer dan 86.000 gezonde personen tussen de 51 en 91 jaar, afkomstig uit 27 Europese landen. Ze ontdekten dat mensen die regelmatig meer dan één taal gebruiken, half zo vaak tekenen van biologische veroudering vertonen als mensen die slechts één taal spreken.

Waarom talen je hersenen trainen

‘Naarmate we ouder worden, beginnen we cognitieve functies en zelfstandigheid te verliezen,’ zegt Lucía Amoruso, psycholoog aan het Basque Center on Cognition, Brain and Language en een van de auteurs van de studie. ‘Leven in meertalige samenlevingen vertraagt die cognitieve achteruitgang daadwerkelijk.’

Volgens de onderzoekers kan meertaligheid de netwerken in het brein versterken doordat ze voortdurend worden getraind. Dit effect lijkt nog krachtiger te worden wanneer we deze mentale ‘spieren’ gebruiken door onszelf onder te dompelen in diverse omgevingen en culturen. ‘Het gaat er wel om dat je de taal in het dagelijks leven gebruikt,’ benadrukt Amoruso. ‘De effecten die we zien, houden verband met taalgebruik binnen een reële context.’

Effect zichtbaar op individueel én maatschappelijk niveau

Op collectief niveau, zoals een volledige bevolking, kan het spreken van een andere taal mogelijk zelfs het ontstaan van neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer of dementie uitstellen. En op individueel niveau kan het leren, spreken en communiceren in meerdere talen een van de meest toegankelijke manieren zijn om gezond ouder te worden.

Leestip: Dit dieet kan de veroudering van je hersenen tot wel 7,5 jaar remmen

Natuurlijk kan cognitieve achteruitgang worden beïnvloed door uiteenlopende factoren, zoals leefstijl en -milieu. Toch bleef het sterke beschermende effect van meertaligheid bestaan, zelfs nadat was gecorrigeerd voor factoren als welvaart en opleidingsniveau.

Je bent nooit te oud om te beginnen

De bevindingen ondersteunen het idee dat mensen die meer dan één taal spreken grotere cognitieve voordelen hebben dan mensen die dat niet doen, volgens Viorica Marian, auteur van The Power of Language en hoogleraar aan Northwestern University (VS), die zelf niet bij dit onderzoek betrokken was.

Leestip: Proefkonijn Myrthe probeert een nieuwe taal te leren door naar onzinwoorden te luisteren

‘Hoe langer je ervaring hebt met het gebruiken van twee of meer talen, hoe beter,’ zegt Marian. ‘Maar je kunt op elke leeftijd voordelen beginnen te ervaren, zelfs al na een relatief korte periode van het leren van een nieuwe taal.’

Nog vragen, maar veelbelovende richting

Eerder onderzoek leverde wisselende resultaten op, maar volgens Marian maakt de uitzonderlijk grote steekproef van deze studie het tot een belangrijke stap in het begrijpen van hoe meertaligheid bijdraagt aan cognitieve reserve: het vermogen van het brein om zich aan te passen en te compenseren naarmate het ouder wordt.

Leestip: Hoe oud zijn je hersenen écht? Wetenschappers kunnen het nu meten

Toch blijven er ook vragen. De onderzoekers weten niet hoe vloeiend de deelnemers waren in elke taal die zij gebruikten, of hoe factoren zoals gebruiksfrequentie en het wisselen tussen talen de resultaten beïnvloedden. Maar het beter begrijpen van deze details, in combinatie met andere nog ongeteste variabelen, kan nieuwe onderzoekspaden openen naar de mechanismen achter de beschermende effecten van meertaligheid.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!