Migraine is geen zeldzame kwaal en ook geen onschuldige hoofdpijn. De aandoening is wereldwijd een van de belangrijkste redenen voor ziekteverzuim. Vrouwen worden daarbij opvallend hard geraakt. Dat zij vaker migraine hebben, was al langer bekend. Maar een nieuwe, grootschalige studie laat nu zien dat migraineaanvallen bij vrouwen ook aanzienlijk langer duren. Wat zijn de belangrijkste oorzaken?
Vrouwen dragen een zwaardere migrainelast
Volgens Andreas Kattem Husøy, onderzoeksleider en verbonden aan het Norwegian Center for Headache Research, is het niet voldoende om alleen te tellen hoe vaak migraine voorkomt. ‘Je moet ook kijken naar de impact,’ zegt hij. Vrouwen en mannen blijken bijvoorbeeld heel anders te reageren op een migraine-aanval.
Voor het onderzoek, dat in december 2025 verscheen in The Lancet Neurology, analyseerde het team gegevens van 41.000 mannelijke en vrouwelijke migrainepatiënten uit achttien landen. Ze beantwoordden vragen over hun aanvallen: hoe vaak ze voorkwamen, hoe ernstig ze waren en hoe lang ze aanhielden.
Leestip: Helpt cola echt tegen migraine? Dit zegt de wetenschap
De uitkomst was duidelijk: migraineaanvallen houden bij vrouwen gemiddeld bijna twee keer zo lang aan als bij mannen. Omdat vrouwen ook vaker migraine hebben, concluderen de onderzoekers dat ‘de totale migrainelast bij vrouwen meer dan twee keer zo groot is’.
Wat is een migraine en wat zijn triggers?
‘Migraine is een complexe neurologische aandoening,’ zegt Messoud Ashina, directeur van de Human Migraine Research Unit van het Deense Hoofdpijncentrum. Een aanval gaat vaak gepaard met misselijkheid, braken, extreme vermoeidheid en een sterke gevoeligheid voor licht en geluid.
De oorzaken en triggers verschillen per persoon. Genetische aanleg, slaaptekort, stress, voeding en hormonale schommelingen kunnen allemaal een rol spelen. Opvallend genoeg kan ook medicatie bijdragen aan het probleem.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Wie te vaak pijnstillers gebruikt, kan last krijgen van medicatieafhankelijke hoofdpijn. Volgens Husøy is tot twintig procent van de migrainelast te voorkomen door medicatie strikt volgens voorschrift te gebruiken.
De rol van hormonen
Om het verschil tussen mannen en vrouwen te verklaren, kijken neurologen vooral naar hormonen. Dat zegt Addie Peretz, neuroloog en hoofdpijnspecialist aan Stanford University (VS), die niet bij het onderzoek betrokken was.
In het trigeminovasculaire systeem – zie het uitklapmenu hieronder – bevinden zich receptoren voor de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron, wat het vermoeden versterkt dat er een hormonale link bestaat.
Het patroon is al decennia bekend. Al in 1972 vermoedde de neuroloog Brian Somerville dat een daling van oestrogeen tijdens de menstruatiecyclus van invloed is op het ontwikkelen van migraine. Hij bevestigde zijn hypothese in een kleine studie.
Voor de puberteit hebben jongens en meisjes ongeveer even vaak te maken met migraine. Na de eerste menstruatie neemt het risico bij meisjes sterk toe. Onderzoek wekt de indruk dat vooral de daling van oestrogeen vlak vóór de menstruatie een belangrijke trigger is.
Zwangerschap en menopauze
De levensfase van vrouwen lijkt ook invloed te hebben op migraine. Tijdens de zwangerschap nemen klachten vaak af, vooral in het tweede en derde trimester, wanneer het oestrogeenniveau hoog en stabiel is. In de perimenopauze, de jaren vóór de menopauze, schommelen hormonen juist sterk. ‘In die periode kunnen migraineaanvallen heviger en frequenter worden,’ zegt Peretz.
Leestip: Waarom pijnstillers minder goed werken bij vrouwen
Toch waarschuwt Ashina voor een te eenvoudige verklaring. ‘Hormonen spelen zeker een rol, maar ze zijn niet het hele verhaal.’ Veel vrouwen hebben ook buiten deze hormonale fases migraine, en miljoenen mannen kampen er eveneens mee. Bovendien zijn oudere studies, zoals die van Brian Somerville uit de jaren zeventig, gebaseerd op kleine groepen.
Een geschiedenis van onderschatting
Ondanks de duidelijke cijfers werd migraine bij vrouwen lang niet serieus genomen. In de twintigste eeuw werd de aandoening door invloedrijke artsen soms afgedaan als een psychologisch probleem.
Zo zag de Amerikaanse neuroloog Harold Wolff, een pionier in hoofdpijnonderzoek, migraine bij vrouwen als een uiting van emotionele kwetsbaarheid, zoals blijkt uit een stigma-analyse uit 2024.
Meer kennis, betere zorg
De gevolgen van deze houding zijn tot op de dag van vandaag zichtbaar: de vrouwelijke gezondheid is onderbestudeerd en ondergefinancierd. Volgens Husøy kan dit ook meespelen in de oneerlijke migrainelast.
De beste manier om het onevenredige lijden te bestrijden, is door meer onderzoek te doen. Daarom hoopt Husøy verder te bouwen op zijn recente bevindingen, en meer te weten te komen over de verschillende effecten van migraine op mannen en vrouwen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
